İran’da Enerji Krizi ve Sonuçları
İran, zengin petrol rezervlerine sahip olmasına rağmen, ekonomik yaptırımlar nedeniyle enerji altyapısına yeterli yatırımı gerçekleştirememekte ve bu durum, ülkede enerji tedarikinde ciddi sıkıntılara yol açmaktadır. Özellikle kış aylarında artan enerji talebi, mevcut altyapının yetersizliği ile birleşince, elektrik ve doğalgaz kesintileri kaçınılmaz hale gelmektedir. Bu kesintiler, hem ekonomik hem de sosyal sorunlara neden olmaktadır.
“Kombileri 2 derece düşürün” çağrısı
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, vatandaşlara seslenerek, kış aylarında kombilerini 2 derece daha düşük seviyede çalıştırmalarını istemiştir. Enerji Bakanı Abbas Aliabadi ise, elektrik santrallerine daha fazla gaz verilebilmesi ve vatandaşlara elektrik tedarikinde sorun yaşanmaması için yakıt tüketiminin azaltılması konusunda halka çağrıda bulunmuştur. Aliabadi, bazı enerji santrallerinin arızalı olduğuna dikkat çekerek, halkın yakıt tüketimini düşürmesi gerektiğini vurgulamıştır.
Enerji sorunu nedeniyle Aralık ayında, Erdebil, Tahran, Batı Azerbaycan, Simnan, Gülistan, Kuzey Horasan, Rezevi Horasan, Mazenderan, Zencan, Kürdistan ve Kirmanşah gibi birçok bölgede tüm eğitim kademelerinde eğitime ara verilmiştir.
Fabrika ve Atölyelerin Kapanması
İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Cafer Kaimpenah, 17 Aralık’ta doğalgaz yetersizliği nedeniyle bazı sanayi bölgelerindeki fabrika ve atölyelerin faaliyetlerinin durduğunu belirtmiştir. Kaimpenah, ülkedeki doğalgaz ihtiyacının 945 milyon metreküp olmasına rağmen, yalnızca yaklaşık 840 milyon metreküp üretildiğini açıklamıştır. Tejaratnews haber sitesine göre, ülkenin elektrik ihtiyacının büyük bir kısmı hala doğalgaz kullanan termik santraller tarafından karşılanmaktadır. Bu durum, elektrik talebinin en yoğun olduğu dönemlerde yaklaşık 15 bin megavatlık bir açığa neden olmaktadır.
Sık sık yaşanan elektrik kesintileri, sanayi ve bireyler için ciddi sorunlar oluşturmaktadır. İran’da, üretilen elektriğin yüzde 94’ü fosil yakıtlardan sağlanmaktadır. Rüzgar ve güneş enerjisinin dünya genelindeki payı yüzde 13 iken, bu oran İran’da yalnızca yüzde 0.6 seviyesindedir.
Elektrik Kesintilerinin Ekonomik Etkileri
Doğalgaza aşırı bağımlılık, teknolojik gelişmelerin yetersizliği ve eski altyapılar, yenilenebilir enerji kaynaklarının geliştirilmesini olumsuz etkilemektedir. Bunun yanı sıra, eski üretim ve iletim altyapısı enerji kaybına neden olmakta ve ülke ekonomisine ciddi zararlar vermektedir. Bu verimsizlik, maliyetleri artırırken, elektrik şebekesinin güvenilirliğini de azaltmaktadır. Ülkedeki elektrik kesintilerinin sanayi üretimine yıllık 5 ila 8 milyar dolar zarar verdiği tahmin edilmektedir.
İran, yenilenebilir enerji kapasitesini 2030 yılına kadar yaklaşık 2 bin 500 megavata çıkarmayı planlamaktadır. Ancak, mali zorluklar ve ekonomik yaptırımlar, yabancı yatırımların ve ileri teknolojilerin ülkeye girişini olumsuz etkilemektedir. ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre, Rusya, 47 trilyon metreküple dünyada kanıtlanmış en fazla doğalgaz rezervine sahipken, İran da 34 trilyon metreküple bu alanda ikinci sırada yer almaktadır.
