Genel Sağlık Sigortası Düzenlemeleri
Genel Sağlık Sigortası’na yönelik önemli düzenlemeleri içeren yeni kanun yürürlüğe girdi. Bu kanun ile birlikte, Sosyal Sigortalar Kanunu’nda köklü değişiklikler yapılması öngörülüyor. Bu kapsamda, emeklilik haklarının belirlenmesinde sigortacılık ilkelerinin dikkate alınması ve sigortalılar arasında norm ve standart birliğinin sağlanması hedefleniyor. Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olan engelliler için vergi indirim belgesine dayalı emeklilik işlemleri, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu çerçevesinde çalışma gücü kaybına göre belirlenerek, tüm işlemler Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yürütülecek.
Öte yandan, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda, Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’na “Bilgi toplama, işleme ve paylaşma yetkisi” başlıklı yeni bir madde eklenecek. Bu maddeye göre, sağlık hizmeti almak amacıyla kamu veya özel sağlık kuruluşlarına başvuranların, sağlık hizmetinin gereği olarak vermek zorunda oldukları kişisel verilerin işlenmesi mümkün olacak. Sağlık hizmetlerinin sunumu, kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik uygulamaları, tıbbi teşhis ve tedavi hizmetlerinin yürütülmesi ile sağlık hizmetlerinin planlanması ve maliyetlerin hesaplanması amacıyla Sağlık Bakanlığı, toplanan verileri işleyebilecek. Ancak bu veriler, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda belirtilen şartlar dışında aktarılamayacak.
Toplanan ve işlenen kişisel verilere, ilgili kişilerin veya yetki verdikleri üçüncü kişilerin erişimini sağlayacak bir sistem kurulacak. Bu sistemlerin güvenliği ve güvenilirliği ile ilgili standartlar, Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından belirlenen ilkelere uygun olarak Bakanlıkça belirlenecek. Ayrıca, Bakanlık, elde edilen kişisel sağlık verilerinin güvenliğini sağlamak için gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak. Bu kapsamda, sistemde kayıtlı bilgilerin hangi görevli tarafından ne amaçla kullanıldığının denetlenmesine imkan tanıyan bir güvenlik sistemi oluşturulacak.
Sağlık personeli istihdam eden kamu kurumları ve özel hukuk tüzel kişileri, istihdam ettikleri personeli ve personel hareketlerini Bakanlığa bildirmekle yükümlü olacak. Kişisel sağlık verilerinin işlenmesi ve güvenliği ile ilgili hususlar, Bakanlıkça yürürlüğe konulan yönetmelik ile düzenlenecek.
Aile Hekimliği Hizmetleri
Kamu İhale Kanunu’nda yapılan değişiklikle, Genel Sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü oldukları kişiler için gerekli görülen, yurt içinden temin edilmesi mümkün olmayan beşeri tıbbi ürünlerin, Sağlık Bakanlığı onayı ile SGK tarafından yurt dışından temin edilerek hastalara ulaştırılması sağlanacak.
Aile Hekimliği Kanunu’ndaki değişiklikle, yabancılara sunulan hizmetler, sertifikalı aile hekimleri tarafından mesai dışında sunulan akupunktur ve fitoterapi ile özel amaçlı raporlardan Bakanlıkça belirlenenler hariç, aile hekimliği hizmetleri ücretsiz olacaktır. Aile hekimliği hizmetleri, acil durumlar dışında, haftada 40 saatten az olmamak kaydıyla Bakanlıkça belirlenen kıstaslar çerçevesinde, ilgili aile hekiminin talebi ve o yerin sağlık idaresinin onayı doğrultusunda yerine getirilecektir.
Bakanlıkça tarifeleri belirlenen hizmetlerden tahsil edilecek gelirler, il sağlık müdürlüklerinin döner sermaye işletmelerinde açılacak hesaba yatırılacak. Bu hesapta toplanan gelirlerin sağlık hizmet sunumu için harcanma kriterleri, aile sağlığı merkezi giderlerinde kullanılması da dahil, aile hekimine ve aile sağlığı çalışanına dağıtılabilecek miktarlar ile diğer usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın uygun görüşü üzerine Bakanlıkça belirlenecektir.
Yabancı Öğrencilerin Genel Sağlık Sigortası
Yabancı uyruklu öğrenciler, kayıtlarının devam etmesi şartıyla herhangi bir eğitim öğretim yılının başlangıç tarihinden itibaren 3 ay içinde talepte bulunmaları halinde Genel Sağlık sigortalısı olabilecekler. Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı veya Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu kararıyla burslanan uluslararası öğrenciler, bursluluk statülerinin devam ettiği sürelerde Genel Sağlık sigortalısı sayılacak. Genel Sağlık Sigortası primleri, belirlenen prime esas kazanç alt sınırının yüzde 4’ü olarak uygulanacaktır.
Klinik Araştırmalar ve Katılım Payları
Kanun, daha fazla klinik araştırma yapılmasını teşvik etmek amacıyla düzenlemeler içermektedir. Sağlık Bakanlığı tarafından izin ve onay verilen kamu hastaneleri ve devlet üniversitelerinde yapılan klinik araştırmalara katılan hastaların sosyal güvenlik ve sağlık hakları, araştırma sürecinde de korunacaktır. Ayrıca, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda yapılan bir değişiklikle, ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayeneleri için katılım payı 20 lira olarak belirlenmiştir. SGK, sağlık hizmetlerindeki katılım payını, birinci basamak sağlık hizmeti sunucularından sevk edilenler için yarısına kadar azaltma yetkisine sahip olacaktır.
