Dünya Bankası’nın B-READY Raporu: İş ve Yatırım Ortamını Değerlendirme
Dünya Bankası’nın Yeni Raporu: B-READY
Dünya Bankası, ülkelerdeki iş ve yatırım ortamını değerlendiren yeni bir raporunu yayımladı. Bu rapor, B-READY projesinin bir parçası olarak tanımlanıyor ve Dünya Bankası Grubu’nun dünya genelinde iş ve yatırım ortamını analiz etmeye yönelik yenilikçi bir veri toplama yöntemini içeriyor. B-READY, bankanın geçmişte yayımladığı İş Yapma Kolaylığı (Doing Business) raporunun yerine geçtiği belirtiliyor. Yeni raporda, kullanılan verilerin ve analiz yöntemlerinin İş Yapma Kolaylığı raporuna kıyasla daha titiz ve daha şeffaf olduğu vurgulandı.
Raporun ilk aşamasında yalnızca 50 ekonominin değerlendirildiği, Eylül 2025’te yayımlanması planlanan ikinci raporda bu sayının 100’den fazla olmasının hedeflendiği, 2026’da yayımlanması beklenen üçüncü raporun ise yaklaşık 180 ekonomiyi kapsayacağı ifade edildi. B-READY raporu, bir işletmenin yaşam döngüsü ve pazara katılım süreci ile ilgili 10 ana konuya odaklanıyor. Bu konular arasında işe giriş, iş yeri, kamu hizmetleri, iş gücü, finansal hizmetler, uluslararası ticaret, vergilendirme, uyuşmazlık çözümü, pazar rekabeti ve işletme iflası yer alıyor.
Her konu için dikkate alınan 3 ana ölçüt ise “Düzenleyici Çerçeve”, “Kamu Hizmetleri” ve “Operasyonel Verimlilik” olarak sıralanıyor. Bu ölçütler, ülkelerin iş yapma kolaylığını etkileyen temel unsurları değerlendiriyor.
Macaristan, Estonya ve Singapur’un Başarısı
B-READY’nin ilk raporunda, “Düzenleyici Çerçeve” kategorisinde Macaristan, “Kamu Hizmetleri” kategorisinde Estonya ve “Operasyonel Verimlilik” kategorisinde ise Singapur öne çıktı. Raporda, ülkelerin gerçek ilerlemeyi güvence altına almak için gerekli kamu hizmetlerini sağlamaktan ziyade, ulusal iş ortamını geliştirmek için düzenlemeler yapmada daha başarılı oldukları ifade edildi. Ayrıca, uygulama boşluklarının işletmelerin, çalışanların ve toplumun genelinin sağlıklı bir iş ortamından elde edilecek tüm faydalardan yararlanmasını engellediği vurgulandı.
Türkiye’nin ise ikinci aşamada değerlendirilecek ülkeler arasında yer aldığı ve 2025 yılında B-READY’e katılmasının beklendiği ifade ediliyor.
İş Yapma Kolaylığı Raporu’nun Durdurulması
Dünya Bankası’nın en önemli belgelerinden biri olarak kabul edilen İş Yapma Kolaylığı Raporu, 2003 yılında 133 ekonomiyi kapsayacak şekilde ilk kez yayımlanmıştı. Bu rapor, her yıl Dünya Bankası tarafından güncellenerek en son 190 ülkeyi iş ortamı düzenlemeleri açısından değerlendiriyordu. Ülkeler, düzenleyici ve yasal ortamlarına, iş kurma kolaylığına, finansmana, altyapıya ve diğer iş ortamı faktörlerine göre sıralanıyordu.
Ancak, Dünya Bankası 16 Eylül 2021’de, veri düzensizlikleri üzerine yürütülen soruşturmalar sonucunda, üst düzey banka yetkililerinin Çin’in sıralamasını etkilemek amacıyla verileri değiştirmek için personele baskı yaptığını belirledikten sonra, İş Yapma Kolaylığı Raporu’nun yayımlanmasına son verileceğini açıkladı. Bu karar, uluslararası ekonomi camiasında büyük yankı uyandırarak, uluslararası kuruluşların raporlarının güvenilirliği konusunu gündeme getirdi.
