Dünya Ekonomik Forumu’nun Küresel Riskler Raporu
Dünya Ekonomik Forumu (DEF), her yıl Davos’ta düzenlenen Yıllık Toplantıları öncesinde, Küresel Riskler Raporu’nu yayımladı. Bu rapor, Eylül-Ekim 2024 döneminde dünya genelinde 900 risk uzmanı, politika yapıcı ve sektör liderinin katılımıyla gerçekleştirilen bir anketin sonuçlarını içermektedir. Rapor, artan jeopolitik, çevresel, toplumsal ve teknolojik zorlukların, küresel istikrar ve gelişimi tehdit ettiğine dair önemli bulgular sunmaktadır. Küresel görünüm giderek parçalanırken, bu yılki araştırma sonuçları ekonomik risklerin daha az ön planda olduğunu, ancak toplumsal ve jeopolitik gerilimlerin hala önemli bir endişe kaynağı olduğunu ortaya koymaktadır.
Araştırmaya katılanların çoğu, dünyanın uzun vadeli görünümüne dair kısa vadeye kıyasla daha karamsar bir tablo çizmektedir. Katılımcıların neredeyse üçte ikisi, 2035 yılına kadar çevresel, teknolojik ve toplumsal zorlukların artmasıyla birlikte daha çalkantılı bir küresel durum beklemektedir.
Kısa Vadeli Riskler: Jeopolitik Gerilimler ve Dezenformasyon
Rapora göre, katılımcıların %23’ü 2024 yılı için en büyük riskin devlet temelli silahlı çatışmalar olduğunu düşünmektedir. En önemli on risk sıralamasında ise ikinci sırada aşırı hava olayları yer almaktadır. Diğer riskler arasında jeo-ekonomik çatışmalar, yanlış bilgilendirme ve dezenformasyon, toplumsal kutuplaşma, ekonomik gerileme, yeryüzü sisteminde kritik değişiklikler, işsizlik ve ekonomik fırsat eksikliği, insan hakları ve sivil özgürlüklerin erozyona uğraması ile eşitsizlik bulunmaktadır.
Gelecek iki yıla ilişkin riskler açısından ise, yanlış bilgilendirme ve dezenformasyon, ikinci kez üst üste en yüksek risk olarak öne çıkmaktadır. Bu durum, dezenformasyonun ulusal ve uluslararası bölünmeleri şiddetlendirdiği ve toplumsal uyum ile yönetişime yönelik tehditler oluşturduğunun altını çizmektedir. Ayrıca aşırı hava olayları, toplumsal kutuplaşma, siber casusluk ve savaş da gelecek iki yıla dair en büyük on risk arasında yer almaktadır. Katılımcıların yarısından fazlası, önümüzdeki iki yıl içinde dünyada istikrarsızlık beklemektedir; bu durum uluslararası işbirliğindeki parçalanmayı yansıtmaktadır.
Uzun Vadeli Görünümde Çevresel Riskler En Büyük Tehdit
Gelecek on yıla ilişkin uzun vadeli en büyük on risk arasında çevresel riskler ilk sırada yer almaktadır. Bunu biyoçeşitlilik kaybı ve ekosistemlerin çöküşü, yeryüzü sisteminde kritik değişiklikler, doğal kaynakların azalması, yanlış bilgilendirme ve dezenformasyon, yapay zeka teknolojilerinin olumsuz sonuçları, eşitsizlik, toplumsal kutuplaşma, siber suçlar ve kirlilik takip etmektedir. Rapora göre, uzun vadeli projeksiyonlar, küresel işbirliği mekanizmalarının artan bir baskı altında olduğunu göstermektedir.
Katılımcıların %64’ü, dünyadaki orta ve büyük güçler arasında rekabetin damgasını vurduğu parçalanmış bir küresel düzen öngörmektedir. Çok taraflılık açısından ciddi zorluklar yaşanacağını düşünen katılımcılar, eşitsizlik ve toplumsal kutuplaşma gibi risklerin hem kısa hem de uzun vadede öne çıktığını belirtmektedir. Ayrıca, yasa dışı ekonomik faaliyetler, artan borç yükleri ve stratejik kaynakların belirli bölgelerde yoğunlaşmasına yönelik artan endişeler, gelecek yıllarda küresel ekonomiyi istikrarsızlaştırabilecek kırılganlıklar olarak değerlendirilmektedir.
Bu bağlamda, rapor, ülkelere istikrarsızlığı önlemek, güveni yeniden inşa etmek ve herkes için sürdürülebilir ve kapsayıcı bir gelecek sağlamak adına diyaloğa öncelik verilmesi, uluslararası ilişkilerin güçlendirilmesi ve işbirliğinin teşvik edilmesi çağrısında bulunmaktadır. DEF Genel Müdürü Mirek Dusek, raporun sonuçlarına dair yaptığı değerlendirmede, “Artan jeopolitik gerilimler, küresel güvenin zedelenmesi ve iklim krizi, küresel sistemi daha önce hiç olmadığı kadar zorlamaktadır. Ülkeler arasındaki parçalanmaların ve artan risklerin damgasını vurduğu bir dünyada, liderlerin bir seçeneği var: İşbirliğini ve dayanıklılığı teşvik etmek ya da artan istikrarsızlıkla yüzleşmek. Riskler hiç bu kadar yüksek olmamıştı” ifadelerini kullanmıştır.
