Suriye’deki Baas Rejimi ve Beşşar Esed’in İktidarı
Arap Sosyalist Baas Partisi, 1963 yılında Suriye’de gerçekleştirdiği darbeyle iktidara gelmiştir. 1970 yılında parti içindeki bir darbeyle Hafız Esed, iktidarı ele geçirerek 1971’de Suriye Devlet Başkanı olmuştur. Hafız Esed’in 2000 yılında vefatının ardından, oğlu Beşşar Esed, Baas rejiminin başına geçmiştir. Esed ailesinin iktidarı, rejim karşıtı grupların başkent Şam’a girişiyle sona ermiştir.
2011 Halk Hareketi ve İç Savaşın Başlangıcı
2011 yılında Suriye’de özgürlük talepleriyle halk hareketleri başlarken, rejim bu hareketlere sert bir şekilde müdahale etmiştir. Bu müdahaleler sonucunda binlerce kişi hayatını kaybetmiş ve süreç iç savaşa dönüşmüştür. Silahlı muhalif gruplar uzun süreli bir mücadeleye girmiş, rejim ise uluslararası baskılara rağmen sorunun diplomasi ve barışçıl yollarla çözümüne yanaşmamıştır.
Çatışmalar ve Rejim Kontrolünün Kaybı
27 Kasım’da başlayan çatışmaların ardından Suriye genelinde Halep, İdlib ve Hama gibi birçok bölgede rejim kontrolünü kaybetmiştir. Başkent Şam’da halkın sokaklara dökülmesiyle birlikte, rejim güçleri kamu kurumlarından ve sokaklardan çekilmeye başlamış, rejim karşıtı gruplar kent merkezinde kontrolü artırmıştır. Bu gelişmeler, 61 yıllık Baas rejimi ve 53 yıllık Esed ailesi iktidarının sona ermesi anlamına gelmektedir.
Çöken Rejimin Başbakanından Açıklama
Beşşar Esed’in Başbakanı Muhammed Gazi el-Celali, sosyal medya üzerinden yaptığı bir video mesajında, “Suriye’de halkın seçeceği bir hükümetle çalışmaya hazır olduklarını ve her türlü desteği sağlamaya hazır olduklarını” ifade etmiştir. Kamu mallarına zarar verilmemesi konusunda çağrıda bulunan Celali, “Kimseye dokunmayacağını söyleyen ve bize elini uzatan muhaliflere elimizi uzatıyoruz,” demiştir. Ayrıca, “Suriye tüm Suriyelilerin. Bu ülke normal bir ülke olabilir, bu ülke komşularıyla ve dünyayla iyi ilişkiler kurabilir. Bu tercih, Suriye halkının seçeceği yönetime kalmış. Biz, seçilecek yeni yönetimle işbirliğine hazırız. Onlara her türlü desteği sağlayıp devlet dosyalarını kolayca onlara aktarmaya hazırız,” ifadelerini kullanmıştır.
Heyet Tahrir Şam Liderinin Uyarıları
Rejim karşıtı silahlı grup Heyet Tahrir Şam’ın (HTŞ) lideri Ahmed eş-Şera (Ebu Muhammed el-Culani), sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Şam’da kamu kurumlarına yaklaşılmaması konusunda uyarıda bulunarak, “Bu kurumlar resmen devredilene kadar eski Başbakanın gözetimi altında kalacaktır,” demiştir. Şera, “Kamu kurumlarına yaklaşmak kesinlikle yasaktır. Bu kurumlar, resmen devredilene kadar eski Başbakanın gözetimi altında kalacaktır. Havaya ateş açılması da yasaktır,” ifadelerini vurgulamıştır.
Son Gelişmeler
Suriye’nin kuzeyindeki Halep ilinin batı kırsalında 27 Kasım’da Esed rejimi güçleriyle rejim karşıtı silahlı gruplar arasında çatışmalar başlamıştır. 30 Kasım’da Halep’in merkezinin büyük bölümünü rejim güçlerinden alan muhalif gruplar, aynı gün tüm İdlib genelinde hakimiyet sağlamıştır. Ardından, 5 Aralık’ta Hama kent merkezini rejim güçlerinden almışlardır. Rejim karşıtı gruplar, başkent Şam’a açılan stratejik önemdeki Humus ilinin bazı yerleşim yerlerini ele geçirerek burada ilerlemeye başlamışlardır.
Ülkenin güneyindeki Dera ilinde 6 Aralık’ta operasyon başlatan muhalifler, çatışmaların ardından il merkezini rejim güçlerinden geri almıştır. 7 Aralık’ta ise Suveyda il genelinin tümü muhalif grupların kontrolüne geçmiş ve aynı gün Kuneytra’daki yerel muhalifler il merkezinin kontrolünü sağlamıştır. Başkente açılan Humus ilinde de rejim karşıtı güçler 7 Aralık’ta kent merkezine hakim olmuştur. Şam’ın güneybatısında Esed rejimi güçlerine karşı ilerleyen gruplar, 7 Aralık’ta başkentin güney banliyölerine girmiştir. Rejim güçleri, Şam’da Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve uluslararası havalimanından çekilmiştir. Rejim karşıtı silahlı grupların başkente hakim olmaya başlamasıyla Esed rejimi, 8 Aralık sabahı kısa sürede başkentin tüm kontrolünü kaybetmiştir. Suriye Milli Ordusu’nun Halep kırsalında 1 Aralık’ta terör örgütü PKK/YPG’ye karşı başlattığı Özgürlük Şafağı Operasyonu sonucunda ise Tel Rıfat ilçe merkezi, terörden kurtarılmıştır.
