TÜİK’ten Açıklama: Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) Hesaplama Süreci
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) hesaplamalarının herhangi bir kişi, kurum veya makamın talep ve tahminlerine dayanmadan, tamamen bağımsız bir şekilde, alandan topladığı verilerle gerçekleştirildiğini vurgulamıştır. Bu bağlamda, TÜİK, bilimsel ve teknik özerkliğe sahip bir kuruluş olarak, verileri tarafsız bir biçimde değerlendirmektedir.
TÜİK, web kazıma yöntemi ile elde edilen verilerin, toplam TÜFE fiyat verileri içindeki payının yalnızca yaklaşık %5 düzeyinde olduğunu belirtmiştir. Bu durum, internet üzerinden toplanan verilerin sınırlı bir ağırlığa sahip olduğunu göstermektedir.
Açıklamada şu ifadelere yer verilmiştir: “İstanbul Ticaret Odası (İTO)” tarafından İstanbul için açıklanan Ücretliler Geçinme İndeksi ile TÜFE arasında yapılan kıyaslamalarda, TÜİK’in son 3 yılda enflasyonu %31 oranında düşük gösterdiği yönünde, gerçeği yansıtmayan ve bilimsel temelden uzak iddiaların ortaya konduğu gözlemlenmiştir.
TÜİK tarafından hesaplanan TÜFE ile İTO’nun Ücretliler Geçinme İndeksi, birçok açıdan farklılıklar göstermektedir. Bu farklılıklar arasında:
- Baz yılları
- Madde tanım ve çeşitliliği
- Sınıflama türü
- Ağırlık yapısı
- Coğrafi kapsam
- Hesaplama yöntemleri
- Hitap ettikleri gelir grupları
Bu nedenlerle, söz konusu iki endeksin karşılaştırılması anlamlı sonuçlar ortaya çıkarmamaktadır. İTO’nun, endeksinin baz yılı ve metodolojisinde değişiklik yaparak, 2025 yılı itibarıyla İstanbul Tüketici Fiyat Endeksi adıyla yeni bir endeks yayımlamaya başlayacağı bildirilmiştir.
TÜİK, web kazıma yöntemini yaklaşık 4 yıldır, TÜBİTAK işbirliğiyle geliştirilmiş tamamen otomatik çalışan bir sistem aracılığıyla yürütmektedir. Bu sistem, herhangi bir bireyin veya bölge müdürlüklerinin manuel olarak fiyat girmesine olanak tanımamaktadır. Web kazıma işlemi, önceden belirlenmiş web sitelerinden, önceden belirlenmiş ürünlerin fiyatlarını otomatik olarak ve günlük periyotlarla toplamaktadır.
Sistemde izlenecek ürünler, her yıl aralık ayında kapsamlı analizlerle belirlenmekte ve yıl boyunca değişiklik yapılmadan sabit tutulmaktadır. Dolayısıyla, yıl içinde en ucuz ürünü bulup kullanmak veya bu durumu bölgedeki müdürlüklere bildirerek uygulamalarını sağlamak gibi bir uygulamanın kesinlikle asılsız olduğu ifade edilmektedir.
Ayrıca, web kazıma yöntemi ile elde edilen verilerin toplam TÜFE fiyat verileri içindeki payı yalnızca %5 düzeyindedir. Bu da, enflasyon hesaplamasında internet verilerinin sınırlı bir rol oynadığını göstermektedir. TÜİK, fiyat verilerini çok daha geniş bir kapsamda, sahadan, barkod verilerinden ve farklı kaynaklardan toplamaktadır.
TÜİK, web kazıma verilerini merkezî bir sistem aracılığıyla, otomatik ve günlük olarak elde etmekte; bu verileri hiçbir şekilde manuel girişe kapalı tutmakta ve bölge müdürlüklerine bu yönde bir talimat vermemektedir. Yıl boyunca aynı ürünleri sabit web sitelerinden düzenli aralıklarla takip ederek, uluslararası standartlara uygun bir şekilde değerlendirmektedir. Bu nedenle, söz konusu iddiaların gerçekle hiçbir ilgisi bulunmamaktadır.
TÜİK, Tüketici Fiyat Endeksi’ni (TÜFE) bağımsız bir şekilde, yalnızca alandan edindiği verilerle, bilimsel ve teknik özerklik çerçevesinde hesaplamaya devam etmektedir.
