ABD’nin Bakır İthalatına Yönelik Soruşturma
Ulusal çıkarları ve yerli sanayiyi koruma amacı güden ABD Başkanı Donald Trump, son dönemlerde bakır ithalatına özel bir ilgi göstermeye başladı. Salı günü imzaladığı bir kararname ile bakır ithalatına yönelik bir soruşturma başlatma talimatı verdi. Trump, bu kararnameye ilişkin olarak Truth Social hesabında yaptığı açıklamada, ABD’nin bakır endüstrisini yeniden inşa etmek için ABD Ticaret Bakanlığı ve ABD Ticaret Temsilciliğinden bakır ithalatını incelemelerini istedi. Ayrıca, “Amerikalıları işsiz bırakan haksız ticaretin sona erdirilmesi” gerektiğini vurguladı.
Trump, bakırın “eve dönme zamanının geldiğini” belirterek, “Amerikan endüstrileri bakıra bağımlı ve bakır Amerika’da üretilmeli. Muafiyet yok, istisna yok” ifadelerini kullandı. Bu son hamle, ABD’nin tarife uygulanacak ürünler listesine çelik, alüminyum, otomobil, ilaç, yarı iletken, kereste ve orman ürünlerinin ardından bakırın da eklenebileceğine dair endişeleri artırdı.
Soruşturmanın Amacı
Beyaz Saray’dan yapılan açıklamaya göre, başlatılacak soruşturma ile ABD’nin ithal bakıra artan bağımlılığından kaynaklanan ulusal güvenlik riskleri değerlendirilecek ve yerli sanayiyi korumak için ticari çözümlere duyulan ihtiyacın analizi yapılacak. Soruşturma sonucunda, bakırın tedarik zincirindeki kırılganlıklar tespit edilecek ve Amerika’nın yerli bakır endüstrisinin dayanıklılığını artırmaya yönelik öneriler içeren bir rapor hazırlanacak.
Bakırın Trump’ın tarife radarına girmesi, hem küresel hem de ABD’deki bakır rezervleri, üretimi ve ticareti konularını gündeme getirmiştir.
Dünyanın En Büyük Bakır Üreticisi: Şili
Bakır, insanlığın bildiği en eski metallerden biri olup, medeniyetin gelişiminde kritik bir rol oynamıştır. Bina yapımında, enerji üretimi ve iletiminde, elektronik ürünlerin imalatında ve endüstriyel makinelerin yanı sıra ulaşım araçlarının üretiminde önemli bir malzeme olarak kullanılmaktadır. Elektrikle ilgili kullanımlar, toplam bakır kullanımının yaklaşık %75’ini oluşturmaktadır. Bina inşaatı en büyük pazar olurken, bunu elektronik ürünler, ulaşım araçları, endüstriyel makineler ve genel tüketim ürünleri takip etmektedir.
Bakır arzında yaşanacak herhangi bir sıkıntının etkisinin yüksek olabileceği düşünülmektedir. ABD Jeolojik Araştırma Kurumu (USGS) verilerine göre, 2024 yılı itibarıyla küresel bakır rezervinin yaklaşık 980 milyon ton olacağı öngörülmektedir. Bakır rezervleri açısından en büyük paya sahip ülke Şili, yüzde 19 ile lider konumdadır. Şili’yi, yüzde 10 ile Peru ve Avustralya izlemektedir. Kongo, Rusya, Meksika, ABD ve Çin de bakır rezervleri açısından zengin diğer ülkeler arasında yer almaktadır.
Şili, madencilik yoluyla bakır üretiminde 5,3 milyon ton ile dünya genelinde ilk sıradadır. Bakır üretiminde Kongo 3,3 milyon tonla ikinci, Peru ise 2,6 milyon tonla üçüncü sıradadır. Bakır rafineri üretiminde ise 12 milyon ton ile Çin birinci sıradadır; ardından 2,5 milyon ton ile Kongo ve 1,9 milyon ton ile Şili gelmektedir.
ABD’nin Bakır Rezervleri
ABD, 47 milyon tonluk rezervi ile küresel bakır rezervlerinin yaklaşık %5’ini oluşturmaktadır. Geçen yıl ABD’de madencilik yoluyla üretilen bakır miktarının 1,1 milyon ton olacağı tahmin edilmektedir. Bu miktarın 2023’e kıyasla yaklaşık %3 azaldığı dikkat çekmektedir. Üretilen bakırın toplam değerinin ise geçen yıl 10 milyar dolara ulaştığı, 2023’te ise 9,83 milyar dolarlık bir değer kaydedildiği hesaplanmaktadır. ABD’deki bakır üretiminin yaklaşık %70’i Arizona eyaletinde gerçekleştirilmektedir. Michigan, Missouri, Montana, Nevada, New Mexico ve Utah ise bakır üretiminin yapıldığı diğer eyaletlerdir.
Bakır İthalatının Faturası
ABD’nin rafine bakır tüketimi geçen yıl 1,6 milyon ton olarak hesaplanmıştır. Ülkenin rafine bakır ithalatı aynı dönemde 810 bin tona ulaşmış, bu rakam 2023’te 771 bin ton olarak kaydedilmiştir. 2023’te 33 bin ton olan rafine bakır ihracatı ise geçen yıl 60 bin tona çıkmıştır. ABD’nin bakır ithalatına bağımlılığı, 2022 ve 2023 yıllarında %41 iken, 2024’te bu oranın tüketimin %45’ine yükseleceği öngörülmektedir. Beyaz Saray’ın paylaştığı bilgilere göre, bu oranın 1991’de neredeyse %0 olduğu belirtilmiştir.
ABD Ticaret Bakanlığı verilerine göre, ülke geçen yıl 9,6 milyar dolarlık bakır ithal etmiştir. Bakır ithalatının tutarı, 2022 yılına göre %26,6 artış gösterirken, 2023’te 7,6 milyar dolarlık bakır ithal edilmiştir. Aynı dönemde ABD’nin bakır ihracatı ise 11,3 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 2023’te ise bu rakam 10 milyar dolara ulaşmıştır.
En Fazla Bakır İthalatı Yapan Ülkeler
ABD’nin bakır ithalatında en çok Şili, Kanada ve Peru öne çıkmaktadır. Ülkenin ithal ettiği rafine bakırın %90’ından fazlası bu ülkelerden gelmektedir. 2020-2023 yılları arasında ABD’nin en büyük rafine bakır tedarikçisi Şili olurken, bu ülkeyi Kanada, Meksika ve Peru takip etmiştir. Geçen yıl ocak-ekim döneminde ABD’nin en çok rafine bakır ithal ettiği ülke 542 bin ton ile Şili olmuş, aynı dönemde Kanada’dan 112 bin ton, Peru’dan 55 bin 100 ton, Kongo’dan 22 bin 700 ton ve Meksika’dan 10 bin 700 ton rafine bakır ithal edilmiştir.
Bakırın Stratejik Önemi
Beyaz Saray tarafından paylaşılan bilgilere göre, bakır, savunma uygulamaları, altyapı projeleri ve temiz enerji, elektrikli araçlar gibi gelişmekte olan teknolojilerde önemli bir role sahiptir. ABD Savunma Bakanlığının tedarikinde en çok kullanılan ikinci malzeme olarak dikkat çekmektedir. Geniş bakır rezervlerine sahip olmasına rağmen, Amerika’nın eritme ve rafine etme kapasitesinin, küresel eritme işlemlerinin %50’sinden fazlasını kontrol eden Çin gibi rakiplerinin gerisinde kaldığı ifade edilmektedir.
