Türkiye’nin İmalat Sanayisinde Orta Yüksek ve Yüksek Teknolojili Ürün İhracatı
AA’nın Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve 2025 yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’ndan derlediği verilere göre, Türkiye’nin imalat sanayisinde orta yüksek ve yüksek teknolojili ürün ihracatı son 10 yılda yaklaşık 100 milyar dolara ulaştı. 2013 yılında 53,1 milyar dolar olan bu ihracat, 2017’de 60,1 milyar dolara yükseldi. 2021’de 77,4 milyar dolara, 2022’de ise 88,7 milyar dolara çıktı. Geçtiğimiz yıl orta yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin ihracatı 97,3 milyar dolar olarak kaydedildi. Bu yılın ocak-eylül döneminde ise bu ürünlerin ihracatı 73,4 milyar dolara ulaştı.
Öncelikli Sektörler ve Beşeri Sermaye Desteklenecek
Bakan Mehmet Fatih Kacır, bu verilere ilişkin yaptığı değerlendirmede, son 22 yılda rekabetçi üretime yönelik imalat sanayisinde yatırımı, üretimi, istihdamı ve ihracatı artıracak politikalara öncelik verdiklerini ifade etti. Milli gelirin 22 yıl önce 238 milyar dolardan 1,1 trilyon dolara çıktığını vurgulayan Kacır, 2002 yılında dünyanın en büyük 18. ekonomisi olan Türkiye’nin, her yıl ortalama yüzde 5,4 büyüyerek bugün satın alma gücüne göre dünyanın en büyük 11. ekonomisi haline geldiğini belirtti. Kacır, imalat sanayisi sektörlerinin istihdam, üretim, ticaret, katma değer ve teknoloji düzeylerinin arttığına dikkat çekerek, kimya, ilaç ve tıbbi cihaz, makine, elektrikli teçhizat, otomotiv, elektronik ve raylı sistem araçlarının öncelikli sektörler olduğunu kaydetti.
Teknoloji, yenilik, ürün kalitesi ve verimlilik sağlanarak yüksek katma değerli üretimi artırmayı hedeflediklerini vurgulayan Kacır, yüksek teknoloji ve verimliliğe dayalı yatırımlarla istihdam, üretim ve ihracatı artıracaklarını, bu doğrultuda beşeri sermayeyi güçlendireceklerini bildirdi.
2025’te Hedef 117,1 Milyar Dolar
Kacır, yüksek katma değerli üretimi hedefleyen sanayi politikaları ile yapısal dönüşümü hızlandıracaklarını ifade ederek, Türkiye’nin orta ve yüksek teknolojili ürün ihracatının imalat sanayi ihracatı içindeki payını artırmayı amaçladıklarını dile getirdi. Türkiye’nin yüksek teknoloji ürün ihracatının 10 milyar dolara yaklaştığını belirten Kacır, şöyle devam etti:
- “Orta yüksek ve yüksek teknolojili ürün ihracatımız geçen yıl rekora imza atarak 97,3 milyar dolar oldu, bu yıl ise 9 ayda 73,4 milyar dolar seviyesinde.”
- “İhracatımızı artırmak için program ve desteklerimizi kararlılıkla sürdürüyoruz.”
- “Gelecek yıl orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ihracatındaki payının yüzde 44’e yaklaşmasını bekliyoruz.”
- “Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda belirlediğimiz üzere, söz konusu ihracatın 2024’te yaklaşık 104 milyar dolar olarak gerçekleşmesini, 2025’te de 117,1 milyar dolara çıkmasını hedefliyoruz.”
Yeni Teşvik Programları Yolda
Kacır, sayılarını 191’den 362’ye çıkardıkları organize sanayi bölgeleri (OSB) ve kurdukları 45 endüstri bölgesiyle Türkiye’yi küresel üretim üssü haline getirdiklerini belirtti. Ayrıca, 104 teknoparkta 11 bine yakın firmanın teknoloji geliştirme çalışmaları yürüttüğünü aktardı. Katma değerli üretimi, yeşil ve dijital dönüşüm odaklı olarak imalat sanayisinin dönüşümünü sağlamak için yeni enstrümanlar devreye aldıklarını belirten Kacır, “Yıllık yüksek teknolojili ürün ihracatımız, yarısından fazlasını havacılık ve savunma sanayii oluşturmak üzere 9,1 milyar doları aştı.” dedi.
Yüksek teknoloji yatırımları için Ar-Ge’den seri üretime kadar uçtan uca bütüncül bir destek mekanizması kuran ‘Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı’ ile bugüne kadar 102 milyar liralık yatırımı harekete geçirdiklerini ifade eden Kacır, ‘Yatırım Taahhüdü Karşılığı Avans Kredisi’ (YTAK) programıyla yüksek teknoloji yatırımlarına cazip koşullarda ve uzun vadeli finansman sağladıklarını belirtti.
Kacır, Türkiye’yi yeni teknoloji yatırımlarının adresi kılacak olan tarihinin en büyük ölçekli teşvik programı HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı’nı duyurduklarına dikkat çekerek, “Programla, yatırımcılarımıza proje bazlı yatırım teşviklerinin yanı sıra pazar geliştirme destekleri, cazip koşullarda finansman ve uygun yatırım alanları sunuyoruz.” şeklinde konuştu. Ekonominin lokomotif sektörlerinin sürdürülebilirlik ve verimlilik odaklı dönüşümünü destekleyecek yeni projeleri devreye alacaklarını belirten Kacır, sanayicilerin ikiz dönüşüm ihtiyaçları doğrultusunda yeni teşvik enstrümanlarını devreye almaya devam edeceklerini ifade etti. Imalat sanayisi özelinde büyük veri, nesnelerin interneti, endüstriyel robot teknolojileri, akıllı sensör teknolojileri, yapay zekaya dayalı siber fiziksel akıllı fabrika sistemleri, siber güvenlik, akıllı ve esnek otomasyon sistemleri ile sanal ve artırılmış gerçeklik alanlarını proje teklif çağrısı kapsamına aldıklarını sözlerine ekledi.
