2025 Yılı Yatırım Programı ve Detayları
2025 Yılı Yatırım Programı’nın kabulü ve uygulanmasına dair Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete’nin mükerrer sayısında yayımlandı. Bu yatırım programında, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT), özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar, döner sermayeli kuruluşlar ve sosyal güvenlik kuruluşlarına ait projeler yer almaktadır. Mahalli idarelerin yalnızca dış kredi ile finanse edilen projeleri de programda dahil edilmiştir.
2025 Yılı Yatırım Programı’nın hazırlanmasında, 12. Kalkınma Planı’nda belirtilen temel politikalar ve hedefler ile 2025-2027 dönemi Orta Vadeli Programdaki politika, öncelikler ve bütçe büyüklükleri dikkate alınmıştır. Programda yer alan projelerin belirlenmesinde, 12. Kalkınma Planı’nda öngörülen projeler, deprem riski nedeniyle acil olarak başlanması gereken projeler ve toplumsal ile ekonomik etkisi güçlü olan projeler öncelikli olarak değerlendirilmiştir.
Programda Yer Alan Projelere Ayrılan Ödenek
2025 yılı Yatırım Programında, kamu kurumları tarafından yürütülecek projelerin toplam tutarı yaklaşık 10.599,5 milyar lira olarak belirlenmiş olup, bu projelere tahsis edilen toplam ödenek miktarı 1 trilyon 444,4 milyar lira olmuştur. Program kapsamında 2025 yılında 3 bin 783’ü ana proje olmak üzere, toplam 14 bin 238 proje yürütülmesi planlanmaktadır. 2024 yılında 5 bin 296 projenin tamamlanması beklenirken, 2025 yılı Yatırım Programına 5 bin 61 yeni proje dahil edilmiştir. Bu projelerin 1364’ü çok yıllık, 3 bin 697’si ise bir yıl içerisinde tamamlanması hedeflenen projeler olarak belirlenmiştir.
2025 yılı için öngörülen 1 trilyon 444,4 milyar liralık yatırımın yüzde 70,7’sinin merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kuruluşlar, yüzde 28,1’inin KİT ve özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar, yüzde 1,2’sinin ise döner sermayeli kuruluşlar ve sosyal güvenlik kuruluşları tarafından gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.
Deprem Tedbirleri ve Yatırımlar
2025 Yılı Yatırım Programında deprem tedbirlerine yönelik olarak toplam 511 milyar lira tutarında projeye yer verilmiştir. Bu projelerin 2025 yılı ödeneklerinin yaklaşık yüzde 42’si sağlık sektörüne, yüzde 16,7’si konut sektörüne, yüzde 13,2’si ise ulaştırma-haberleşme sektörüne ayrılmıştır. Ayrıca, deprem projelerine ayrılan ödeneklerin yanı sıra bütçede cari transferler altında yürütülen yatırım nitelikli harcamalar ile cari nitelikli diğer harcamalar göz önünde bulundurulduğunda, deprem tedbirlerine yönelik olarak merkezi yönetim bütçesinden tahsis edilen toplam ödenek tutarı 584 milyar liraya ulaşmaktadır.
Ulaştırma ve Eğitim Sektörlerine Yatırımlar
2025 Yılı Yatırım Programı kapsamındaki 1 trilyon 444,4 milyar liralık yatırım ödeneğinden en yüksek payı, yüzde 30,5 ile ulaştırma-haberleşme sektörü yatırımları almıştır. Ulaştırma sektörü yatırımları için 2025 yılında yüzde 38 artışla 440 milyar lira ödenek tahsis edilmiştir. Özellikle demir yolu yük ve yolcu taşımacılığının geliştirilmesi amacıyla önemli projelere büyük ödenekler ayrılmıştır:
- Halkalı-Kapıkule Hızlı Tren Hattı projesine 29,3 milyar lira,
- Mersin-Adana-Osmaniye-Gaziantep Yüksek Standartlı Demiryolu projesine 22,8 milyar lira,
- Ankara-İzmir Yüksek Standartlı Demiryolu projesine 19,7 milyar lira,
- Bandırma-Bursa-Yenişehir-Osmaneli Yüksek Standartlı Demiryolu projesine 18,5 milyar lira.
Ulaştırma-haberleşme sektörünü, yüzde 15,1’lik pay ile eğitim sektörü takip etmektedir. Eğitim sektörü yatırımları için 2025 yılında yüzde 44,5 artışla 217,9 milyar lira ödenek tahsis edilmiştir. Tüm bireylerin nitelikli bir eğitime ve hayat boyu öğrenme imkanlarına erişimi sağlanarak, milli ve manevi değerleri içselleştirmiş bir nesil yetiştirilmesi amacıyla temel eğitime 140,8 milyar lira ödenek ayrılmıştır.
Tarım ve Su Yönetimi Yatırımları
Yatırım ödeneklerinden yüzde 11,4’lük pay alan tarım sektörüne 2025 yılında yüzde 62,5 artışla toplam 164,1 milyar lira ödenek tahsis edilmiştir. Tarımsal sulama yatırımları kapsamında, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne yüzde 87,5 artışla 95,7 milyar lira ödenek ayrılmıştır. Bu ödenekle yaklaşık 120 bin hektar alanın sulamaya açılması planlanmaktadır. GAP Eylem Planı çerçevesinde önemli projelere de ödenek tahsis edilmiştir:
- Aşağı Fırat 2. Merhale Sulaması projesine 8,2 milyar lira,
- Silvan Sulaması 1. Merhale projesine 8 milyar lira,
- Orta Ceyhan Menzelet Sulaması 2. Merhale projesine 2,4 milyar lira.
Diğer Sektörler ve Yatırımlar
Madencilik sektörüne 2025 yılı için yüzde 40,3 artışla 148,8 milyar lira, enerji sektörüne ise yüzde 45,6 artışla 110,2 milyar lira ödenek ayrılmıştır. Karadeniz’deki 710 milyar metreküplük doğal gazın üretilmesine yönelik Sakarya Doğal Gaz Sahası Geliştirme Projesi için 72,8 milyar lira ödenek tahsis edilmiştir. Ayrıca, sağlık sektörüne de önemli yatırımlar yapılmakta olup, Sağlık Bakanlığına 121,1 milyar lira ödenek tahsis edilmiştir.
Sonuç olarak, 2025 Yılı Yatırım Programı, ülke genelindeki çeşitli sektörlere yönelik önemli yatırımlar ve projeler içermektedir. Bu yatırımların, hem ekonomik büyümeyi desteklemesi hem de toplumsal refahı artırması hedeflenmektedir.
