Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) Küresel Borç Monitörü Raporu
Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF), “Küresel Borç Monitörü” başlıklı raporunu yayımladı. Bu rapor, küresel borç seviyelerinin 2024 yılı itibarıyla yaklaşık 7 trilyon dolarlık bir artışla 318 trilyon dolara ulaşarak yeni bir rekor kıracağını öngörüyor. Söz konusu artış, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) gevşeme döngüsünün etkisiyle geçen yılki 16 trilyon dolarlık artışın altında kalmış durumda.
ABD’nin ticaret ve göç politikalarının enflasyon üzerindeki etkilerine dair artan endişeler, Fed’in faiz indirimlerine yönelik piyasa beklentilerinin azalmasına neden oldu. Bu durum, küresel borçlanmanın yavaşlamasını ihtiyati bir duruş olarak değerlendirilmesine yol açtı. Özellikle, 2024 yılının dördüncü çeyreğinde borç seviyelerinde belirgin bir düşüş gözlemlendi.
Küresel borçtaki geçen yılki artışın yaklaşık %65’inin gelişmekte olan piyasalardan kaynaklandığı belirtiliyor. Gelişmiş ekonomilerin toplam borcu 214,3 trilyon dolar olarak hesaplanırken, gelişmekte olan piyasalardaki borç 103,7 trilyon dolar olarak kaydedildi. Borcun dağılımına baktığımızda, aşağıdaki gibi bir tablo ile karşılaşıyoruz:
- Hanehalkı borçları: 2024 sonu itibarıyla 60,1 trilyon dolar
- Finansal olmayan şirket borçları: 91,3 trilyon dolar
- Kamu borçları: 95,3 trilyon dolar
- Finansal şirket borçları: 71,4 trilyon dolar
Küresel Borcun GSYH’ye Oranı Artıyor
2024 yılında küresel borcun Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) oranı, 1,5 puanın üzerinde bir artışla yaklaşık %328’e ulaşacak. Bu, pandeminin etkisiyle 2020’de borcun GSYH’ye oranında 35 puanın üzerinde bir artış yaşandığı dönemde kaydedilen ilk yıllık artış olarak dikkat çekiyor. Borçlardaki artış, geçen yıl borç oranlarının yükselmesinde önemli bir faktör olsa da, 2024’teki ekonomik büyüme ve enflasyondaki yavaşlama, borç oranları üzerindeki yukarı yönlü baskıya katkıda bulunuyor.
Türkiye’de Borç Oranlarında Keskin Düşüş
Finans sektörü dışındaki borç oranlarındaki artış en hızlı şekilde İsveç, Nijerya, Çin, İsrail ve Suudi Arabistan’da gözlemlenirken, Arjantin, Türkiye, Hollanda, Yunanistan ve İrlanda gibi ülkelerde keskin düşüşler yaşandı. Küresel borç birikiminde, özellikle 2025’in ilk yarısında daha fazla yavaşlama bekleniyor. Küresel ekonomik belirsizliğin rekor seviyelerde olması ve borçlanma maliyetlerinin hala yüksek seyretmesi, borçlular arasında daha temkinli bir duruşun özel sektörün kredi talebini engelleyebileceği vurgulanıyor.
Toplam GSYH’ye oranları açısından geçen yılın son çeyreği itibarıyla şu değişiklikler gözlemlendi:
- Hanehalkı borçları: %60,7’den %60,3’e
- Finansal olmayan şirket borçları: %91,7’den %91,5’e
- Kamu borçları: %96,3’ten %98,5’e
- Finans sektörü borçları: %77,7 seviyesinde kalmaya devam etti
Özellikle Türkiye’de, borçların GSYH’ye oranları dikkate alındığında, geçen yılın son çeyreğinde önemli bir düşüş yaşandı:
- Hanehalkı borçları: %11,3’ten %10’a
- Finansal olmayan şirket borçları: %47,5’ten %39,7’ye
- Kamu borçları: %33,8’den %26,6’ya
- Finansal şirket borçları: %17,3’ten %16,3’e geriledi.
