İstanbul Sanayi Odası (İSO), Türkiye İmalat PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi) anketinin Haziran 2025 dönemi sonuçlarını duyurdu. Eşik değer olan 50,0’nin üzerinde ölçülen tüm rakamlar, sektördeki iyileşmeyi işaret ederken, Mayıs ayında 47,2 olan manşet PMI, Haziran ayında 46,7’ye gerileyerek son sekiz ayın en düşük değerine ulaştı. Rapor, sektör faaliyet koşullarının Nisan 2024’ten itibaren kesintisiz bir şekilde bozulma eğilimi gösterdiğini ortaya koydu.
Talepteki zayıflık, yeni siparişlerin Haziran ayında da düşmesine neden oldu ve bu durum, mevcut düşüş trendinin ikinci yılına girmesine vesile oldu. Benzer bir şekilde, yeni ihracat siparişleri de daralma gösterdi. Her iki endekste yaşanan yavaşlama, son üç ayın en belirgin düzeyinde gerçekleşti. Yeni siparişlerdeki düşük seyir, Haziran ayında imalatçıların üretim hacimlerini geçen yılın Ekim ayından bu yana yüksek oranda azaltmalarına yol açtı. Bu durum, istihdam ve satın alma faaliyetlerinde belirgin bir gerilemeye neden oldu. İstihdamdaki düşüş, son dokuz ayın en yüksek oranında gerçekleşirken, satın alma faaliyetleri Eylül 2024’ten bu yana en sert yavaşlamayı sergiledi.
Haziran ayında girdi stokları azalırken, diğer yandan satışlardaki gerilemeye bağlı olarak nihai ürün stokları son üç ayda ilk kez artış gösterdi. Girdi maliyetleri enflasyonu Haziran ayında hafif bir artış kaydetti. Girdi fiyatlarındaki belirgin artışta, Türk Lirası’ndaki değer kaybı ve İran’daki gelişmelerin enflasyonist etkileri etkili oldu. Nihai ürün fiyatlarındaki artış ise, yılın başından beri en düşük oranda gerçekleşti. Bazı firmalar, girdi maliyetlerinin yükselmesi sebebiyle satış fiyatlarını artırsa da, talepteki zayıflık fiyat belirleme gücünü sınırladı.
Tedarikçilerin teslimat süreleri, son dört aydır ilk kez artış gösterdi. Anket katılımcıları, teslimat gecikmelerinin genellikle ham madde yetersizliklerinden kaynaklandığını bildirdi. İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat PMI anket verileri hakkında değerlendirmede bulunan S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, “Türk imalatçıları, giderek zorlaşan talep koşulları nedeniyle Haziran ayında da baskı altında kalmaya devam etti. Firmaların faaliyetlerini sınırlama yoluna gittiği ve üretimin geçen yılın Ekim ayından bu yana en yüksek oranda daraldığı gözlemlendi. Ancak, bazı firmalarda mamul ürün stok fazlası oluştu ve bu stoklar son üç aydır ilk kez arttı. Böylece yılın ilk yarısı zor bir ortamda tamamlanırken, 2025’in ikinci yarısında koşulların iyileşeceğine dair umutlar mevcut.” dedi.
Sektörel PMI’a Göre Haziran’da Üretim Azaldı
İstanbul Sanayi Odası Türkiye Sektörel PMI Haziran 2025 raporuna göre, son dokuz ayda ilk kez, anket kapsamında takip edilen 10 sektörün tamamında üretim hacmi azaldı. Giyim ve deri ürünleri ile metalik olmayan mineral ürünler sektörlerinde üretim tekrar düşüşe geçti. Yeni siparişler tarafında ise daha olumlu bir tablo ortaya çıkmakla birlikte, makine ve metal ürünleri sektörleri, diğer sektörlerde görülen eğilimin dışına çıkarak yeni siparişlerde çok sınırlı bir artış kaydetti. Yeni iş hacmi, anket kapsamında izlenen 10 sektörden yalnızca birinde artarken, yeni ihracat siparişlerinin iyileştiği sektör sayısı ise dört oldu. En keskin artış, son bir yılın en yüksek büyüme hızına erişen makine ve metal ürünleri sektöründe görüldü.
Haziran ayında takip edilen 10 sektörden yalnızca ikisi istihdam artışı sağladı. Bu sektörler, ana metal sanayi ile elektrikli ve elektronik ürünler oldu. Diğer taraftan, makine ve metal ürünleri sektöründe personel sayısı, Mayıs 2020’den bu yana en yüksek oranda azaldı. Bu sektör, aynı zamanda girdi fiyatlarında da en keskin artışın ölçüldüğü alan oldu ve fiyat artışı son 15 ayın en yüksek hızına ulaştı. Girdi maliyetlerinde genel olarak belirgin artışlar gözlemlenirken, en düşük artış giyim ve deri ürünlerinde kaydedildi.
Tekstil ürünleri haricinde tüm sektörler, ürün fiyatlarını artırma yoluna gitti. Ancak, çoğu sektörde enflasyon, Mayıs ayına kıyasla geriledi. En hızlı artış, ana metaller sektöründe yaşandı. Tedarikçilerin teslimat süreleri, Mayıs’ta 10 sektörden yedisinde kısalırken, Haziran’da bu sayının ikiye düşmesi, tedarik zincirlerinde aksaklıklar yaşandığına dair sinyaller vermektedir.
