Almanya’da Seçimler: Seçmen Profili ve Seçim Sistemi
Almanya’da yapılacak olan genel seçimler, toplamda 59,2 milyon seçmenin katılımıyla gerçekleştirilecek. Bu seçmenlerin 30,6 milyonunu kadınlar oluşturuyor. 299 seçim bölgesinde 630 milletvekilinin belirlenmesi amacıyla oy kullanılacak. Önemli bir yenilik olarak, yaklaşık 2,3 milyon genç seçmen, bu seçimlerde ilk kez oy verme hakkını kullanacak. Ayrıca, 7,1 milyon yabancı kökenli seçmenden yaklaşık 1 milyonu Türk kökenli, kendi siyasi tercihlerini sandığa yansıtma fırsatı bulacak.
Seçimlerde toplam 29 parti yer alacak ve 1422’si kadın olmak üzere 4 bin 506 aday milletvekili olabilmek için yarışacak. Türk kökenlilerin de farklı partilerden adaylık koyduğu bu seçimlerde, parlamentoya girebilecek partilerde 53 Türk aday bulunuyor. 16 eyalette 675 bin kişi, sandıklarda görev yapacak. Oy verme işlemi, vatandaşların yerel saatle 08.00’den 18.00’e kadar gerçekleştirebileceği bir süre zarfında yapılacak.
Yenilenmiş Seçim Yasası ile Sandığa Gidilecek
Almanya’daki Seçim Yasası’nda yapılan değişikliklerle, Federal Meclisin daha da büyümesini engellemek amacıyla milletvekili sayısı 630 ile sınırlandırıldı. Seçmenler, sandıkta tek bir pusula ile iki ayrı oy kullanabilecek. İlk oy ile seçim bölgesindeki adayı seçecek olan vatandaşlar, ikinci oy ile partilerin belirlediği listede yer alan adayları tercih edecek. Seçim yasasındaki bu değişiklikle daha da önemli hale gelen ikinci oylar, partilerin mecliste ne kadar sandalye kazanacağını belirleyecek. Seçimlerde, oy oranında yüzde 5’lik barajı geçen partiler meclise girebilecek. Ancak bu barajı geçemeyen partiler, 3 bölgeden doğrudan milletvekili çıkarması durumunda, oy oranına göre parlamentoda temsil edilme fırsatını yakalayabilecek.
Seçimlerde 5 Aday Başbakanlık Koltuğu İçin Yarışacak
Mevcut hükümetin büyük ortağı olan Sosyal Demokrat Parti (SPD), mevcut Başbakan Olaf Scholz’u yeniden başbakan adayı olarak gösterdi. Hukukçu olan 66 yaşındaki Scholz, 16 yıl boyunca 4 dönem başbakanlık yapan Angela Merkel’in ardından bu göreve gelmişti. 3,5 yıl boyunca SPD, Yeşiller ve Hür Demokrat Partisi’nden (FDP) oluşan “trafik ışığı koalisyonu” olarak adlandırılan üçlü koalisyonun liderliğini yaptı. Karizmatik olmamakla ve heyecan verici konuşmalar yapamamakla eleştirilen Scholz’un popülaritesi, son 1,5 yılda önemli ölçüde azalmıştır.
CDU/CSU’nun Adayı Merz
Ana muhalefetteki Hristiyan Birlik (CDU/CSU) partileri, Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) Partisi Genel Başkanı Friedrich Merz’i başbakan adayı olarak belirledi. 69 yaşındaki Merz, hukuk eğitimi almış, uzun süre partisinin siyasi faaliyetlerinde yer almış, ancak başbakanlık, bakanlık ve belediye başkanlığı tecrübesine sahip değildir. Eski Başbakan Angela Merkel’e karşı parti içindeki muhalefeti temsil eden Merz, Merkel’in göç ve Kovid-19 politikalarının CDU seçmeninin bir kısmını aşırı sağcı AfD’ye yönlendirdiğini savunmuştur. Merz’in, kadın ve genç seçmenler arasında düşük bir popülariteye sahip olduğu belirtilmektedir. Ancak CDU/CSU’nun anketlerde yüzde 30 oyla önde bulunması, Merz’in gelecekteki yasama döneminde başbakanlık görevini üstlenme ihtimalini artırmaktadır.
AfD’nin Adayı Weidel
Almanya’da son yıllarda “aşırı sağ popülizmin yüzü” olarak öne çıkan 46 yaşındaki Alice Weidel, aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) Partisi’nin başbakan adayı olarak yarışacak. 2022’den bu yana Tino Chrupalla ile partinin eş başkanlığını yürüten Weidel, partisinin ilk başbakan adayı olma unvanını taşıyor. Ekonomi ve işletme eğitimi almış olan Weidel, eski İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher’ı örnek alıyor. 9 Ocak’ta Elon Musk ile sosyal medya üzerinden yaptığı canlı yayın, dikkatleri üzerine çekmiştir.
