2025 Yılı Merkezi Yönetim Bütçesi Üzerine Değerlendirmeler
Yılmaz’ın konuşmasında, 2025 yılına yönelik tahminler ve bütçe planlamaları hakkında önemli bilgiler paylaşıldı. 2025 yılı Merkezi Yönetim Bütçesinde, toplam bütçe giderlerinin 14 trilyon 731 milyar lira, bütçe gelirlerinin ise 12 trilyon 800 milyar lira olacağı öngörülmektedir. Bütçe açığının, gayri safi yurtiçi hasılaya oranının ise %3,1 olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir.
Bütçe gelirlerinin alt kalemleri ise şu şekildedir:
- Gelir Vergisi: 2 trilyon 130 milyar lira
- Kurumlar Vergisi: 1 trilyon 637 milyar lira
- Özel Tüketim Vergisi: 2 trilyon 121 milyar lira
- Katma Değer Vergisi: 3 trilyon 599 milyar lira
- Diğer Vergi Gelirleri: 1 trilyon 652 milyar lira
- Vergi Dışı Gelirler: 1 trilyon 662 milyar lira
2025 yılı bütçesinde, depremin etkilediği bölgelerin iyileştirilmesine ve afetlere karşı dirençliliğin artırılmasına yönelik olarak 584 milyar lira tutarında bir ödenek ayrıldığı belirtilmiştir. Bu kapsamda, Afetlere Dirençli Şehirler Projesi için ayrılan kaynak toplamda 120 milyar lira olarak belirlenmiştir. Bu tutarın, GSYH’ye oranı ise %0,9 olarak ifade edilmiştir. Deprem hariç, bütçe açığının gayrisafi yurtiçi hasılaya oranının ise %2,2 seviyesinde gerçekleşeceği öngörülmektedir.
2025 yılı bütçe ödeneklerinin ekonomik sınıflandırmaya göre dağılımı ise aşağıdaki gibi öngörülmektedir:
- Personel giderleri: 3 trilyon 911 milyar lira
- Mal ve hizmet alım giderleri: 1 trilyon 024 milyar lira
- Cari transferler: 5 trilyon 813 milyar lira
- Sermaye giderleri: 1 trilyon 102 milyar lira
- Sermaye transferleri: 338 milyar lira
- Borç verme giderleri: 306 milyar lira
- Yedek ödenekler: 287 milyar lira
- Faiz giderleri: 1 trilyon 950 milyar lira
Eğitim Bütçesi: 2025 yılı için eğitim bütçesi, yükseköğretim dâhil edildiğinde 2 trilyon 181 milyar lira olarak belirlenmiştir. Ayrıca, merkezi yönetim bütçesinden sağlık alanına ayrılan kaynak, Sosyal Güvenlik Kurumundan yapılacak sağlık harcamalarıyla birleştirildiğinde toplam 2 trilyon 435 milyar lira seviyesine ulaşmaktadır. Sosyal yardım ve destekler için 2025 yılı bütçesinde 651 milyar lira kaynak ayrılmıştır; bu tutar, 2025 yılı bütçesinin %4,4‘üne denk gelmektedir.
Vatandaşların daha uygun fiyatlarla elektrik ve doğalgaz kullanabilmeleri amacıyla 2025 yılı bütçesinde 472 milyar lira kaynak planlanmıştır. 2022 yılı Ocak ayından itibaren asgari ücreti vergi dışı bıraktık ve bu imkândan tüm çalışanlar yararlanmıştır. Bu çerçevede 2025 yılında 810 milyar lira vergi istisnası öngörülmektedir. 2025 yılında tarıma ayrılan kaynak ise 706 milyar lira olarak belirlenmiştir. Ayrıca reel kesim destekleri için bütçeden 561 milyar lira ödenek öngörülmektedir.
Savunma Harcamaları: Savunma harcamaları için 913,9 milyar lira, iç güvenlik için ise 694,5 milyar lira ödenek öngörülmüştür. Savunma Sanayii Destekleme Fonu için ayrılan kaynak da dâhil edildiğinde, toplamda savunma ve güvenlik sektörü için 2025 yılında 1 trilyon 608 milyar lira ödenek tahsis edilmiştir. Mahalli idarelerin güçlendirilmesi amacıyla, büyükşehir ve diğer belediyeler ile il özel idarelerine ayrılan toplam kaynak 1 trilyon 344 milyar lira‘ya çıkarılmaktadır. 2002 yılında bu kaynağın bütçe içerisindeki payı %4 iken, bu oran 2025 yılında %9,1‘e yükseltilmiştir.