Özel sektör işverenlerinin SGK’ya ödeyecekleri malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi için sağlanan 5 puanlık sigorta prim indirimi 4 puan olarak uygulanacak. Bu düzenleme, kanunun yayımlandığı ayın başından itibaren yürürlüğe girecektir.
Çalışma Gücü Kaybı ve Aylık Bağlama
Kanun, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı veya Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu kararıyla burslanan yabancı uyruklu öğrencilerin, avukatlık stajı yapanların ve Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri Personeli Eğitim Merkezleri Kanunu kapsamında hizmet öncesi eğitim alanların Genel Sağlık Sigortası kapsamındaki prim ödeme sürelerini düzenlemektedir. TBMM Genel Kurulunda kabul edilen bu kanun ile, hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan sigortalıların, 2008 yılı Ekim ayı öncesi döneme ait aylık hesaplamaları mevcut uygulamalara göre devam edecektir.
Astsubay meslek yüksekokulları ve temel askerlik eğitimine tabi tutulan adaylar, polis meslek eğitim merkezlerinde eğitim alanlar ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi’nde eğitim görenler için yetim aylığı bağlanabilecek ve bu aylıklar kesilmeyecektir. Aylık alan ya da hükmün yürürlüğe girdiği tarihten sonra aylığa hak kazanacak erkek çocuklarına, ikinci lisans ve yüksek lisans kayıtlarında aylık ödenecek.
Sigortalılığı 31 Aralık 2008 (dahil) tarihinden önce başlayan, hizmet akdi ile bir veya daha fazla işveren tarafından çalıştırılan sigortalılardan, çalışma gücü kayıp oranı yüzde 40 ila 49 olanlar için 18 yıl sigortalılık süresi ve 4 bin 100 gün prim ödemesi, yüzde 50 ila 59 olanlar için ise 16 yıl sigortalılık süresi ve 3 bin 700 gün prim ödemesi şartlarıyla yaşlılık aylığından yararlanma hakkı tanınacaktır.
Ziraat Odalarının Bildirim Yükümlülükleri
Kanun, tarımsal faaliyet gösteren sigortalıların sigortalılık hizmetlerinin başlama ve sona erme işlemlerinde ziraat odalarının geçmiş dönemlerde üye kayıtlarını fiziksel ortamda tutmalarının ve bu kayıt bildirimlerinin il/ilçe ziraat odalarınca kağıt ortamında yapılmasının zorluklarını ortadan kaldırmayı amaçlamaktadır. Buna göre, tarımsal faaliyetlerin başlaması ve sona ermesine ilişkin bildirim yükümlülüklerinin, ilgili maddenin yürürlük tarihinden önceki sürelere ait bildirim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi veya hükmün yürürlük tarihinden itibaren 6 ay içinde yerine getirilmesi durumunda idari para cezası uygulanmayacaktır.
Bu yükümlülükler için yürürlük tarihinden önce uygulanan idari para cezaları, kesinleşip kesinleşmediğine bakılmaksızın terkin edilecek ancak tahsil edilen tutarlar ret ve iade veya mahsup edilmeyecektir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Düzenlemeleri
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda yapılan değişiklikle, eğitim kurumu tanımı genişletilmiş ve bu alanda yetkilendirilecek diğer kurum ve kuruluşların yetkilendirilme ve denetim süreçleri düzenlenmiştir. Çalışan Sağlığı Merkezleri (ÇASMER) ile diğer sağlık personeli, kamu adına iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunmak üzere tanımlanmış ve yasal düzenleme ile bu merkezlerin iş sağlığı ve güvenliği örgütlenmesindeki konumu netleştirilmiştir. Böylece, özel hukuk tüzel kişisi olan ortak sağlık ve güvenlik birimlerinin piyasa girmediği yerlere profesyonel hizmetin kamu eliyle ulaştırılması hedeflenmektedir.
Mevcut düzenlemenin yanı sıra, 10’dan az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan iş yerleri, bağlı bulundukları kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşundan hizmet alarak iş güvenliği uzmanı ve iş yeri hekimi olmaksızın iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yerine getirebilecektir.
Kanuna göre, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eksiklik ve aksaklıkların acil durdurmayı gerektirmesi, yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı gibi hayati tehlike arz eden durumların varlığı halinde, gerekli tedbirlerin alınmaması durumunda bu durumların, iş yeri hekimi veya iş güvenliği uzmanı tarafından Bakanlığın yetkili birimine bildirilecektir. Bildirim yapmadığı tespit edilen ortak sağlık ve güvenlik biriminin yetki belgesi, 6 ay, ikinci bir ihlalde ise bir yıl süreyle askıya alınacaktır.
Kanun kapsamında sağlık raporları, 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli iş yerleri için aile hekimleri ve kamu sağlık hizmeti sunucularının yanı sıra ÇASMER’lerden de alınabilecektir.
