Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan “Dezavantajların Kuşaklararası Aktarımı 2023” başlıklı düzeltilmiş bülten, ülkemizde zengin ailelerden gelen bireylerin en yüksek gelir grubundaki oranlarının artış gösterdiğini ortaya koymaktadır. Avrupa Birliği ülkeleri ile paralel olarak gerçekleştirilen Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması kapsamında uygulanan bu modül, 25-59 yaş arasındaki bireylerin mevcut durumları ile kendileri 14 yaş civarındayken ebeveynlerinin ekonomik durumlarını karşılaştırmak amacıyla hazırlanmıştır.
Kendisi 14 yaşındayken ailesinin maddi durumunu “çok kötü” olarak tanımlayan bireylerin yalnızca %14,9’u şu anda en yüksek %20’lik gelir grubunda yer alırken, %24,4’ü en düşük gelir grubunda bulunmaktadır. Diğer yandan, kendisi 14 yaşında iken ailesinin maddi durumunu “çok iyi” olarak belirten bireylerin %40,8’i şu an en yüksek gelir grubunda iken, %8,4’ü en düşük gelir grubunda bulunmaktadır.
Ev Sahipliği ve Kiracılık Durumu
14 yaşında iken ailesi “ev sahibi” olan bireylerin %57,7’sinin şu anda da ev sahibi olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, %26,3’ü kiracı olarak yaşamaktadır. Diğer taraftan, 14 yaş civarında “kiracı” olan bireylerin %40,0’ı şu an oturduğu konutun sahibi olurken, %47,7’si kirada yaşamaya devam etmektedir.
Tatil Durumu
Bireyler 14 yaşındayken, tüm ailesiyle bir haftalık tatil masrafını karşılayabilen hanelerde yaşayanların %59,6’sının şu anda da tatil masrafını karşılayabildiği kaydedilmiştir. Maddi yetersizlik nedeniyle tatil masrafını karşılayamayan hanelerde yaşayan bireylerin ise %69,1’i şu anki haneleriyle de tatil masrafını karşılayamamaktadır.
Ayrıca, 14 yaş civarında iken hanesinde günde en az bir kere et, tavuk ya da balık içeren yemek masrafını karşılayabilen bireylerin %72,4’ünün şu anki hanelerinde bu yemek masrafını iki günde bir karşılayabildiği, %27,6’sının ise karşılayamadığı belirlenmiştir.
Çalışma Durumu
Bireyler 14 yaşında iken babası işveren veya kendi hesabına çalışanların %39,2’sinin şu an ücretli, maaşlı veya yevmiyeli olarak çalıştığı, %14,5’inin işveren veya kendi hesabına çalıştığı, %5,6’sının ise ücretsiz aile işçisi olduğu görülmüştür. Bu bireylerin %40,6’sının ise iktisaden faal olmadığı tespit edilmiştir.
Eğitim Durumu
Kendisi 14 yaş civarında iken annesi yükseköğretim mezunu olan bireylerin, günümüzdeki eğitim seviyeleri incelendiğinde, %2,7’sinin lise altı, %13,7’sinin lise ve dengi, %83,5’inin ise yükseköğretim mezunu olduğu görülmüştür. Aynı şekilde, 14 yaşında iken babası yükseköğretim mezunu olan bireylerin %4,4’ü lise altı, %16,0’ı lise ve dengi, %79,5’i ise yükseköğretim mezunu olarak kaydedilmiştir.
Bireyler 14 yaşında iken annesi lise altı eğitim seviyesini tamamlayanların mevcut eğitim durumları incelendiğinde, %56,3’ünün lise altı, %21,9’unun lise ve dengi, %21,9’unun ise yükseköğretim mezunu olduğu görülmüştür. 14 yaşında iken babası lise altı eğitim seviyesini tamamlayan bireylerin ise %60,0’ının lise altı, %21,5’inin lise ve dengi, %18,4’ünün ise yükseköğretim mezunu olduğu tahmin edilmektedir.
