FAO Gıda Fiyat Endeksi Ekim 2023 Sonuçları
İrfan Donat tarafından hazırlanan rapora göre, FAO Gıda Fiyat Endeksi, Ekim ayında aylık bazda yüzde 2 artışla ortalama 127,4 puana ulaşarak, Nisan 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine çıkmıştır. Endeks, yıllık bazda ise yüzde 5,5 artış göstererek, Mart 2022’de ulaştığı 160,2 puanlık zirvenin %20,5 altında kalmıştır.
Endekste, et hariç tüm emtia gruplarında fiyatların yükseldiği gözlemlenmiştir. Özellikle, bitkisel yağlarda %7,3 ile en sert artış yaşanmıştır. FAO Tahıl Fiyat Endeksi ise Ekim ayında aylık bazda %0,8 artış kaydederken, yıllık bazda %8,3 gerileme göstermiştir.
Küresel buğday fiyatları, Avrupa Birliği, Rusya Federasyonu ve ABD gibi önemli kuzey yarımküre ihracatçılarındaki kış mahsulü ekimini etkileyen olumsuz hava koşullarına dair endişeleri yansıtarak, art arda ikinci ay artış göstermiştir. Ayrıca, Rusya Federasyonu’nda uygulamaya konulan resmi olmayan bir fiyat tabanının ve Karadeniz bölgesindeki artan gerginliklerin fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturduğu bildirilmiştir.
Dünya mısır fiyatları, Brezilya’daki güçlü iç talep ve bazı bölgelerde yaşanan düşük nehir seviyeleri nedeniyle ortaya çıkan nakliye zorlukları sebebiyle Ekim ayında da artış eğilimini sürdürmüştür. Arjantin’deki kuru koşulların ekimi engellemesi ve Ukrayna mısırına olan istikrarlı talep, fiyatlardaki artışa katkıda bulunmuştur.
Diğer iri taneli tahıllar arasında dünya arpa fiyatları yükselirken, sorgum fiyatlarında ise bir düşüş gözlemlenmiştir. FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi, Hindistan’ın kırılmamış pirinç üzerindeki ihracat kısıtlamalarını kaldırmasının ardından artan rekabetle birlikte Ekim ayında %5,6 oranında gerilemiştir.
FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, Ekim ayında %7,3 artarak son iki yılın en yüksek seviyesine ulaşmıştır. Bu artış, palm, soya, ayçiçeği ve kolza yağlarındaki fiyat artışlarından kaynaklanmaktadır. Uluslararası palm yağı fiyatları, Güneydoğu Asya’daki başlıca üretici ülkelerde beklenen mevsimsel üretim düşüşleri nedeniyle Ekim ayında art arda beşinci ay artış göstermiştir. Benzer şekilde, küresel ayçiçeği ve kolza yağı fiyatları, 2024/25 yıllarında beklenen düşük üretim nedeniyle arzın azalacağı beklentileriyle yükselmeye devam etmiştir.
Dünya soya yağı fiyatları, alternatif bitkisel yağ arzının sınırlı olması nedeniyle güçlü küresel talebe bağlı olarak artış göstermiştir. FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi ise Ekim ayında %1,9 artarken, yıllık bazda %21,4 oranında yükselmiştir. Uluslararası peynir fiyatları, özellikle Avrupa Birliği’nde süt üretiminin mevsimsel olarak düştüğü dönemlerde güçlü iç satışlar nedeniyle spot arz için ithalat talebini karşılayacak arzın sınırlı olmasını yansıtarak en büyük artışı kaydetmiştir.
Dünya tereyağı fiyatları da yüksek iç talep, sınırlı stoklar ve Batı Avrupa’da mevsimsel olarak düşük süt üretimi etkisiyle Ekim’de art arda on üçüncü ay yükseliş göstermiştir. Ancak, süt tozu fiyatları, özellikle de yağsız süt tozu fiyatları, Okyanusya’da mevsimsel süt üretimindeki artış ve zayıf küresel ithalat talebi nedeniyle gerilemiştir.
FAO Et Fiyat Endeksi, Ekim ayında revize edilen Eylül değerine göre aylık bazda %0,3 gibi yataya yakın bir düşüş sergilerken, yıllık bazda %7,5 artış göstermiştir. Uluslararası domuz eti fiyatları, zayıf iç ve dış talep nedeniyle Batı Avrupa’da artan kesimleri yansıtarak en fazla düşüşü gösteren ürün olmuştur. Dünya kanatlı eti fiyatları, önde gelen küresel üreticilerin artan ihracat arzının baskısıyla ılımlı bir düşüş yaşamıştır.
Dünya küçükbaş hayvan eti fiyatları, artan küresel talebin Okyanusya’dan gelen yeni sezon arzındaki artışı dengelemesiyle büyük ölçüde sabit kalmıştır. Buna karşın, büyükbaş hayvan eti için uluslararası fiyat teklifleri, güçlü uluslararası alımlarla desteklenerek ılımlı bir artış göstermiştir.
FAO Şeker Fiyat Endeksi Ekim ayında aylık bazda %2,6 artışla üst üste ikinci aylık yükselişini sürdürmüştür. Endeks, yıllık bazda ise %18,6 düşüş göstermiştir. Uzun süren kuru hava koşullarının ardından, Brezilya’da 2024/25 üretim görünümüne ilişkin devam eden endişeler Ekim ayında şeker fiyatlarını yukarı çekmiştir. Ayrıca, Brezilya’da etanol üretimi için şeker kamışının daha fazla kullanılmasını teşvik eden yüksek uluslararası ham petrol fiyatları da fiyatlardaki artışa katkıda bulunmuştur. Ancak, Brezilya realinin ABD doları karşısında zayıflaması ve Ekim ayı sonlarında Brezilya’nın güneyindeki önemli ekim alanlarında yağışların artması, dünya şeker fiyatlarındaki genel artışı sınırlamıştır.
