ABD ve Rus Heyetlerinin Tarihi Toplantısı
ABD ve Rus heyetlerinin, ikili ilişkileri normalleştirme ve Ukrayna’daki savaşı sona erdirme hedefiyle gerçekleştirdikleri önemli toplantı sona erdi. TASS haber ajansında yer alan bilgilere göre, ABD Başkanı Donald Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in geçen hafta gerçekleştirdiği telefon görüşmesinin ardından, Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da bir araya gelen iki ülkenin heyetleri 4,5 saat süren bir toplantı yaptı.
Toplantıya Rus heyetinden; Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov ve Rusya Doğrudan Yatırım Fonu Başkanı Kiril Dmitriyev katılırken, ABD heyetinde ise; ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Mike Waltz ve Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff yer aldı.
Ukrayna Savaşı’nda Kalıcı Bir Çözüm Arayışı
ABD tarafı toplantının ardından yaptığı açıklamada, iki tarafın da ihtilaflı noktaları ele almak üzere bir istişare mekanizması kurulması konusunda anlaştığını duyurdu. ABD Dışişleri Bakanlığı, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın en kısa sürede sona erdirilmesi amacıyla üst düzey ekiplerin atanması noktasında mutabakata varıldığını belirtti. Dışişleri Bakanı Rubio, Rus tarafıyla 4 ilke üzerinde anlaştıklarını ifade etti ve iki tarafın da misyonlarının işlevselliğini yeniden tesis etmek amacıyla ekipler atayacağını söyledi. Rubio, “Ukrayna Savaşı’nda kalıcı bir son olmalı” dedi.
Başkan Trump’ın hızlı hareket etmek için motive olduğunu vurgulayan Rubio, bölgesel güvenlik garantileriyle ilgili müzakerelerin yapılacağını kaydetti. Avrupa’da devam eden bir ‘sonsuz savaş’ olmasının Trump için kabul edilemez olduğunu belirten Rubio, “Bugünkü görüşme uzun bir sürecin ilk ve zor bir adımıydı. Kimseyi dışarıda bırakmıyoruz. Bir noktada Avrupa Birliği de sürece dahil olacak” ifadelerini kullandı.
NATO’nun Genişlemesi Sorunu
Görüşmenin ardından basın toplantısında konuşan Lavrov, ev sahibi Suudi Arabistan’a teşekkür etti. İki tarafın da birbirini dinlediğini ve verimli bir görüşme gerçekleştirdiklerini belirten Lavrov, mümkün olan en kısa sürede elçiler atama konusunda anlaştıklarını duyurdu. Lavrov, “Bugün meslektaşlarımıza, Başkan Putin’in defalarca vurguladığı şeyi açıkladık: NATO’nun genişlemesi, Ukrayna’nın Kuzey Atlantik İttifakı’na katılması, Rusya Federasyonu’nun çıkarlarına doğrudan bir tehdit ve egemenliğimize yönelik bir tehdit oluşturmaktadır” dedi.
Heyetlerarası görüşmenin arasında Rusya Dışişleri Bakanlığı da açıklamalarda bulundu. Ukrayna’nın NATO’ya dahil olmayacağının garantisinin Rusya için yeterli olmadığını belirten Rus Dışişleri, “NATO, 2008 yılında Bükreş’te kabul edilen kararlardan vazgeçmeli” ifadelerini kullandı.
Görüşmelerin Devamı Bekleniyor
Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov, toplantının sona erdiğini belirterek, iki ülke heyetlerinin Ukrayna konusunda ilerleyen günlerde görüşmelere devam edeceğini açıkladı. Uşakov, Putin ile Trump arasında gelecek hafta bir görüşme yapılma ihtimalinin düşük olduğunu belirtirken, “İki ülke heyetleri arasında yakın çalışmalar yapılması gerekiyor. Biz buna hazırız ancak liderlerin görüşmesine ilişkin bir tarih vermek henüz zor” dedi. Uşakov, Ukrayna konusunda müzakerelere katılacak Rus yetkililerin Putin tarafından belirleneceğini de vurguladı.
