2024 Yılında Kayıt Dışı Ekonomi ile Mücadele
Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), 2024 yılı itibarıyla birçok sektörde KDV oran uyumsuzluğu, belgelerin düzeni, ödemelerin kayıtlarla uyumu gibi konularda denetimler gerçekleştirmiştir. Bu denetimlerin yanı sıra, bandrollü ürünler ve akaryakıt ürünleri üzerine yapılan kontroller de önemli bir yer tutmaktadır. Bu bağlamda, toplamda 1 milyon 125 bin 410 saha denetimi yapılmış ve bu denetimlerde tespit edilen uyumsuzluklar nedeniyle 7,4 milyar lira tutarında ceza kesilmiştir.
Denetimler sırasında, 32 bin 255 kişinin vergi kaydı olmadan tamamen kayıt dışı çalıştığı belirlenmiştir. Bu tespitlerin ardından gerekli işlemler tamamlanarak, 10 milyar lira vergi tahakkuk ettirilmiştir.
Kira Gelirlerinde Önemli Artış
Başkanlığın kira gelirlerine yönelik olarak 2024 yılında yaptığı çalışmalarda, kiracı olduğu değerlendirilen 425 bin konutta yoklama yapılmıştır. Bu süreçte, 376 bin yeni mükellefin beyanname vermesi sağlanmış ve bu sayede 2024 yılına ilişkin beyanname veren mükellef sayısında bir önceki yıla göre %26’lık bir artış gözlemlenmiştir. Ayrıca, bu çalışma sayesinde 55 bine yakın mükellefin geçmiş yıllara ait kira beyannamesi vermesi sağlanmış ve toplamda 3,1 milyar lira kira geliri beyan edilmiştir. GİB, 2024 yılında da kira gelirlerinin doğru beyanı için benzer denetim ve bilgilendirme çalışmalarını sürdürecektir.
Bandrollü Ürünlere Yönelik Denetimler
Tütün ve alkollü içki sektöründe 2007 yılında başlayan bandrol uygulaması sayesinde, bu ürünlerin kaçak veya kayıt dışı olup olmadığını tespit etmek daha kolay hale gelmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı, bu alanda özel olarak yetiştirilmiş bandrol ekipleri ile denetimlerini aralıksız sürdürmüştür. 2024 yılında, 16 milyondan fazla sigara ve alkollü içki ile yaklaşık 600 milyon dal makaron denetim altına alınmıştır. Bu denetimlerde kaçak olduğu tespit edilen 2 milyon sigara ve alkollü içki ürünü ile 120 milyon dal makaron, adli süreçlerin başlatılması amacıyla kolluk kuvvetlerine bildirilmiştir.
Kayıt Dışı Hasılat için İzaha Davet
GİB, nakdin yoğun kullanıldığı sektörlerde izaha davet ve gönüllü uyum süreçlerini başlatarak kayıt dışı faaliyetleri engellemeye yönelik çalışmalar yapmıştır. Fiziki ve sanal POS cihazlarının usulsüz kullanımı veya IBAN yoluyla yapılan tahsilatlarla kayıtlara yansımayan hasılatlar analiz edilmiştir. Bu yollarla elde edilen ancak kayıtlara geçmeyen hasılatlar için mükelleflerden izahat istenmiştir. Şirketlerin ortaklarına dağıttığı ve beyan edilmesi gereken kar payı, sporcuların elde ettiği ücret gelirinin beyanı, özel tekne ve yat satışları gibi 25 farklı konuda vergi ziyaına neden olan mükellefler tespit edilmiştir. Bu kapsamda, 137 bin 25 mükellef ile iletişime geçilerek, 132,5 milyar lira tutarında kayıt dışı hasılat için gönüllü uyum ve izaha davet çalışmaları başlatılmıştır. İlk aşamada 252 bin 322 beyanname ile 27,3 milyar liralık kayıt dışı hasılatın beyanı sağlanmıştır. Çalışma sonucunda kayıt dışı bırakılan hasılatı beyan etmeyen mükellefler hakkında gerekli işlemler yapılacaktır.
Vergiye Gönüllü Uyum Vurgusu
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, bu alandaki denetimlerin önemine dikkat çekerek, “Geçtiğimiz yıl yaptığımız düzenlemelerle vergi cezalarında etkinliğin artırılması amacıyla ceza tutarlarında önemli artışlar yaptık. Kayıt dışı çalışan mükelleflere artırımlı cezalar öngördük. Ayrıca daha önce ceza uygulaması bulunmayan uyumsuzluklara da ceza uygulaması getirdik. Geçtiğimiz yıl olduğu gibi bu yıl da kayıt dışılıkla mücadelemiz aralıksız devam edecek” dedi. Kayıt dışılıkla mücadele kapsamında yapılan saha denetimlerinde önemli tespitlerde bulunduklarını belirten Şimşek, “Vergide adalet ve verimlilik ilkesi çerçevesinde kayıt dışı ekonomiyle mücadeleye yönelik denetimlerimiz yeni nesil analiz teknikleriyle sürecek. Bakanlık olarak, bu yıl da bir yandan vergiye gönüllü uyumu gözetirken, bir yandan da kayıt dışı ile mücadele denetimlerimizi katbekat artırarak yeni bir safhaya geçeceğiz.” ifadelerini kullandı.
