Seçim Sonuçları ve Gelişmeler
Associated Press’in (AP) yayımladığı resmi olmayan verilere göre, seçim yarışında Donald Trump önde gidiyor. AP’nin projeksiyonlarına göre, adayların kazandığı eyaletler şu şekilde sıralanmıştır:
- Harris’in kazandığı eyaletler (214 delege):
- Connecticut (7)
- Delaware (3)
- Massachusetts (11)
- Maryland (10)
- New Jersey (14)
- Rhode Island (4)
- Vermont (3)
- Illinois (19)
- New York (28)
- Colorado (10)
- District of Columbia (3)
- California (54)
- Washington (12)
- Oregon (8)
- New Mexico (5)
- Virginia (13)
- Hawaii (4)
- Nebraska 2 (1)
- New Hampshire (4)
- Trump’ın kazandığı eyaletler (248 delege):
- Florida (30)
- South Carolina (9)
- Alabama (9)
- Mississippi (6)
- Oklahoma (7)
- Tennessee (11)
- Kentucky (8)
- Indiana (11)
- West Virginia (4)
- Arkansas (6)
- Wisconsin (10)
- Wyoming (3)
- Ohio (17)
- South Dakota (3)
- North Dakota (3)
- Nebraska (2)
- Louisiana (8)
- Texas (40)
- Missouri (10)
- Utah (6)
- Montana (4)
- Iowa (6)
- Kansas (6)
- Idaho (4)
- North Carolina (16)
- Georgia (16)
- Maine 2. bölge (1)
İşte seçimdeki önemli gelişmeler:
- 09:52 Trump, Maine 2. bölgesini kazandı.
- 09:17 Harris, New Hampshire eyaletini kazanarak delege sayısını 214’e çıkardı.
- 09:10 New York Times’ın modeline göre Trump’ın başkanlık olasılığı yüzde 95’e yükseldi.
- 08:59 Trump, kritik bir eyalet olan Georgia’yı kazanarak aradaki farkı artırdı.
- 08:45 Harris’in kampanya yetkilisi, “Her oy sayılana kadar kampanya devam edecek; Harris bugün destekçilerine seslenmeyecek” dedi.
- 08:09 Harris, Nebraska’da bir bölge kazandı.
- 08:07 Cumhuriyetçiler, ABD Senatosu’nda kontrolü elde etti.
- 08:00 Harris, Hawaii eyaletini kazandı.
- 07:50 Senato’da Cumhuriyetçilerin 50, Demokratların 41 sandalyesi bulunuyor. Temsilciler Meclisi’nde ise Cumhuriyetçilerin 170, Demokratların 123 üyesi seçildi.
- 07:42 Harris, 13 delege sayısına sahip Virginia eyaletini kazanarak farkı bir miktar kapattı.
- 07:33 Harris, New Mexico eyaletini kazandı.
- 07:23 Harris, 8 delegeye sahip Oregon eyaletini galip tamamladı; böylece delege sayısı 187’ye çıktı.
- 07:20 New York Times’ın seçim modeline göre Trump’ın kazanma ihtimali yüzde 91’e yükseldi.
- 07:18 Trump, 16 delegeli North Carolina eyaletini kazandı.
- 07:04 Trump, 4 delegeli Idaho eyaletini kazandı.
- 07:03 Harris, 12 delegeli Washington eyaletini kazandı.
- 07:01 Harris, 54 delegeli California eyaletini kazandı.
- 06:41 Trump, toplamda 12 delege sayısına sahip Iowa ve Kansas eyaletlerinde galip geldi.
- 06:21 Harris, 3 delegeli District of Columbia’yı kazandı.
- 06:08 Harris, 10 delegeli Colorado eyaletini aldı.
- 06:00 Trump, Montana ve Utah eyaletlerini kazanarak toplamda 10 delege daha kazandı.
- 05:50 Bu saat itibariyle Donald Trump, ülke genelinde oyların yüzde 52,3’ünü; Kamala Harris ise yüzde 46,5’ini aldı.
- 05:30 AP’nin değerlendirmesine göre, seçimde henüz bir sürpriz görülmedi.
