Daron Acemoğlu: Hayatı ve Kariyeri
Daron Acemoğlu, 1967 yılında Eylül ayında İstanbul’un Kadıköy semtinde dünyaya gelmiştir. Annesi, eğitimci ve okul müdürü olarak görev yaparken, babası öğretim görevlisi ve avukatlık mesleğini icra etmiştir. Acemoğlu, eğitim hayatına Kadıköy’deki Aramyam İlkokulu’nda başlamış ve ardından 1986 yılında Galatasaray Lisesi’nden mezun olmuştur. 15 yaşında politikaya duyduğu ilginin başlangıcıyla birlikte, Türkiye’nin durumu, demokrasi ve gelişmemiş ülkeler gibi konulara yönelik derin bir merak geliştirmiştir. Bu süreçte birçok kitap okuyarak kendini bu alanlarda geliştirmiştir.
İktisat eğitimi almak isteyen Acemoğlu, yurtdışında eğitim almak amacıyla İngiltere’ye gitmeye karar vermiştir. Galatasaray Üniversitesi’nde Almanca öğrenmeye başlarken, aynı zamanda İngilizce dil becerilerini de geliştirmiştir. Lisans eğitimini, İngiltere’deki York Üniversitesi’nde Matematiksel Ekonomi ve Ekonometri bölümünde 1989 yılında başarıyla tamamlamıştır.
Lisans eğitimi sırasında babasını kaybeden Acemoğlu, bu dönemde birçok zorlukla karşılaştıklarını ve Türkiye’ye geri dönmeyi düşündüğünü ifade etmiştir. Bankalarda staj yapmış; ancak bu deneyimlerin kendisine hitap etmediğini ve akademik kariyerine devam etme kararı aldığını belirtmiştir. Bu bağlamda, London School of Economics’de yüksek lisans (1990) ve doktora (1992) programlarını tamamlamıştır.
1992-1993 yılları arasında London School of Economics’de ders vermeye başlayan Acemoğlu, 1993 yılından itibaren akademik kariyerine Amerika Birleşik Devletleri’nde, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) devam etmiştir. 2000 yılında ekonomi profesörü unvanını almış ve 2019 yılında, üniversitedeki en yüksek unvan olan enstitü profesörlüğüne terfi etmiştir.
Akademik alanda büyük bir özgürlük atmosferi olduğunu vurgulayan Acemoğlu, siyasal ekonomi, ekonomik kalkınma, ekonomik büyüme, gelir ve ücret eşitsizliği, çalışma ekonomisi, iktisat teorisi, beşeri sermaye ve eğitim konularında derinlemesine araştırmalar yapmaktadır. Siyaset bilimci James A. Robinson ile birlikte kaleme aldığı “Diktatörlük ve Demokrasinin Ekonomik Kökenleri” (2006) ve “Ulusların Düşüşü: Güç, Refah ve Yoksulluğun Kökenleri” (2012) adlı eserleri, pek çok ödül kazanarak büyük bir beğeni toplamıştır.
Daron Acemoğlu, kurumların oluşumu ve bunların ekonomik refaha etkileri üzerine yaptığı önemli çalışmalar nedeniyle, Simon Johnson ve James Robinson ile birlikte 2024 Nobel Ekonomi Ödülü’ne layık görülmüştür.
