2023 yılında Avrupa Birliği (AB) Genel Mahkemesi, New York Times gazetesinin AB Komisyonu’na karşı açtığı, Kovid-19 aşılarının satın alımına ilişkin belgelerin paylaşılmaması davasını ele aldı. Mahkemenin verdiği gerekçeli kararda, “Komisyonun, belgelere erişim başvurusunu işlerken yükümlülüklerini yerine getirmediği ve dolayısıyla ilgili Tüzük’ün 41. maddesinde belirtilen ‘iyi yönetim ilkesini’ ihlal ettiği sonucuna varmak uygundur” ifadesine yer verildi. Ayrıca, Komisyonun talep edilen belgeleri elinde bulundurmadığına dair beyanı üzerinde duruldu ve bunun nedenine ilişkin yeterli bir açıklama sunmadığına hükmedildi.
Kararda, “(Komisyon) Kovid-19 aşılarının tedariki bağlamında gönderilen karşılıklı kısa mesajların ‘önemli bilgiler içermediğini’ düşünmesinin nedenini de makul bir şekilde açıklayamadı” denilerek, bu bilgilerin saklanması gerektiği vurgulandı.
Komisyonun Karara İlişkin Açıklaması
Komisyon, mahkemenin verdiği karar üzerine yazılı bir açıklama yaparak, Genel Mahkeme’nin Komisyon’un belgelere erişimle ilgili kayıt politikasını sorgulamadığını, yalnızca neden talep edilen türde belgeleri elinde bulundurmadığına dair daha ayrıntılı bir açıklama beklediğini savundu. Yapılan açıklamada, Komisyonun kararı detaylı bir şekilde inceleyeceği ve daha kapsamlı bir açıklama sağlayacağı bildirildi. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
- “Şeffaflık, Komisyon ve Başkan Ursula von der Leyen için her zaman en öncelikli konulardan biri olmuştur.”
- “Yükümlülüklerimizi yerine getirmek için yürürlükte olan sağlam yasal çerçeveye sıkı sıkıya uymaya devam edeceğiz.”
- “AB kurumları, sivil toplum ve çıkar temsilcileri dahil olmak üzere tüm paydaşlarla açıklığı, hesap verebilirliği ve net iletişimi sürdürmeye tamamen bağlıdır.”
Süreç, Von der Leyen’in İtibarında Derin İzler Bıraktı
2020 yılından itibaren Kovid-19 salgınıyla mücadelede AB Komisyonu, büyük miktarlarda aşı temin etmiş, bunlardan en büyüğünü Amerikan şirketi Pfizer ile gerçekleştirmiştir. Milyarlarca euro değerindeki bu anlaşmaların tam bedeli ise “ticari sır” gerekçesiyle resmi olarak açıklanmamıştır. Aşı temin görüşmeleri sırasında, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Pfizer CEO’su Albert Bourla arasındaki telefon mesajlaşmaları, von der Leyen hakkında yolsuzluk iddialarına yol açmıştır. AB Komisyonu, bu mesajların içeriğinin açıklanmasına yönelik yapılan çağrıları reddetmiştir.
Bu süreçte, von der Leyen hakkında “görevi ve unvanı kötüye kullanmak” gibi çeşitli suçlamalarla davalar açılmıştır. Zamanla hukuki sürece başka şikayetçiler de dahil olmuştur. Bu şikayetçilerden biri, Avrupa Parlamentosu’ndaki Yeşiller grubuna mensup milletvekilleridir. AB’nin en üst mahkemesi olan Adalet Divanı, 17 Temmuz 2024’te, ikinci dönemi için yapılacak güven oyu yoklaması öncesinde von der Leyen’in şeffaf davranmadığına hükmetmiştir.