- 05:13 Trump, 40 delege sayısıyla Texas’ı kazandı.
- 05:08 Trump, Ohio’yu kazandı.
- 05:01 Harris, 28 delege sayısıyla New York’u kazandı.
- 04:38 Harris, Illinois eyaletini kazandı.
- 04:31 Harris, New Jersey’i kazandı.
- 04:30 Trump, Arkansas’ta önde tamamladı.
- 04:01 Harris, Connecticut’ı kazandı.
- 03:40 Trump, Indiana ve Kentucky’nin ardından West Virginia’da da önde giderek 23 delegesine ulaştı.
- 03:20 Trump, Indiana ve Kentucky’de önde giderek 19 delege kazandı; Harris, Vermont’ta 3 delege aldı.
- 03:00 Florida (30 delege), Georgia (16 delege), Virginia (13 delege), Vermont (3 delege), South Carolina (9 delege) sandıkları kapandı.
ABD’de Seçimi Kazanmak İçin Ne Gerekiyor?
ABD’de iki aday, 50 eyalette yapılan Seçiciler Kurulu seçiminde yarışmaktadır. Her eyalet, nüfusa bağlı olarak belirli sayıda seçici kurul oyuna sahiptir. Toplamda 538 oy bulunmakta ve 270 ya da daha fazla oy alan aday kazanmış sayılmaktadır. İki eyalet hariç, tüm eyaletlerde seçimi kazanan aday, o eyaletin tüm delegelerini kazanmış olur. Maine ve Nebraska’da ise, adayların aldığı oy oranına göre delegeler paylaştırılmaktadır. Amerikan halkı, ABD’nin yeni başkanının yanı sıra Kongre’nin iki kanadı olan 435 sandalyeli Temsilciler Meclisi’nin tamamı ile 100 üyeli Senato’daki 34 sandalye için de oy vermektedir. Başkanlık seçimini kazanan aday, 20 Ocak 2025’te yemin ederek 4 yıl süreyle ABD’nin 47. başkanı olacaktır.
Salıncak Eyaletler Neden Önemli?
Seçim tarihine bakıldığında, birçok eyaletin tercihinin belli bir partiden yana olduğu görülmektedir. Ancak bazı eyaletlerde tercihlerin değiştiği gözlenmektedir. Bu nedenle, genellikle her iki adayın da kazanma ihtimali olan kritik eyaletlere odaklanılmaktadır. Toplam 538 delegenin dağıtılacağı ve 270 delegeye ulaşan adayın başkan olacağı seçim sistemi dolayısıyla esasen tüm gözler salıncak eyaletler durumunda olan Pennsylvania, Georgia, Arizona, Nevada, Michigan, Kuzey Carolina ve Wisconsin’de yoğunlaşmaktadır. Trump ve Harris, seçim kampanyalarının son gününü bu salıncak eyaletlerde geçirmiştir. Demokrat Harris, Pennsylvania’da beş ayrı seçim mitingi düzenlerken, Trump da Pennsylvania, North Carolina ve Michigan’daki etkinliklere katılmıştır.
ABD Seçim Sistemi Nasıl İşliyor?
Seçmenler, kayıtlı oldukları eyaletin Seçiciler Kurulu’na göndereceği delegeleri seçerken, delegeler de başkan ve başkan yardımcısını seçmektedir. ABD seçim sisteminde önemli olan, ülke genelinde en yüksek oyu almak değil, en çok delege sayısına ulaşmaktır. Bu nedenle, ülke genelinde en fazla oyu kazanan adayın başkan seçilemediği durumlar da yaşanmıştır. Son örneği ise 2016 yılında görülmüştür. Demokrat Parti’nin adayı Hillary Clinton, ülke genelinde Cumhuriyetçi Parti’nin adayı Donald Trump’tan 3 milyon daha fazla oy almasına rağmen, yeterli delege sayısına ulaşamadığı için seçilememiştir.
Anketler Ne Demişti?
