ABD, Çin’e Yönelik Yeni Çip İhracat Kısıtlamaları Getirdi
ABD Ticaret Bakanlığına bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS) tarafından yapılan son açıklamada, yarı iletkenlerin üretiminde kullanılan 24 farklı çip üretim donanımına ve bu çiplerin geliştirilmesinde önemli rol oynayan üç kategori yazılıma ihracat kısıtlaması getirildiği belirtildi. Bu kısıtlamalar arasında, yapay zeka çiplerinde kullanılan Yüksek Bant Genişlikli Hafıza (HBM) bileşeninin de Çin’e ihracatı yasaklanıyor. Ayrıca, kısıtlamaların daha etkili hale getirilmesi için “yabancı doğrudan ürün kuralı” (FDPR) adı verilen bir süreç uygulanacak; bu kapsamda, Amerikan menşeli parçalar içeren yabancı şirketlerin Çin’e yapacağı ihracat da denetlenecek.
ABD Ticaret Bakanlığı’nın, 140 Çin şirketini “varlık listesine” almaya yönelik planları olduğu da ifade edildi. Bu listeye alınan şirketlerin, hükümetten özel izin almadan ürün veya hizmet satışı gerçekleştirmesi mümkün olmayacak.
Kısıtlamaların Amaçları
Bu adımlar, ABD’nin Çin’in askeri modernleşmesinde yüksek teknoloji çipleri üretmesini engellemeyi hedefliyor. ABD Ticaret Bakanı Gina Raimondo, bu kısıtlamaların, Çin’in çip teknolojisini askeri teknolojiler ve silah sistemleri geliştirmek için kullanmasını engellemeye yönelik olduğunu belirtti. Raimondo, “Bu kısıtlamalar, ABD’nin, Çin Halk Cumhuriyeti’nin askeri modernleşmesinde kullandığı en ileri teknoloji çipleri üretme kabiliyetine engel olmayı amaçlayan en güçlü kontrollerdir” şeklinde konuştu.
Bu kısıtlamalar, Biden yönetiminin, 20 Ocak’ta görevi ABD’nin 47. Başkanı seçilen Donald Trump’a devretmeye hazırlık yaptığı dönemde, Çin’e yönelik çip sektöründe uyguladığı kısıtlayıcı ve korumacı tedbirlerin en sonuncusu olarak öne çıkıyor.
Çin’den Gelen Tepkiler
ABD’nin bu hamlelerine karşı Çin’den sert tepkiler geldi. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Cien, Pekin’de düzenlenen bir basın toplantısında, ABD’nin ihracat kontrollerini istismar ederek Çin’i engellemeye ve bastırmaya çalıştığını savundu. Lin, ABD’nin ulusal güvenlik kavramını aşırı derecede esnettiğini belirterek, “Bu davranış, piyasa ekonomisi kurallarını ve adil rekabet ilkesini ihlal etmekte, uluslararası ekonomik ve ticari düzene zarar vermekte ve küresel sanayi ve tedarik zincirlerinin istikrarını tehdit etmektedir” dedi.
Lin, kısıtlamaların tüm ülkelerin çıkarlarına zarar vereceğini vurgulayarak, Çin’in kendi şirketlerinin meşru ve yasal haklarını korumak için kararlı tedbirler alacağını ifade etti.
Çip Savaşlarının Arka Planı
Çip savaşları, 2022 yılında hız kazandı. Biden yönetimi, ABD’nin ulusal güvenliğini tehdit edebilecek kritik teknolojilerin transferini önlemeyi, Çin ile rekabet stratejisinin merkezine koymuş durumda. 10 Ağustos 2022 tarihinde Biden’ın onayıyla yürürlüğe giren Çip ve Bilim Yasası, Çinli üreticilerin ileri çip teknolojilerine erişimini kısıtlayarak Washington’un, Çin’in bu alandaki teknolojik kabiliyetini sınırlama niyetini açıkça ortaya koymuştu.
ABD Ticaret Bakanlığı’na bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), 7 Ekim 2022’de, aralarında Çin’in en büyük hafıza çipi üreticisi Yangzte Memory Technologies ve en büyük yarı iletken donanım üreticisi Naura Technology Group’un bulunduğu 31 şirket ve kurumun İhracat Kontrol Listesi’ne alındığını duyurmuştu. Ayrıca, Başkan Biden, 10 Ağustos 2023 tarihinde, Çip ve Bilim Yasası’nın kabul yıl dönümünde imzaladığı başkanlık kararnamesiyle, yarı iletkenler ve mikro-elektronik, kuantum bilgi teknolojileri ile yapay zeka sistemleri gibi üç kritik teknoloji alanında Amerikan şirketlerinin Çin’de girişim sermayesi ve hisse ortaklığı yatırımlarına kısıtlama getirmişti.