Toplantı Öncesinde Gelişmeler
Üst düzey Amerikalı ve Rus yetkililer, Başkan Trump’ın Ukrayna’daki savaşı sona erdirmek için çabaladığı ve Kremlin’in Washington ile daha sıcak ilişkiler aradığı bir dönemde, Salı günü Suudi Arabistan’da en az üç yıldır iki ülke arasındaki en kapsamlı müzakereler için bir araya geldi. Rus yetkililer, ABD ile “normalleşme” arayışında olacaklarını ve büyük Amerikan petrol şirketlerinin Rusya’ya geri dönme olasılığını da gündeme getirdiler. Bu durum, Ukrayna ve Avrupa’da Trump’ın Rusya’nın lehine bir barış anlaşması zorlayabileceği korkusuyla büyük bir endişeyle izlendi.
Birlikte Çalışmanın Faydaları
Trump, iki liderin Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya’nın “bir gün birlikte çalışarak elde edecekleri” “büyük faydadan” bahsettiklerini ve Ukrayna’daki savaşı sona erdirmek için “hemen müzakerelere başlamayı” kabul ettiklerini ifade etti. ABD heyetine Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Ulusal Güvenlik Danışmanı Michael Waltz ve Trump’ın Ortadoğu elçisi Steve Witkoff liderlik etti.
Güven İnşası ve Enerji Konuları
Heyet, Salı günü Riyad’daki Diriyah Sarayı’nda Rusya Dışişleri Bakanı Sergey V. Lavrov ve Putin’in dış politika danışmanı Yuri Ushakov ile bir araya geldi. Rusya’nın Egemen Servet Fonu Başkanı Kirill Dmitriev’in günün ilerleyen saatlerinde görüşmelere katılması bekleniyordu. Ushakov, Riyad’a indikten sonra gazetecilere, görüşmelerin amacının “Rusya ve Washington arasındaki ilişkinin gerçek bir normalleşmesini başlatmak” olacağını söyledi. Dmitriev ise, “iletişimi yeniden kurmak, güveni yeniden inşa etmek, başarıyı yeniden oluşturmak” için ABD ile ekonomik işbirliğini yeniden başlatmaya çalışacaklarını belirtti.
Toplantılarda enerji ve ekonomik bağlar da önemli bir gündem maddesi olarak yer aldı. Exxon Mobil gibi önde gelen Batılı petrol şirketleri, Rusya’nın Ukrayna’ya 2022’deki işgali nedeniyle çekilmişti, ancak Trump ve Kremlin’e göre bu bağların yeniden tesis edilmesi tartışıldı.
Ukrayna’nın Sürece Dahil Olması
Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky, “Bizim hakkımızda bizim olmadan yapılan hiçbir anlaşmayı kabul edemeyiz” diyerek, kendi katılımları olmadan müzakere edilen ülkeleriyle ilgili herhangi bir anlaşmayı reddedeceklerini vurguladı. Bu hafta Körfez bölgesindeyken, birkaç ülkenin Ukrayna savaşında arabulucu rolü oynamak için Moskova, Kiev ve Batı ile ilişkilerini kullanmaya çalıştığını belirtti.
Suudi Arabistan’ın Rolü
Suudi Arabistan’ın fiili yöneticisi Veliaht Prens Muhammed bin Selman için görüşmelere ev sahipliği yapmak, Orta Doğu’nun ötesine uzanan bir etkiye sahip küresel bir lider olarak statüsünü pekiştirmek için önemli bir fırsat sundu. Suudi Arabistan, Rusları ve Amerikalılar’ı “Krallığın dünyadaki güvenliği ve barışı artırma çabalarının bir parçası olarak” ağırladı. Diğer Orta Doğu ülkeleri gibi, Suudi Arabistan da Ukrayna savaşında taraf olmaktan kaçınarak, Rusya ile yakın bağlar kurdu ama Ukrayna’ya insani yardım gönderdi.
