Türkiye’nin Dış Ticaret İstatistikleri (2023)
Türkiye İstatistik Kurumu, 2023 yılına ait girişim özelliklerine göre dış ticaret verilerini açıkladı. Bu verilere göre, 2023 yılında toplamda 139 bin 349 girişim ihracat gerçekleştirirken, 252 bin 908 girişim ithalat yaptı. Özellikle mikro ölçekli girişimler, toplam ihracatın %20,2’sini gerçekleştirerek önemli bir rol üstlendi. Mikro ölçekli girişimler, ihracat yapan girişimlerin %69,4’ünü oluşturdu. İhracatta 10-49 kişi istihdam eden küçük ölçekli girişimlerin payı %17,5, 50-249 kişi çalışan orta ölçekli girişimlerin payı %18,8, 250 ve üzeri çalışanı olan büyük ölçekli girişimlerin payı ise %43,4 olarak kaydedildi. İthalatın %12,9’unu mikro ölçekli girişimler yaparken, küçük ölçekli girişimlerin ithalattaki payı %13,1, orta ölçekli girişimlerin payı %18,4 ve büyük ölçekli girişimlerin payı ise %55,5 olarak belirlendi. Bu büyük ölçekli girişimler, toplam ithalat yapan girişimlerin yalnızca %1,5’ini oluşturdu.
Sanayi Sektörünün İhracattaki Ağırlığı
Girişimlerin ana faaliyet alanlarına göre değerlendirildiğinde, ihracatın %56’sının, ithalatın ise %46,8’inin sanayi sektöründe faaliyet gösteren girişimler tarafından yapıldığı gözlemlenmiştir. Ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin ihracattaki payı %39,4, ithalattaki payı ise %39,3 seviyesinde gerçekleşmiştir. Sanayi sektöründeki büyük ölçekli girişimler, ihracatın %67,3’ünü gerçekleştirirken, ticaret sektöründe 1-249 kişi çalışan küçük ve orta ölçekli girişimler %88,8 oranla hakimiyetini sürdürmüştür. Sanayi sektörü ithalatında büyük ölçekli girişimlerin payı %78,1 iken, ticaret sektöründe bu oran %28,1, diğer sektörlerde ise %56,9 olmuştur.
AB Ülkeleri ile Ticaret
Ana faaliyeti sanayi olan girişimler, ihracatlarının %46,7’sini Avrupa Birliği (AB 27) ülkelerine gerçekleştirmiştir. Yakın ve Orta Doğu ülkelerine yapılan ihracat %14,3, AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerine yapılan ihracat ise %14 oranındadır. AB ülkelerine yönelik ihracatın %64’ü sanayi, %32,9’u ticaret ve %3,1’i diğer sektörlerdeki girişimlerden gelmektedir. Sanayi sektöründeki girişimlerin ithalatının %32,7’si AB ülkelerinden, %25,9’u diğer Asya ülkelerinden ve %16,5’i AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerinden yapılmıştır. Ticaret sektöründe ise en fazla ithalat yapılan ülke grupları, %30,2 ile AB ülkeleri, %27,9 ile diğer Asya ve %23,5 ile AB üyesi olmayan Avrupa ülkeleri olmuştur.
İmalat Sanayi Ürünleri Üzerindeki Etkisi
İmalat sanayi ürünleri ihracatında, sanayi sektöründeki girişimlerin %57,8’lik bir paya sahip olduğu, ticaret sektörü girişimlerinin ise %37,9 pay aldığı belirlenmiştir. Ana faaliyet alanı sanayi olan girişimlerin yaptığı ihracatın %96,9’u imalat sanayi ürünleri, %1,6’sı tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri, %1,1’i ise madencilik ve taş ocakçılığı ürünleri olarak kaydedilmiştir. İmalat sanayi ürünleri ithalatında, sanayi sektörü %44,2, ticaret %45,5 ve diğer sektörler %10,3 oranında yer almıştır. Ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin ithalatının %76’sı imalat sanayi ürünleri, %3,7’si madencilik ürünleri ve %3,7’si tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri olarak kayıtlara geçmiştir.
İlk 500 Girişimin Dış Ticaretteki Rolü
2023 yılında ihracatın %48,5’ini, ithalatın ise %64,8’ini ilk 500 girişim gerçekleştirmiştir. En çok ihracat yapan ilk 5 girişim, toplam ihracatın %8,1’ini, en çok ithalat yapan ilk 5 girişim ise ithalatın %14,1’ini gerçekleştirmiştir. Sanayi sektöründe en fazla ihracat yapan ilk 5 girişimin sanayi sektöründeki payı %14,1, ticaret sektöründe en fazla ihracat yapan ilk 5 girişimin ticaret sektöründeki payı ise %10,3 olarak hesaplanmıştır. Sanayi sektöründe en fazla ithalat yapan ilk 5 girişimin payı %19, ticaret sektöründe ise %13,7 olmuştur. Girişimlerin %49,5’i yalnızca bir ülkeye, %14,4’ü iki ülkeye ihracat yaparken, 20 ve daha fazla ülkeye ihracat yapan girişimlerin oranı %4,1 olup, bu girişimlerin ihracattaki payı %56,3’tür. Girişimlerin %70,7’si tek ülkeden, %13,7’si iki ülkeden ithalat yaparken, 20 ve daha fazla ülkeden ithalat yapan girişimlerin oranı %1 olup, bu girişimlerin ithalattaki payı %50,5 olarak belirlenmiştir.
