Uluslararası Enerji Ajansı’nın Yeni Raporu: 2023 Dünya Enerji Yatırımları
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), bu yıl onuncusu yayımlanan Dünya Enerji Yatırımları Raporu’nu kamuoyuna sundu. Rapora göre, küresel enerji yatırımlarının, jeopolitik gerginlikler ve ekonomik belirsizlikler gibi zorluklara rağmen 2023 yılı itibarıyla, 2024’e kıyasla %2 artışla 3,3 trilyon dolara ulaşması ve yeni bir rekor kırması bekleniyor.
Toplam yatırım miktarının 2,2 trilyon dolarlık kısmının, yenilenebilir enerji, nükleer enerji, enerji şebekeleri, enerji depolama, düşük emisyonlu yakıtlar, enerji verimliliği ve elektrifikasyon gibi temiz enerji teknolojilerine yönlendirileceği, geri kalan 1,1 trilyon dolarlık kısmın ise fosil yakıt projelerine ayrılacağı öngörülüyor. Böylece, temiz enerji yatırımlarının toplam yatırım hacminin üçte ikisini oluşturması bekleniyor. IEA’ya göre bu durum, yalnızca emisyon azaltma çabalarını değil, aynı zamanda sanayi politikalarının artan etkisini, enerji güvenliği kaygılarını ve elektrik tabanlı çözümlerin maliyet açısından rekabetçiliğini de yansıtıyor.
Mevcut yatırım eğilimleri, dünyada yeni bir “elektrik çağının” yaklaştığını gösteriyor. Yıllar içinde fosil yakıt yatırımlarının, elektrik üretimi, enerji şebekeleri ve depolama yatırımlarından %30 daha fazla olduğu günlerden, bu yıl elektrik sektörüne yapılan yatırımların petrol, doğal gaz ve kömüre yönelik harcamalardan %50 daha yüksek olacağı bir döneme geçildi.
Nükleer Enerji Yatırımları Son 5 Yılda %50 Arttı
Temiz enerji teknolojileri arasında yapılan yatırımlara bakıldığında, güneş enerjisi 450 milyar dolarla en fazla yatırım yapılan alan olarak öne çıkıyor. Güneş enerjisine yapılan yatırımların, son 5 yılda neredeyse iki katına çıkması bekleniyor. Ayrıca, nükleer enerji yatırımları da son 5 yılda %50 artış göstererek, bu yıl bu alandaki yatırımların 75 milyar dolara ulaşması öngörülüyor. Ancak, temiz enerji teknolojileri arasında 400 milyar dolara ulaşması beklenen şebeke yatırımları, üretim ve elektrifikasyon yatırımlarının gerisinde kalıyor. Bu durum, elektrik güvenliği açısından bir endişe kaynağı olarak değerlendiriliyor.
Küresel Enerji Harcamalarında Çin’in Payı %33
Çin, dünya genelinde en büyük enerji yatırımcısı olma konumunu güçlendirmeye devam ediyor. Çin’in küresel enerji harcamalarındaki payı, son on yılda %25’ten %33’e yükselmiş durumda. Bu artış, güneş, rüzgar, hidroelektrik, nükleer enerji, batarya teknolojileri ve elektrikli araçlar gibi geniş bir teknoloji yelpazesindeki yatırımlarla destekleniyor. Ayrıca, Çin ve Hindistan, kömür kapasitesi yatırımlarını da sürdürüyor. Geçtiğimiz yıl, yaklaşık 100 gigavatlık yeni kömür santrali inşasına başlayan Çin, onaylanan yeni kömür santrali kapasitesinin 2015’ten beri en yüksek seviyeye ulaştığını belirtiyor. Kömür yatırımlarının bu yıl %4 artacağı öngörülüyor.
Birol: “Bugün Çin’in Enerji Yatırımları, AB ile ABD’nin Toplamı Kadar”
IEA İcra Direktörü Fatih Birol, değerlendirmesinde, enerji dünyasının görünümünü etkileyen jeopolitik ve ekonomik belirsizliklerin, ülkeler ve şirketler tarafından çeşitli risklerden izole olma çabalarını artırdığını belirtti. Enerji güvenliğinin, küresel yatırım artışının en önemli itici gücü haline geldiğini ifade eden Birol, “Bu yılki yatırım tutarının rekor seviyeye, 3,3 trilyon dolara ulaşmasını bekliyoruz. Hızla değişen ekonomik ve ticari ortam, bazı yatırımcıların yeni enerji projelerine onay verme konusunda bekle-gör yaklaşımını benimsemesine yol açtı. Ancak, mevcut projeler üzerinde henüz ciddi bir olumsuz etki gözlemlenmedi.” şeklinde konuştu.
Birol, Dünya Enerji Yatırımları Raporu’nun ilk kez yayımlandığı 2015 yılında, Çin’in enerji yatırımlarının ABD’yi geçmeye başladığını hatırlatarak, “Bugün Çin, dünyanın açık ara en büyük enerji yatırımcısı konumunda olup, Avrupa Birliği’nin (AB) iki katı ve neredeyse AB ile ABD’nin toplamı kadar harcama yapıyor.” bilgisini paylaştı.
