Kütahya Kalkınma Planı: Esin Güral Argat’tan Stratejik Projeler ve Ekonomik Zorluklar

OLCAY BÜYÜKTAŞ

Türkiye genelinde 186 ticaret ve sanayi odası arasında tek kadın başkan olarak görevini sürdüren Kütahya Ticaret ve Sanayi Odası (KUTSO) Yönetim Kurulu Başkanı ve GÜROK Yönetim Kurulu Başkan Vekili Esin Güral Argat, kentin uzun vadeli sürdürülebilir ekonomik geleceğine yönelik stratejik politikaları ve projeleri içeren Kütahya Kalkınma Planı’nı kamuoyuyla paylaştı. Kalkınma planına dair önemli noktaları aktaran Argat, sanayi üretimi, teşvikler, finansman, döviz kuru, turizm ve hatta Fenerbahçe gibi konulara dair gazetecilerin sorularını yanıtladı. Geçen yıl grup olarak yüzde 80-85 kapasite ile çalıştıklarını belirten Argat, ülkenin ihracat kabiliyetinin yüksek olmasına rağmen bu yıl ihracat pazarlarında ciddi bir daralma yaşandığını ifade etti.

“Bu yıl olağanüstü bir daralma hissediyoruz” diyen Argat, “25-26 yıldır cam sanayisinin içindeyiz, böyle bir durumu daha önce hiç tecrübe etmedik. Dünya pazarlarından bahsediyorum; her seferinde bir pazar açılır, biri kapanırsa birini bulurduk. Ancak Avrupa’da ciddi bir daralma söz konusu. Bunun yanı sıra döviz kuru ve Çin’in agresif girişimleri de rekabetimizi etkiliyor. Türkiye olarak rekabetçi fiyat veremiyoruz” şeklinde devam etti.

Üretim Yapılamıyor, Paranın Maliyeti Yüksek

Avrupa’daki jeopolitik ve ekonomik belirsizlikler talep durma noktasına gelirken, Türkiye’de sanayiciler de birçok zorlukla karşılaşıyor. Yatırım yapılamadığını söyleyen Argat, “Bu durum oldukça doğal çünkü paranın maliyeti çok yüksek. Dolayısıyla fizibilitemiz tutmuyor ve yatırım yapamıyoruz. Enflasyonist bir döneme girdiğimiz için sınırlı olan işletme sermayeleri daha da daraldı. Türkiye’de, daha fazla işletme sermayesi ihtiyacı doğdu. Önceden yatırım için gerekli olan finansman, şimdi işletme sermayesine erişim için gerekli hale geldi” dedi.

Argat, KOBİ’lere yönelik yeni finansman paketlerinin açıklandığını, bu paketlerin “nefes kredileri” olarak adlandırıldığını belirtti. “Bu krediler gerçekten nefes aldıracak. KOSGEB tarafından sağlanan teşvikler de mevcut. Ancak ana sorun, günlük işletme ihtiyaçlarını karşılamak” diye ekledi.

Pazarı Çeşitlendirdik

Sanayicilerin pazar darlığını aşabilmek için pazarı çeşitlendirmesi gerektiğine dikkat çeken Argat, “Biz Amerika pazarına odaklandık. Amerika Birleşik Devletleri, düşünsenize orada 50 tane Türkiye var. Bu büyük pazar, sanayicilere nefes aldırır. Dünyada üretilenin üçte birini Amerika tüketiyor. Pazar olarak belirli bir yere bağlı kalmamak gerekiyor. Şu anda Amerika’da yatırım yapıyoruz; satış dağıtım kanallarımızı oluşturduk, showroom ve depo kurduk” dedi.

Kur Turizmi de Etkiliyor

Turizm sezonunun seyrine de değinen Argat, İran-İsrail savaşının sektöre henüz bir etkisinin hissedilmediğini aktardı. “Sezona talep açısından iyi başladık, fakat kârlılık oranları düşük. Maliyetler artarken, tur operatörlerinin baskısıyla fiyatları yansıtamıyoruz. Düşük döviz kuru hem ihracatçıyı hem de turizmi olumsuz etkiliyor” ifadelerini kullandı. Argat, Avrupalı turistlerin harcamalarda tutumlu davrandığını da vurguladı.

Fenerium’da 27 Milyon Euro’luk Satış

Yönetiminde bulunduğu Fenerbahçe Spor Kulübü’nde Fenerium’dan sorumlu olan Argat, “Orada da iyi işler çıkarıyoruz. Her yıl başkanın açıkladığı gibi; bu sene 27-28 milyon Euro’luk bir satış gerçekleştirdik. Satışlarımızı artırdık ve ürün çeşitliliğimizi genişlettik. Tüm iş modelini gözden geçirip dijital altyapı yatırımları yaptık. Bu yıl Puma’nın satış kanallarıyla birlikte toplam forma satışımız 410 bin adede ulaştı” dedi.

