Borsa İstanbul’da Enerji Verimliliği ve Yenilenebilir Enerji Yatırımlarının Önemi
Borsa İstanbul’da işlem gören BIST 100 endeksi altında yer alan şirketler için finansal risklere karşı enerji verimliliği ile yenilenebilir enerji yatırımlarının kritik önemi bir kez daha vurgulandı. Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği (SEFiA), fosil yakıt yatırımlarından çekilme eğilimini ve bu durumun Türkiye’deki sermaye piyasalarına olan etkilerini irdeleyen “Atıl Varlık Riski ve Fosil Yakıt Yatırımlarından Çekilme Eğilimi: BIST 100 Örneği” başlıklı raporunu yayımladı.
Rapor kapsamında, Borsa İstanbul 100 (BIST 100) Endeksi’nin karbon riskine maruz kalma oranının %11,3 olduğu belirtildi. Bu durum, varlıkların gelecekte sermaye piyasalarından kaynak sağlayamama riskiyle karşılaşabileceğini gösteriyor. Ayrıca, fosil yakıtlardan çekilme eğiliminin küresel boyutunu ortaya koyan raporda, Londra, Sao Paulo, Moskova, Avustralya ve Toronto borsalarının piyasa değerlerinin yaklaşık %20 ila %30’unun fosil yakıtlarla ilişkili olduğu ifade ediliyor.
BIST 100 Şirketlerinin ‘Net Sıfır 2053 Hedefi’ne İhtiyacı Var
Çalışmada, SEFiA’nın geçen yıl yayımladığı ‘İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik Araştırması: BIST 30 Firmalarının Görünümü 2023’ raporuna atıfta bulunularak, bankacılık harici 26 şirket içinde 2022 yılında yüksek ve ciddi yüksek riskli şirket oranının %44, düşük riskli şirket oranının ise %8 olduğu, 2023 yılında ise bu yüzdelerin sırasıyla %38 ve %19’a gerilediği tespit edilmiştir. Bu veriler, BIST 30’da belirli bir iyileşmenin yaşandığını göstermektedir. Ancak, şirketlerin 2053 yılına yönelik ülke hedeflerini destekleyecek somut bir plan belirlemedikleri veya kamuoyu ile paylaşmadıkları görülüyor.
- 26 şirketten 16’sının net sıfır hedefi için herhangi bir tarih belirlemediği,
- 15 şirketin karbon nötr olma yolunda bir hedef tarih paylaşmadığı,
- 11 şirketin ise her iki hedef için de belirlenmiş bir tarihi henüz sunmadığı ifade edilmektedir.
Şirketlerin net sıfır hedefine ulaşmanın yanı sıra, finansal risklerini azaltmak için de küresel eğilimleri yakından takip etmesi önerilmektedir.
Bankacılık Sektörü Üzerindeki Etkileri
SEFiA Direktörü Bengisu Özenç, rapora ilişkin değerlendirmesinde, Türkiye’deki finansal piyasalar ve kurumsal yatırımcıların iklim hedefleri ile karbonsuzlaşma eğilimleri doğrultusunda yaşanan finansal dönüşümden etkilenmelerinin kaçınılmaz olduğunu ifade etti. Özenç, “Eğer bu eğilimler göz ardı edilir veya gerekli önlemler alınmazsa, temerrütler ve atıl varlık olasılığının Türk bankacılık sektörünü zayıflatacağı öngörülmektedir. Sınırlı bir karbon bütçesinin belirlediği yeni sanayi politikalarından kaynaklanan finansal riskler, büyük işletmeler tarafından dikkate alınması gereken önemli bir risk alanı olarak değerlendirilmelidir,” şeklinde konuştu.