Yeşillerin Adayı Habeck
Yeşiller Partisi, Ekonomi ve İklimi Koruma Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Robert Habeck’i başbakan adayı olarak gösterdi. 55 yaşındaki Habeck, Alman Dili ve Edebiyatı, felsefe ve filoloji eğitimi almış bir yazar. Uzun yıllar serbest yazar olarak çeşitli kitaplar yayınlayan Habeck, 2012-2018 döneminde Schleswig Holstein eyaletinde Enerji Dönüşümü, Tarım ve Çevre Bakanlığı yapmıştır.
BSW’nin Adayı Wagenknecht
Sol Partiden ayrılarak Ocak 2024’te kendi ismini taşıyan “Sahra Wagenknecht İttifakı-Anlayış ve Adalet İçin” (BSW) partisini kuran 55 yaşındaki Sahra Wagenknecht, felsefe ve modern Alman edebiyatı eğitimi almış bir isimdir. Annesi Alman, babası İranlı olan Wagenknecht, daha çok Almanya’nın doğu eyaletlerinde destek bulmaktadır. Ancak BSW’nin meclise girme şansı oldukça düşük olduğundan Wagenknecht’in başbakan olma ihtimali de bulunmamaktadır.
Seçim Öncesi Ankette CDU/CSU Önde
Alman İkinci Televizyon Kanalı ZDF’nin yaptığı son ankete göre, ana muhalefetteki CDU/CSU, yüzde 28 oyla birinci sırada yer alıyor. Aşırı sağcı popülist AfD’nin oy oranı ise yüzde 21 ile ikinci sırada bulunuyor. Bu, AfD’nin 2021 yılındaki seçimlere göre oylarını iki kat artırdığı anlamına geliyor. Ankette mevcut hükümetin büyük ortağı SPD’nin oy oranı yüzde 16, diğer ortak olan Yeşiller’in oyu ise yüzde 14 olarak kaydediliyor. Sol Parti ise son haftalarda popülaritesini artırarak yüzde 8’de yer alıyor ve meclise girmesi kesin gözüyle bakılıyor. Ankette yüzde 4,5’er oy oranı bulunan FDP ve BSW’nin, yüzde 5’lik seçim barajını aşıp aşamayacağı ise seçim gecesi belli olacak.
Koalisyon Seçenekleri
Hiçbir parti, tek başına hükümet kurmak için 630 sandalyeli mecliste yeterli milletvekili sayısına ulaşamıyor. Mevcut hükümette yer alan partilerin oylarının düştüğü görülen anketlerde, genel seçimlerden Friedrich Merz liderliğindeki CDU/CSU’nun birinci çıkması, ülkede başbakanın değişeceğine dair güçlü bir kanaat oluşturuyor. Anketler ayrıca aşırı sağcı AfD’nin oylarını bir önceki seçime göre iki kat artırarak ana muhalefet konumuna yükselebileceğini gösteriyor. Bu durum, Müslümanlar ve göçmen kökenliler gibi birçok toplumsal kesimin aşırı sağın yükselişinden rahatsızlık duymasına neden oluyor. Seçim sonrası Almanya’nın yeniden zorlu koalisyon müzakerelerine sahne olması bekleniyor. Muhtemel koalisyon hükümetinin hangi partilerden oluşacağı, büyük ölçüde ülkede bulunan yüzde 5 seçim barajını kaç partinin aşacağına bağlı olacak. Daha fazla partinin barajı aşması, daha fazla partili koalisyonları gerekli kılacaktır.
2021 yılında yapılan genel seçimlerde SPD yüzde 27,7, CDU/CSU yüzde 24,1, Yeşiller yüzde 14,8, FDP yüzde 11,5, AfD yüzde 10,3, Sol Parti ise yüzde 4,9 ile mecliste yer almıştı. Koalisyon hükümetinin büyük ortağı SPD’li Başbakan Olaf Scholz, 6 Kasım 2024 tarihinde koalisyonda yer alan partilerin temsilcileriyle yapılan toplantıda, bütçe konusundaki anlaşmazlık nedeniyle FDP Genel Başkanı ve Maliye Bakanı Christian Lindner’i görevden aldı. Toplantının ardından FDP, hükümetteki bakanlarını geri çekti ve “trafik ışığı hükümeti” dağıldı. Daha sonra Scholz, Federal Meclis’te güvenoyu alamadı ve Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier, erken seçimin 23 Şubat’ta yapılmasına karar verdi. Bu durum, Eylül 2025’te yapılması planlanan genel seçimlerin öne çekilmesine neden oldu.
