Intel Üst Yöneticisi (CEO) Pat Gelsinger, çalışanlarına gönderdiği bir notta, Almanya’nın Magdeburg kentinde inşa edilmesi planlanan 30 milyar euroluk çip fabrikasının inşaat sürecinin erteleneceğini duyurdu. Gelsinger, beklenen talebe bağlı olarak inşaatta yaklaşık iki yıllık bir gecikme yaşanacağını belirtti. Şirket, 2023 yılında yarı iletkenlerin Ar-Ge ve üretimi konusunda Avrupa Birliği (AB) sınırları içinde 80 milyar euroluk yatırım yapmayı planladığını açıklamıştı. Bu yatırımın önemli bir parçası olarak Doğu Almanya’daki Magdeburg’da yarı iletken üretim tesisleri kurulması hedefleniyordu.
Intel, Magdeburg’daki üretim tesisi için Alman hükümeti ile 10 milyar euro tutarında teşvik almak amacıyla bir niyet mektubu imzalamıştı. Ancak, AB Komisyonu’nun bu konudaki onayı hâlâ beklenirken, fabrikanın temel atma töreni bu yıl için planlanmıştı. Yeni tesislerin, Avrupa Komisyonu’nun Alman hükümetinin teşvik paketini onaylamasından 4-5 yıl sonra faaliyete geçmesi öngörülüyordu. Fabrikanın inşaatında yaklaşık 7 bin kişi istihdam edilecek, tesis tamamlandığında ise 3 bin kişiye iş imkanı sağlanacaktı.
Başlangıçta, Intel, Magdeburg fabrikasına 17 milyar euro yatırım yapmayı planlamıştı; ancak bu miktar zamanla 30 milyar euroya kadar yükseldi. Şirket, Eylül 2021’de, önümüzdeki 10 yıl içinde Avrupa’ya 80 milyar euroya kadar yatırım yapabileceğine dair duyuruda bulunmuştu. Öte yandan, Avrupa Birliği’nin (AB) hedefi, 2030 yılına kadar Avrupa’nın küresel çip üretimindeki payını iki katına çıkararak yüzde 20’ye ulaşmaktır. Bu hedef doğrultusunda, şirketleri çekmek için 40 milyar eurodan fazla sübvansiyon sağlanmaktadır. AB, ABD ve Asya’dan çip tedarikine olan bağımlılığını azaltma çabası içerisindedir.
Koalisyon Ortakları Intel Teşviklerini Tartışıyor
Intel’in fabrika inşaatının ertelenmesi, Almanya’daki koalisyon hükümeti içinde tartışmalara neden oldu. Sosyal Demokrat Parti (SPD), Yeşiller Partisi ve Hür Demokrat Parti (FDP) arasında, Intel için planlanan milyarlarca euroluk teşviklerin şimdi bütçede nasıl kullanılabileceği konusunda görüşmeler başladı. 2025 bütçesinde öngörülen harcama ve gelir arasındaki 12 milyar euroluk açığı kapatma mücadelesi veren Alman hükümeti, Intel’e ayrılan milyarlarca euroyu nasıl kullanacağına dair bir tartışma başlattı.
FDP’li Maliye Bakanı Christian Lindner, konuya ilişkin olarak X hesabında yaptığı paylaşımda, “Intel için gerekli olmayan tüm fonlar, açık mali sorunları azaltmak amacıyla federal bütçede ayrılmalıdır. Aksi durumda, bu sorumlu bir politika olmaz.” ifadelerini kullandı. Almanya Ekonomi Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Robert Habeck ise Lindner’e karşı çıkarak, Alman hükümetinin fonların “mantıklı ve dikkatli bir şekilde nasıl kullanılacağını ve ülkenin iyiliği için nasıl değerlendirileceğini” göz önünde bulunduracağını belirtti. Ekonomi Bakanlığı, söz konusu paranın İklim ve Dönüşüm Fonu’na (Ktf) ayrıldığını ve bu nedenle ana bütçe için kullanılamayacağını açıkladı. Bu fon, Habeck’in mensubu olduğu Yeşiller için oldukça önemli olan birçok iklim projesinin finansmanında kullanılmaktadır.
Son olarak, Anayasa Mahkemesi’nin, Kasım 2023’te Alman hükümetinin Kovid-19 salgını döneminden kalan 60 milyar euroluk kullanılmamış krediyi bir iklim fonuna aktarma kararının anayasaya aykırı olduğuna hükmetmesi sonucunda, Alman hükümetinde tartışmalar yaşanmış ve 2024 bütçesinde tasarruf yapmak zorunda kalmıştı.