Seçim yarışında Joe Biden’ın çekilmeden önce anketler Donald Trump’ı önde gösteriyordu. Harris’in adaylığı ile birlikte anketlerde ibre Demokratlara döndü. Fakat son dönemde Trump, arayı kapatıp öne geçmeyi başarmıştır. Anket ortalamalarını derleyen Real Clear Politics’in verileri, Trump’ın seçim gününe anketlerde az da olsa önde girdiğini göstermektedir. Yarışın ilerleyen saatlerinde yayınlanan birçok anket, hem ulusal hem de salıncak eyaletlerde yarışın başa baş gittiğini ortaya koymuştur. New York Times gazetesi ile Siena College ortaklığındaki son anket, Harris ile Trump’ın “salıncak eyaletlerde” yakın bir yarış içerisinde olduğunu göstermektedir. Ancak sürpriz sonuçlar da olabilecektir. Örneğin, Iowa’daki bir anket Harris’in önde olduğunu göstererek pek çok siyasi analisti şaşırtmıştır. Bu, onun beyaz seçmenler arasındaki gücünün potansiyel bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca Alaska da Harris’in kaybetme ihtimalinin düşük olduğu başka bir eyalet olarak öne çıkmaktadır. Trump ise New Mexico ya da New Hampshire’da kendi sürprizlerini gerçekleştirebilir.
Seçimlere Giderken Yaşanan En Kritik Gelişmeler
ABD, 5 Kasım’daki seçimlere kritik gelişmeler yaşanan bir dönemle girdi. ABD Başkanı Joe Biden ve eski başkan Donald Trump, Kasım ayında yapılacak seçimler için televizyondaki ilk tartışmalarını Haziran sonunda gerçekleştirmişti. Atlanta’daki CNN Başkanlık Tartışması’nda iki aday, seçmenleri kendilerine oy vermeye ikna etmek için bir araya gelmişti. Biden, tartışma boyunca zaman zaman düşüncelerini toparlayamaması ve bazı noktaların anlaşılmamasıyla Demokratlarda kaygı yaratmıştı. Wisconsin eyaletinde yayın yapan “The Earl Ingram Show” radyo programına konuk olan Biden, tartışmadaki performansını değerlendirmiş ve adaylıktan çekileceğine dair spekülasyonlara cevap vermişti. Biden, Trump ile karşılaştığı münazarada kötü performans gösterdiğini kabul ederek, “Berbat bir gece geçirdim. Çuvalladım ve hata yaptım. Bu sadece sahnede 90 dakikalık bir şey, 3,5 yılda ne yaptığıma bakın” demişti. Temmuz ayında yaşanan en kritik gelişme ise Biden’ın adaylıktan çekildiğini duyurması olmuştur. Biden, seçim yarışından çekildikten sonra Kamala Harris’i aday olarak onayladığını ve desteklediğini belirtmiştir.
Ağustos ayında Kamala Harris, Chicago kentindeki Demokrat Parti Kongresi’nde (DNC) 47. ABD Başkanlığı için resmen adaylığı kabul etmiştir. Eylül ayında Trump ile Harris’in ilk düellosunda Harris baskın taraf olmuştur. Bu münazara, Biden’ın başarısız bir performans sergilediği ve sonunda başkanlık yarışından çekilmesine neden olan Haziran ayındaki tartışmanın tam tersi bir şekilde sonuçlanmıştır. Trump’ın destekçileri moderatörleri eleştirirken, bahis platformları Harris’in seçimi kazanma ihtimalinin arttığına işaret etmiştir. Eylül ayında Donald Trump, ikinci suikast girişimiyle karşı karşıya kalmıştır. Emniyet yetkilileri, Trump golf oynarken sahanın birkaç yüz metre ötesinde silahlı bir kişinin tespit edildiğini ve bu kişiye ateş açıldığını bildirmiştir.
82 Milyonu Aşkın Kişi Erken Oy Kullandı
Florida Üniversitesi Seçim Laboratuvarı’nın paylaştığı verilere göre, Eylül ayı ortalarında başlayan erken oy işlemlerinde bugüne kadar 82 milyonu aşkın vatandaş oy kullanmıştır. Bu oyların 44 milyondan fazlası şahsen, 37 milyonun üzerinde seçmen ise posta yoluyla erken oy kullanmıştır.
