Küresel Gıda Fiyatları Üzerine Analiz
İrfan Donat, Kasım ayında küresel gıda fiyatlarının aylık bazda %0,5 oranında artış gösterdiğini ve bu durumun Nisan 2023’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştığını belirtiyor. Bu artış, son 19 ayın zirvesini temsil ediyor. Yıllık bazda ise endeks, %5,7 oranında bir yükseliş kaydetti.
Kasım ayındaki bu yükselişin ardında, bitkisel yağ fiyatlarındaki artışın etkisi bulunuyor. Ancak tahıl ve şeker fiyatlarındaki düşük seyir, endeksin yükselişini kısmen yavaşlattı.
- FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi: Kasım ayında aylık bazda %7,5 artış gösterdi ve bu, iki ay içinde kaydedilen ikinci büyük artış oldu. Bir yıl önceki seviyelere göre ise %32 daha yüksek bir seviyeye ulaştı.
- Küresel Palm Yağı Fiyatları: Güneydoğu Asya’daki aşırı yağışlar nedeniyle, beklenenden düşük üretim kaygıları fiyatların daha da yükselmesine sebep oldu.
- Dünya Soya Yağı Fiyatları: Küresel ithalat talebinin artmasıyla yükseliş gösterdi. Kolza tohumu ve ayçiçeği yağı fiyatları ise sıkılaşan küresel arz beklentilerinin etkisiyle arttı.
FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi: Tam yağlı süt tozu için küresel ithalat talebindeki toparlanma sonucunda aylık bazda %0,6 oranında arttı. Tereyağı fiyatları, Batı Avrupa’daki güçlü talep ve sıkı stoklar nedeniyle yeni bir rekor seviyeye ulaştı. Peynir fiyatları da sınırlı ihracat olanakları nedeniyle yükseldi.
Bununla birlikte, diğer alt endekslerde Kasım ayında düşüş gözlemlendi. FAO Tahıl Fiyat Endeksi: %2,7 düşüş göstererek, bir önceki yılın %8,0 altında gerçekleşti. Küresel buğday fiyatları, zayıflayan uluslararası ithalat talebi ve Güney Yarımküre’de devam eden hasat nedeniyle artan arzın etkisiyle geriledi.
- Dünya Mısır Fiyatları: Brezilya’daki güçlü iç talep ve Meksika’nın ABD’den gelen arz talebi ile Güney Amerika’daki olumlu hava koşulları, Ukrayna arzına olan talebin azalması ve devam eden ABD hasadının mevsimsel baskısı nedeniyle sabit kaldı.
- Pirinç Fiyatları: Artan pazar rekabeti, hasat baskısı ve döviz dalgalanmalarının etkisiyle Kasım ayında %4,0 oranında geriledi.
FAO Şeker Fiyat Endeksi: Kasım ayında aylık bazda %2,4 düşüş gösterdi. Hindistan ve Tayland’da kırma sezonunun başlaması ve son yağışların toprak nemini iyileştirmesi, Brezilya’da gelecek yılın şeker kamışı mahsulü beklentilerine ilişkin endişelerin azalması, bu endeksin gerilemesinde etkili oldu.
FAO Et Fiyat Endeksi: Kasım ayında Avrupa Birliği’nde domuz eti fiyatlarının düşmesi, arz bolluğu ve küresel ile yerel talepteki durgunluğun etkisiyle %0,8 oranında azaldı. Dünya çapında küçükbaş ve kümes hayvanı eti fiyatları hafifçe düşerken, uluslararası büyükbaş eti fiyatları, Brezilya ihracat fiyatlarındaki artışın Avustralya fiyatlarındaki düşüşle dengelenmesi nedeniyle sabit kaldı.
