GİB’in Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadelesi
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), kayıt dışı ekonomiyle etkin bir şekilde mücadele etmek amacıyla, özellikle kira ve ücret gelirleri gibi çeşitli ticari, zirai ve serbest meslek kazançlarına odaklanan önemli çalışmalar yürütmektedir. Başkanlık, 1 Mart 2024 itibarıyla mükelleflerine SMS aracılığıyla, 2024 yılına ait gelir beyan döneminin başladığını ve beyannamelerin elektronik ortamda verilebileceğini hatırlatmıştır.
Bu kapsamda, kira, ücret, menkul sermaye iradı ve diğer kazançlardan gelir elde eden yaklaşık 1,7 milyon mükellef ile ticari, zirai ve serbest meslek kazancı olan yaklaşık 2,9 milyon kişiye SMS gönderilmiştir. Avukatlar, doktorlar, mimarlar ve mühendisler gibi serbest meslek erbaplarına yönelik, geçmiş yıllardaki analiz sonuçlarına dayalı hatırlatmalarda bulunulmuştur. Mükelleflere, elde ettikleri gelirlerin tam ve doğru şekilde beyan edilmesi gerektiği, eksik ve hatalı beyanlarda bulunulması durumunda cezalı işlemlerin uygulanacağı bildirilmiştir.
SMS ile bilgilendirilen mükelleflerden beyanname vermeyenler için son gün dahil olmak üzere, beyan dönemi süresince üç kez hatırlatma yapılmıştır. Bu çalışmalar neticesinde, Hazır Beyan Sistemi aracılığıyla verilen beyanname sayısı, matrah ve tahakkuk eden vergi miktarında bugüne kadar görülen en yüksek seviyelere ulaşılmıştır.
473 Bin Mükellef İlk Defa Beyanname Verdi
1 Mart – 7 Nisan 2024 tarihleri arasında gerçekleşen beyan döneminde, kira, ücret, menkul sermaye iradı ve diğer kazançlardan gelir elde eden 2 milyon 248 bin mükellef beyanname vermiştir. Bu mükellefler tarafından sunulan beyannameler ile toplamda 857,6 milyar lira matrah ve 267,3 milyar lira vergi beyan edilmiştir. Geçen yıla kıyasla beyanname sayısında yüzde 24, matrah ve hesaplanan vergide ise sırasıyla yüzde 115 ve yüzde 111 oranında artış gözlemlenmiştir.
Bu yıl, 473 bin mükellef ilk kez kira, ücret, menkul sermaye iradı ve diğer kazançlar için mükellefiyet tesis ettirerek beyanname vermiştir. Bu rakam, bugüne kadarki en yüksek sayı olarak kaydedilmiştir. Ticari, zirai ve serbest meslek kazancı yönünden gelir vergisi mükellefi olanlar tarafından da 2 milyon 747 bin beyanname verilmiştir. Bu beyannameler ile geçen yıla göre yüzde 90 artışla 512,9 milyar lira matrah ve yine yüzde 90 artışla 143,7 milyar lira vergi beyan edilmiştir. Böylece, geçen yıl elde edilen kazançlara yönelik toplam 4 milyon 995 bin beyanname verilerek, bugüne kadarki en yüksek sayıya ulaşılmıştır. Ayrıca, beyan edilen toplam matrah 1 trilyon 370 milyar 500 milyon lira, hesaplanan vergi ise 411 milyar lira olmuştur.
Beyan Etmeyenler Mercek Altında
GİB, beyan döneminin sona ermesinin ardından, 2024 yılında gelir elde eden ve yapılan bilgilendirmelere rağmen beyanname vermeyen mükellefleri tespit etmek üzere çalışmalara başlamıştır. Elde ettikleri gelirlerini beyan etmeyen veya eksik beyanda bulunan mükelleflerin bilgileri, haklarında cezalı işlem yapılmak üzere vergi dairelerine iletilecektir. Söz konusu mükellefler, vergi dairesinden herhangi bir yazı gelmeden, Vergi Usul Kanunu’nun pişmanlık hükümlerinden yararlanarak beyanname verebilmektedir. Pişmanlıkla verilen beyannamelerde vergi ziyaı cezası kesilmemektedir. Bu beyannameler, Hazır Beyan Sistemi üzerinden internetten verilebilmekte ve aynı sistem aracılığıyla vergi banka veya kredi kartıyla ödenebilmektedir.
Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Çalışmaları Sonuç Verdi
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında gerçekleştirilen çalışmaların olumlu sonuçlarını vurgulamıştır. Şimşek, “Son bir yıldır yapılan bilgilendirme ve denetim çalışmaları sonucunda, 2023 ve 2024 vergi dönemlerine ilişkin beyanname veren mükellef sayısı 826 bin 169 artmıştır.” şeklinde açıklamada bulunmuştur. Kayıt dışılıkla mücadelenin aralıksız bir şekilde devam edeceğini belirten Şimşek, şu ifadeleri kullanmıştır: “Kazançlarını doğru ve zamanında beyan eden mükelleflere teşekkür ediyorum. Ayrıca, gelirlerini zamanında beyan etmeyen mükelleflerimizin, vergi dairelerimiz harekete geçmeden pişmanlıkla beyanname verebileceğini hatırlatmak istiyorum. Bu süreçte, gerek mükellef hizmetleri açısından gerekse analiz ve saha çalışmalarıyla bu sonuçların elde edilmesinde katkı sağlayan Gelir İdaresi personelini de tebrik ediyorum.”