Kararlı Bir Dönüşüme İhtiyaç Var

Kütahya’da ilk kez bir kalkınma planı hazırlandığını belirten Argat, “2017’den bu yana ekonomik anlamda istenilen gelişmeyi gösteremedik. Kişi başına düşen gelirin Türkiye ortalamasının altında kaldığını, genç ve nitelikli nüfusun göç ettiğini ve ihracatın dar bir sektöre sıkıştığını biliyoruz. Bu tablo, küçük adımlarla ilerlemenin yetersiz olduğunu gösteriyor. Büyük ve kararlı bir dönüşüme ihtiyacımız var” dedi.

Hazırlanan kalkınma raporunun, somut, uygulanabilir ve uyumlu politika önerileri içerdiğini vurgulayan Argat, “Cesur olmak bir meziyet değil, bir zorunluluktur. Ancak cesaretle kurulan hayaller, yarına kalır” ifadelerini kullandı. Rapor kapsamında belirlenen yapılar arasında İl Koordinasyon Platformu, Kütahya Kalkınma Veri Merkezi, Bölgesel Garanti Fonu, “Eve Dön” Tersine Göç Paketi ve Yeşil-Dijital Sanayi Dönüşüm Programı da bulunmaktadır. “Bu yapılar artık birer tercih değil; bir gereklilik” dedi.

Kütahya’nın Rekabetçi Ürünü Var Ama Pazarı Çeşitli Değil

Kütahya’nın 53 rekabetçi ürüne sahip olduğunu belirten Araştırmacı ve ekonomist Can Selçuki, “81 il içinde 50. sırada yer alıyor. Ancak bu ürünlerin yoğunlaştığı pazar sayısı sadece 63. Bu, ürün ve pazar çeşitliliği arasında bir dengesizlik olduğunu gösteriyor. Yani ürün çeşitliliğine göre daha fazla pazara ihracat yapabilme potansiyeli mevcut” dedi.

Kütahya için Altı Ayaklı Dönüşüm için Yol Haritası

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ortaya konan 2024-2028 Bölgesel Gelişme Ulusal Stratejisi ile uyumlu bir çerçevede hazırlanan Kütahya Kalkınma Planı, kentin hem kendi özgün ihtiyaçlarına hem de ulusal hedeflere katkı sağlayacak altı ayaklı bir stratejik dönüşüm öngörüyor. İstanbul Ekonomi Araştırma (İEA) iş birliğiyle hazırlanan rapor için 143 sanayi temsilcisiyle anketler gerçekleştirilirken, 301 hane ile yaşam kalitesi araştırmaları yürütüldü ve ulusal/bölgesel düzeyde veri analizleri yapıldı. Bu raporda; sanayi ve teknoloji atılımı, insan kaynağının geliştirilmesi, göçün tersine çevrilmesi, altyapı ve yatırım ortamının iyileştirilmesi, turizm ve hizmet sektörünün geliştirilmesi, tarım ve kırsal kalkınma ile sürdürülebilirlik ve dirençlilik konularında çeşitli projelere yer verildi.

Odak Sektörler; Seramik, Bor, Elektrikli Araçlar ve Turizm

KUTSO raporunda, Kütahya’nın büyüme patikasını onarmak ve yüksek katma değerli bir sektöre taşımak için üç kritik kaldıraç alanı tanımlanıyor. Bunlardan ilki; Kütahya ile özdeş seramik sektöründe ileri malzeme dönüşümünü gerçekleştirmek. İkincisi; bor madeni zenginliğini katma değerli kimyasallara dönüştürmek. Üçüncüsü ise otomotiv yan sanayiini Bursa-Eskişehir-Manisa eksenine entegre ederek elektrikli araç tedarik zinciri için metal-plastik ve yazılım tabanlı modüllerin geliştirilmesi. Raporda ayrıca, Aizanoi Antik Kenti’nden Frig Vadisi’ne, Dumlupınar Şehitliği’nden Yoncalı Termal Kaynakları’na kadar Kütahya’nın zengin mirasıyla kalkınmasında turizm sektörünün önemli bir rolü olduğu vurgulanıyor.

Ortak Akla Davet

Kütahya Kalkınma Raporu’nun sanayi temsilcileri, hane halkı ve saha araştırmalarıyla oluşturulduğunu belirten Esin Güral Argat, “Rapor yalnızca sorunları tespit etmiyor; uygulanabilir, zamanlaması net ve kurumlar arası uyumu önceleyen politikalar da öneriyor. Ayrıca dönüşümü hayata geçirecek yapıların tanımlanması da önem taşıyor. Bu yapılara İl Koordinasyon Platformu, Kütahya Kalkınma Veri Merkezi, Bölgesel Garanti Fonu ve Yeşil-Dijital Sanayi Dönüşüm Programı gibi kurumsal yapılar dahildir. Bu yapılar artık birer tercih değil; zorunluluktur. Tüm kamu kurumlarını, özel sektörü, akademiyi, yerel yönetimleri ve sivil toplumu bu vizyona ortak olmaya davet ediyoruz. Türkiye için üretmeye, Kütahya için çalışmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.