2024’te İstihdam Piyasası Nasıl Geçti?
2024 yılı, istihdam piyasası açısından iki farklı dönem olarak değerlendirilebilir: ilk altı ay ve yaz sonrasındaki altı ay. İlk altı ayda iş geçişkenliği oldukça yüksekti ve piyasalarda olumlu bir performans sergilendi. Ancak, yaz sonrasında dünyada ve özellikle Türkiye’de bir durgunluk yaşandı. Almanya, Fransa ve İtalya gibi büyük pazarların türbülansa girmesi, diğer ülkeleri de etkileyen bir domino etkisi yarattı. Genel olarak, ilk altı ay daha olumlu bir tablo sunarken, ikinci altı ay için daha durağan bir dönem söz konusu oldu.
İşveren ve Çalışan Arasındaki Uçurum
Maaş ve beklentilerdeki uçurum, her zaman var olagelmiştir ancak 2024’te bu uçurum daha da genişledi. Beklentilerin yükselmesi, şirketlerin asgari ücret ve enflasyonu dikkate alarak maaş politikalarını yeniden gözden geçirmesine yol açtı. Global firmalar Euro/TL değerini de göz önünde bulunduruyor. Euro’daki artış yaklaşık %14, dolar ise %20 civarında bir artış gösterdi. 2025 için birçok firma, maaş artışlarını Ocak ayında tek seferde yapmayı planlıyor; bazıları ise yıl ortasında ek artışlar uygulayabilir. Özellikle Avrupa’da birçok otomotiv devinin bu yıl hiç maaş artışı öngörmediği, enflasyon doğrultusunda %3-4 gibi bir artış planlayanların bile bu kararlarını gözden geçirdiği belirtiliyor.
En Çok İlgi Gören Sektörler
2024 yılında Türkiye’de beyaz yakalı istihdamda en fazla geçişkenlik gösteren sektör, %35 ile endüstri ve üretim oldu. Bunu %21 ile perakende, ardından hızlı tüketim malları ve finansal hizmetler izledi. Bu sektörde satış ve pazarlama rollerinin yanı sıra üretim ve finans alanlarında da önemli geçişkenlikler gözlemlendi. Küresel ölçekte, firmaların daha fazla serbest çalışanlara yöneldiği ve özellikle teknoloji alanında geçici istihdamı tercih ettikleri görüldü. Türkiye’de ise hibrit çalışma modeli daha fazla benimseniyor; ofiste 3 gün, evde 2 gün çalışmak gibi uygulamalar yaygınlaştı. Ancak işverenler, çalışanları ofise çekme çabalarını sürdürse de hibrit modelin %10 daha verimli sonuçlar verdiği gözlemlendi.
50 Yaş Üstü İstihdam
50 yaş üstü çalışanların, firmalar için büyük bir değer taşıdığı anlaşıldı. Bu gruptaki çalışanlar, edindikleri tecrübeleri genç nesille paylaşıyor ve şirket bağlılıkları sayesinde işten ayrılma oranları düşüyor. Mentorluk yapabilme yetenekleri, genç kuşaklar için bir sinerji yaratıyor ve bazı firmalar bu durumu strateji olarak kullanmaya başladı. Bu trendin 2025’te de devam etmesi bekleniyor.
2025 Öngörüleri
Firmalar, 2025 yılına durgun bir ortamda girmeye hazırlanıyor ve değişimlerin üst yönetimden başlamasını öngörüyorlar. Finansal anlamda bir dönüşüm bekleniyor, zira firmalar konsolidasyon yılına girecekler. 2025’te şirketlerin eğitim departmanlarına büyük bir rol düşecek; mevcut ekipleri koruyabilmek ve daha fazla pay elde edebilmek için eğitime önem vermeleri gerekecek. Küçük ölçekli firmalar için bu yıl, hayatta kalma mücadelesi olurken, büyük firmalar mevcut kadrolarını korumayı hedefliyor. Ayrıca, çalışanların iş değiştirme konusundaki cesareti artmış durumda; durağan piyasa anlayışı yerini daha dinamik bir yaklaşıma bırakıyor. 2025 yılı, yapay zeka uygulamalarının daha fazla görüleceği bir dönem olacak ve genel olarak temkinli bir büyüme öngörülüyor.
Kadın İstihdamı
2024’te beyaz yakalı işe yerleşen adayların %58’i erkek, %42’si kadın. 2023 ile kıyaslandığında, kadın çalışan oranında %40’tan %42’ye ufak bir artış gözlemlendi. Bu, kadın istihdamının artması açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
