TÜSİAD Maliyet Bazlı Rekabet Gücü Endeksi (TÜSİAD-RGE) Raporu
TÜSİAD, Türkiye ekonomisinin temel ihracat pazarlarındaki maliyet bazlı rekabet koşullarının daha iyi anlaşılmasını sağlamak amacıyla, rekabet dinamiklerini veri temelli olarak tartışmak ve bu doğrultuda politika önerileri geliştirmek için hazırladığı “TÜSİAD Maliyet Bazlı Rekabet Gücü Endeksi (TÜSİAD-RGE)” çalışmasını kamuoyuyla paylaştı. 2015 yılının ilk çeyreğinden itibaren düzenli olarak hazırlanan bu endeksin tanıtım toplantısı 26 Haziran tarihinde gerçekleştirildi.
2025 yılı birinci çeyrek sonuçlarına göre, endeks bir önceki çeyreğe kıyasla önemli bir değişiklik göstermeyerek 86,1 seviyesinde gerçekleşti. 2022 yılından bu yana düşüş eğiliminde olan bu endeks, Türkiye’nin maliyet bazlı rekabet gücünün 2015 yılı seviyesinin altına indiğine işaret ediyor. Yıllık bazda inceleyecek olursak, endeks yüzde 8,9 oranında geriledi. Bu düşüşün 4,8 puanı ara malı maliyetleri, 3,2 puanı iş gücü maliyetleri ve 0,9 puanı finansman maliyetleri artışından kaynaklanırken, enerji fiyatlarında son iki çeyrekte görülen gerileme rekabet gücüne sınırlı da olsa olumlu katkıda bulundu.
TÜSİAD-RGE’nin önemli ölçüde azaldığı son altı çeyreklik dönemde, ara malı maliyeti ve iş gücü maliyeti endekslerinde yaşanan yükseliş belirleyici bir unsur oldu. Bu süreçte finansman maliyetinin de endeksteki azalışa belirgin katkısı oldu. Ayrıca, önemli ölçüde yatay bir seyir izleyen enerji maliyetinin genel endekse etkisi sınırlı kaldı.
Rekabet Gücü Endeksi Yüzde 8,9 Oranında Azaldı
2025 yılının ilk çeyreğinde TÜSİAD-RGE yıllık yüzde 8,9 oranında azalış gösterirken, bu değişimin kaynakları arasında 4,8 puanı ara malı maliyeti, 3,2 puanı iş gücü maliyeti ve 0,9 puanı da finansman maliyeti artışları yer aldı. Raporun alt başlıkları şu şekilde sıralanmıştır:
- Ara Malı Maliyeti: 2025 yılının ilk çeyreğinde, imalat sanayi sektörlerinin genelinde ara malı maliyeti, rakip ülkelerle benzer bir eğilim göstererek bir önceki çeyreğe göre azalma kaydetti. Ancak, bu dönemde yurt içi maliyetlerdeki gerilemenin (yüzde -0,2) rakip ülke maliyetlerindeki gerilemeye (yüzde -0,9) kıyasla daha düşük kalması, ihracatçı firmaların göreli maliyetlerine sınırlı da olsa olumsuz bir yansıma yarattı.
- İşgücü Maliyeti: Yurt içi iş gücü maliyeti, 2018-2021 dönemindeki düşüşün ardından 2022 yılının ilk çeyreğinden itibaren ABD doları bazında belirgin bir artış gösterdi. Rakip ülkelerde iş gücü maliyeti, iki yıldır süregelen tedrici yükseliş eğiliminin ardından yılın ilk çeyreğinde yatay bir seyir izledi. Yurt içi iş gücü maliyeti ise 2024 yılının son çeyreğinde endeks tarihindeki en yüksek seviyesine ulaştıktan sonra, 2025 yılı ilk çeyreğinde yüzde 1 oranında sınırlı bir azalma gösterdi.
- Enerji Maliyeti: 2023 yılının ikinci yarısından itibaren yurt içi enerji maliyeti, rakip ülkelerle benzer bir eğilim sergileyerek toplam üretim maliyet artışlarını sınırladı. 2024 yılının genelinde görece durağan bir seyir izleyen yurt içi enerji maliyet endeksi, yılın son çeyreğindeki gerilemenin ardından 2025 yılı ilk çeyreğinde de bir önceki çeyreğe göre yüzde 6,3 oranında düştü. Böylelikle son iki çeyrekte enerji maliyetleri rakip ülkelerde değişim göstermezken, yurt içinde yüzde 11 oranında azalarak Türkiye ihracatçı imalat sanayi sektörlerinin rekabet gücüne olumlu katkı sağladı.
- Finansman Maliyeti: Kredi faiz oranları ve üretim maliyetlerindeki yükselişe bağlı olarak, yurt içi finansman maliyetinde 2023 yılının üçüncü çeyreğinde başlayan artış, 2024 yılının genelinde devam etti. Aynı dönemde rakip ülkelerde daha sınırlı bir artış gözlemlendi. 2025 yılının ilk çeyreğinde yurt içi finansman maliyetinin artış hızındaki yavaşlama belirginleşirken, endeks bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,8 oranında arttı. Aynı dönemde rakip ülkelerin finansman maliyetinin düşmesi nedeniyle finansman maliyeti endeksi, TÜSİAD-RGE’nin gerilemesine etki etmeye devam etti.
