Avrupa Birliği (AB), üye ülkelerin ortak tedarik yoluyla savunma sanayi üretimine yatırım yapmalarını desteklemek amacıyla 150 milyar euroluk yeni bir mali aracı resmen kabul etti. Avrupa Konseyi’nden yapılan açıklamada, Avrupa Güvenlik Eylem Planı’nı (SAFE) oluşturan yönetmeliğin kabul edildiği duyuruldu. Bu yeni mali araç, Avrupa’nın savunma kapasitesinin güçlendirilmesi hedefi doğrultusunda, AB’nin talep üzerine ve ulusal planlar çerçevesinde ilgili üye ülkelere 150 milyar euroya kadar kredi sağlayacağına işaret ediyor.
Bundan faydalanmak isteyen üye ülkelerin, kredilere hak kazanabilmeleri için en az iki katılımcı ülkeyi kapsayan ortak satın alımlar gerçekleştirmeleri gerekecek. Ancak, mevcut jeopolitik durum ve savunma ekipmanlarına yapılan büyük yatırımların aciliyeti nedeniyle, SAFE yalnızca bir üye ülkeyi kapsayan tedariklere de sınırlı bir süre için izin verecek.
AB’ye Üye Olmayan Ülkelerin Katılımı
Açıklamalara göre, SAFE kapsamında Ukrayna ve Avrupa Ekonomik Bölgesi’ne dahil olan Norveç, Lihtenştayn ve İzlanda, AB’ye üye ülkelerle aynı şartlarda muamele görecek. Bu ülkeler, hem ortak tedarik süreçlerine katılabilecek hem de kendi endüstrilerinden satın alımlar gerçekleştirebilecekler. Ayrıca, SAFE, AB’ye aday ülkeler, potansiyel aday ülkeler ve İngiltere gibi AB ile Güvenlik ve Savunma Ortaklıkları imzalayan ülkelerin de ortak tedariklere katılmasına izin verecek.
Finanse Edilecek Savunma Ürünleri
SAFE aracılığıyla finanse edilecek ürünler arasında:
- Mühimmat ve füzeler,
- Derin hassas vuruş kabiliyetleri de dahil olmak üzere topçu sistemleri,
- Askeri ekipman ve piyade silahları gibi kara muharebe kabiliyetleri ve destek sistemleri,
- Kritik altyapı koruması,
- Siber güvenlik,
- Askeri hareketlilik,
- Hava ve füze savunma sistemleri,
- Deniz yüzeyi ve su altı kabiliyetleri,
- İnsansız hava araçları (İHA) ve İHA karşıtı sistemler,
- Stratejik hava taşımacılığı,
- Havadan havaya yakıt ikmali,
- C4ISTAR sistemleri gibi stratejik kolaylaştırıcılar,
- Uzay varlıkları ve hizmetleri,
- Uzay varlıklarının korunması,
- Yapay zeka ve elektronik savaş.
Tedarik Sözleşmeleri için Gereklilikler
Tedarik sözleşmeleri, nihai ürünün bileşenlerinin tahmini maliyetinin %35’inden fazlasının AB ülkeleri, Ukrayna, Norveç, Lihtenştayn ve İzlanda dışındaki ülkelerden satın alınmamasını garanti etmek zorunda. Bu nedenle, bir savunma ürününün toplam tahmini değerinin %65’inin SAFE’de adı geçen ülkeler arasından temin edilmesi gerekiyor.
SAFE, AB Resmi Gazetesi’nde yayımlanmasının ardından 29 Mayıs’ta yürürlüğe girecek.
