Türkiye’de Çocuk Nüfusunda Düşüş
Türkiye’de çocuk nüfus oranı her geçen yıl azalma göstermektedir. 2024 yılı itibarıyla Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) verilerine göre, Türkiye’nin toplam nüfusu 85 milyon 664 bin 944 kişi iken, bu nüfusun 21 milyon 817 bin 61’ini çocuklar oluşturmaktadır. Çocuk nüfusunun %51,3’ü erkek çocuklardan, %48,7’si ise kız çocuklardan oluşmaktadır.
Birleşmiş Milletler’in tanımına göre, 0-17 yaş grubunu kapsayan çocuk nüfusu, 1970 yılında toplam nüfusun %48,5’ini oluştururken, bu oran 1990 yılında %41,8’e düşmüş ve 2024 yılı itibarıyla %25,5 seviyesine gerilemiştir. Nüfus projeksiyonlarına göre, mevcut demografik yapı devam ederse, çocuk nüfus oranının 2030 yılında %22,1, 2040’da %17,9, 2060’ta %16,9, 2080’de %15,2 ve 2100 yılında %14,5 olacağı öngörülmektedir.
Düşük senaryoya göre, doğurganlık göstergelerindeki hızlı düşüş eğiliminin devam etmesi durumunda, çocuk nüfus oranının 2030 yılında %22, 2040’da %16,7, 2060’ta %13,9, 2080’de %11,1 ve 2100 yılında %9,9 olacağı tahmin edilmektedir. Yüksek senaryoya göre ise, doğurganlığı artırmaya yönelik tedbirlerin etkili olması durumunda, çocuk nüfus oranının 2030’da %22,3, 2040’ta %18,9, 2060’ta %18,7, 2080’de %18,9 ve 2100 yılında %18,6 olacağı beklenmektedir.
AB Ülkeleri ile Kıyaslama
Avrupa Birliği (AB) üyesi 27 ülkenin çocuk nüfus oranları incelendiğinde, 2023 yılı itibarıyla AB ortalaması %18,0 olarak belirlenmiştir. AB üyesi ülkeler arasında en yüksek çocuk nüfus oranına sahip olan ülkeler, sırasıyla %23,4 ile İrlanda, %21,1 ile Fransa ve %20,9 ile İsveç’tir. Çocuk nüfus oranının en düşük olduğu ülkeler ise, %15,1 ile Malta, %15,4 ile İtalya ve %15,9 ile Portekiz olarak kaydedilmiştir. Türkiye’nin çocuk nüfus oranı ise %26,0 ile AB üye ülkelerinin ortalamasından daha yüksektir.
Çocukların Maddi Koşulları
Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması’nın sonuçlarına göre, 2024 yılında 15 yaş ve altındaki tüm çocukların yeni giysilere sahip olduğu hanehalkı oranı %88,6 olarak belirlenmiştir. Ancak maddi yetersizlik nedeniyle çocukların yeni giysilere sahip olamayan hanehalkı oranı %9,2, diğer nedenlerle çocukların yeni giysilere sahip olamayan hanehalkı oranı ise %2,2 olarak tespit edilmiştir.
Günde en az bir kez taze meyve ve sebze tüketen 15 yaş ve altındaki çocukların bulunduğu hanehalkı oranı %86,7 iken, maddi yetersizlikler nedeniyle günde en az bir kez taze sebze ve meyve tüketemeyen hanehalkı oranı %10,0, diğer nedenlerle bu durumu yaşayan hanehalkı oranı ise %3,3 olmuştur. Ayrıca, çocukları için evden uzakta bir haftalık tatil masrafını karşılayabilen hanehalkı oranı %51,2, maddi yetersizlikler nedeniyle bu masrafı karşılayamayan hanehalkı oranı %22,2, diğer nedenlerle tatil masrafını karşılayamayan hanehalkı oranı %26,6 olarak kaydedilmiştir.
Bebek Ölüm Hızındaki Artış
Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri’ne göre, 2009 yılında bebek ölüm hızı binde 13,9 iken, 2023 yılında bu oran binde 10,0’a düşmüştür. Doğumdan sonraki beş yıl içerisinde ölme olasılığını ifade eden beş yaş altı ölüm hızı, 2009 yılında binde 17,7 iken, 2023 yılında binde 14,5 olarak belirlenmiştir. Ancak 2022 yılından itibaren beş yaş altı çocuk ölüm hızında bir artış gözlemlenmiştir. 2022 yılında binde 9,2 olan bebek ölüm hızı, 2024 yılında binde 10,0 seviyesine çıkarken, 2022 yılında binde 11,2 olan beş yaş altı ölüm hızı ise 2024 yılında binde 14,5’e yükselmiştir.
Çocukların İşgücüne Katılımı
Hanehalkı İşgücü Araştırması’nın 2024 yılı sonuçlarına göre, 15-17 yaş grubundaki çocukların işgücüne katılma oranı %24,9 olarak belirlenmiştir. Cinsiyete göre incelendiğinde, erkek çocuklar için bu oran %35,6, kız çocuklar için ise %13,7 olarak kaydedilmiştir. Bu veriler, son 10 yılın en yüksek seviyesini göstermektedir.
