Dünya Ticaret Örgütü’nün Küresel Ticaret Raporu
Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) tarafından yayımlanan Küresel Ticaret Görünümü ve İstatistikler raporunun güncellemesine göre, 2023 yılının ilk yarısında küresel mal ticareti, bir önceki yıla kıyasla %2,3 oranında bir artış gösterdi. Bu artış, yüksek enflasyon ve artan faiz oranlarının etkisiyle 2023 yılı içinde yaşanan %1,1’lik düşüşün ardından gerçekleşti. DTÖ ekonomistleri, bu yıl küresel mal ticaretinin %2,7 oranında büyüyeceğini öngörüyor. Bu tahmin, Nisan ayında yapılan değerlendirmedeki %2,6’lık beklentiden daha yüksek bir rakamdır. Ekonomistler, dünya mal ticaretinin 2025 yılı itibarıyla %3 oranında bir artış göstereceğini de belirtiyor.
Gerileyen enflasyon oranları, reel hane gelirleri ve tüketici harcamalarındaki artış, ayrıca daha düşük faiz oranlarının firmaların yatırım harcamalarını artırması bekleniyor. Tüm bu faktörlerin, küresel ticaretteki toparlanmaya önemli ölçüde katkı sağlaması öngörülüyor. Öte yandan, küresel ekonominin ise bu yıl ve 2025’te %2,7 oranında büyümesi bekleniyor. Ancak DTÖ, artan jeopolitik gerilimler ve ekonomi politikalarındaki belirsizliklerin, küresel ticaretteki büyüme üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabileceği konusunda uyarıda bulundu. Özellikle Orta Doğu’daki çatışmaların, bölgenin petrol üretimindeki kritik rolü göz önüne alındığında, deniz taşımacılığını olumsuz etkileyebileceği ve enerji fiyatlarını artırabileceği ifade ediliyor.
DTÖ ayrıca, merkez bankalarının faiz oranlarını düşürmesi ile büyük ekonomiler arasındaki farklı para politikalarının, finansal dalgalanmalara ve sermaye akışlarında değişikliklere yol açabileceği konusunda uyarıda bulundu. Bu durumun, özellikle daha yoksul ekonomiler için borç ödemelerini daha da zorlaştırabileceği kaydedildi.
İsrail’in Ticaretinde Keskin Düşüş
Rapora göre, 2023 yılının ilk yarısında mal ihracatı ve ithalatı en fazla artan ülkeler arasında Vietnam, Çin ve Güney Kore gibi Asya ülkeleri ile Paraguay, Kosta Rika ve Brezilya gibi ülkeler öne çıktı. ABD ve Çin’in ihracatı, sırasıyla yıllık bazda %2 ve %4 artarken, her iki ülkenin ithalatı da bu dönemde %3’lük bir büyüme kaydetti. Ancak, bu yılın ilk yarısında İsrail’in mal ihracatı %6 oranında keskin bir düşüş gösterirken, mal ithalatındaki %9’luk gerileme de dikkat çekti. Aynı dönemde büyük Avrupa ekonomilerinin ihracatlarında ılımlı düşüşler, ithalatında ise daha büyük daralmalar görüldü. Almanya’nın ihracatı %2, ithalatı ise %6 gerilerken, Fransa’nın ihracatı %3, ithalatı ise %7 oranında azaldı.
Asya’nın İhracatı Bu Yıl Diğer Tüm Bölgelerden Hızlı Büyüyecek
Bu yılın tamamında bölgesel bazda Asya’nın ihracatının diğer tüm bölgelerden daha hızlı büyüyeceği ve %7,4 oranında artacağı tahmin ediliyor. Bunu %4,7 ile Orta Doğu, %4,6 ile Güney Amerika, %4,5 ile Bağımsız Devletler Topluluğu ülkeleri, %2,5 ile Afrika ve %2,1 ile Kuzey Amerika takip ederken, Avrupa’nın ihracatının %1,4 oranında daralacağı öngörülüyor. İthalat tarafında en hızlı büyüme ise %9 ile Orta Doğu’da beklenirken, bu artış Güney Amerika’da %5,6, Asya’da %4,3, Kuzey Amerika’da %3,3, Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerinde %1,1 ve Afrika’da %1 seviyesinde gerçekleşeceği öngörülüyor. Avrupa’nın ithalatının ise %2,3 oranında düşmesi bekleniyor. Avrupa’nın ihracatındaki daralmada, bölgenin otomotiv ve kimya sektörlerindeki sorunların etkili olacağı düşünülüyor.
Jeopolitik Çatışmalar Enerji Maliyeti ve Nakliye Rotalarını Etkileyebilir
DTÖ Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, rapora ilişkin değerlendirmesinde, bu yıl içinde küresel ticarette kademeli bir toparlanma beklediklerini ancak Orta Doğu’daki gibi bölgesel çatışmaların tırmanma ihtimalini de yakından izlediklerini belirtti. Okonjo-Iweala, “Bölgesel çatışmaların etkisi, çatışmaya doğrudan dahil olan ülkeler için en şiddetli şekilde hissedilebilir ama dolaylı olarak küresel enerji maliyetleri ve nakliye rotaları da gerilimin tırmanmasından etkilenebilir. Ekonomik yansımalarının ötesinde, bu çatışmalardan etkilenenler için insani sonuçlar konusunda derin bir endişe içerisindeyiz.” ifadelerini kullandı.
Küresel ekonomik istikrarı ve sürdürülebilir büyümeyi sağlamak için birlikte çalışmanın önemine dikkat çeken Okonjo-Iweala, “Çünkü bunlar dünya çapında insanların refahını artırmak için temel oluşturuyor. DTÖ’nün kurulmasından bu yana geçen son otuz yılda, düşük ve orta gelirli ekonomilerde kişi başına düşen gelir neredeyse üç katına çıktı. Kapsayıcı küresel ticareti teşvik etme çabalarımıza devam etmeliyiz” değerlendirmesinde bulundu.
