Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan Yeni Düzenlemeler
Hazine ve Maliye Bakanlığı, beyan edilen gelir ile hasılat arasındaki yüzde 20’lik farkı aşan mükellefleri izaha çağırma kararı aldı. Bu durum, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanan Gelir Vergisi Genel Tebliği ile resmiyet kazandı. Tebliğ, hizmet erbabına bazı koşullar altında ücret istisnası sağlanmasını öngörüyor.
Buna göre, belirli bir süre işverene bağlı olarak çalışılması, belirlenen performans kriterlerinin sağlanması gibi şartların yerine getirilmesi durumunda, hizmet erbabına işverenin veya grup şirketlerinin pay senetlerinden bedelsiz veya indirimli satın alma hakkı tanınabilecek.
Ayrıca, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen kriterlere göre, teknogirişim şirketi statüsündeki işverenler, hizmet erbabına bedelsiz veya indirimli olarak verilen pay senetlerinin verildiği tarihteki rayiç değerinin, hizmet erbabının o yıldaki bir yıllık brüt ücret tutarını aşmayan kısmını gelir vergisinden istisna tutacak.
İstisnadan Yararlanma Şartları
Söz konusu istisnalardan yararlanabilmek için, çalışanlarına pay senedi veren şirketin, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen kriterlere göre “teknogirişim şirketi” niteliğini taşıması gerekmektedir. Ayrıca, pay senetleri ile sağlanan menfaatin istisnaya konu edilecek kısmı, hizmet erbabının o yıldaki brüt ücret tutarını aşmamalıdır. Bu istisna, hizmet erbabına pay senetlerinin verildiği tarihin içinde bulunduğu dönemde uygulanacaktır.
Hizmet erbabı tarafından iktisap edilen pay senetlerinin belirli bir süre elde tutulması da zorunludur. İktisap tarihinden itibaren 3 tam yıl içinde elden çıkarılması halinde istisna edilen verginin tamamı, 4-6 yıl içinde elden çıkarılması durumunda yüzde 75’i, 7-10 yıl süreyle elde tutulması halinde ise yüzde 25’i vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle birlikte işverenden tahsil edilecektir.
Hasılatı Farklı Olan Mükelleflerin İzahı
Tebliğle birlikte, ticari veya serbest meslek faaliyetleri yönünden mükellefiyeti bulunanların gerçek hasılatlarının tespitine yönelik bir vergi güvenlik müessesesi oluşturulmuştur. Bu kapsamda, mükelleflerin günlük hasılat tutarları, bir ayda en az 3, bir takvim yılında ise 12 kez yoklama yapılarak tespit edilebilecektir.
1 Ocak 2025 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek olan bu düzenleme, kurumlar vergisi mükellefleri için de geçerli olacaktır. Günlük hasılat tutarlarının tespitinde, yoklama yapılan günlerde belirlenen günlük hasılat tutarlarının toplamı, yoklama yapılan gün sayısına bölünerek “günlük ortalama hasılat” hesaplanacak ve bu tutar ilgili ayda çalışılan gün sayısıyla çarpılarak o ayın hasılat tutarı belirlenecektir. Aylık ortalama hasılat, ilgili yılda faaliyette bulunulan ay sayısıyla çarpılarak mükelleflerin ilgili takvim yılı hasılat tutarları ortaya çıkacaktır.
Yoklamalar sonucunda belirlenen hasılat tutarları, mükelleflerin beyan ettikleri ile karşılaştırılacak ve aradaki farkın yüzde 20’den fazla olması durumunda mükellefler izaha davet edilecektir.
Mükelleflerin Risk Analizleri
Yoklama yapılacak mükellefleri belirlemek için risk analizleri gerçekleştirilecektir. Bu analizlerde, sistem kayıtları, beyan edilen gelir ile harcamalar arasındaki uyumsuzluk gibi kriterler dikkate alınacaktır. Günlük hasılat tutarının tespitine dayanarak yıllık hasılat tutarının belirlenmesinde, mükelleflerin faaliyet niteliği, sezonluk çalışıp çalışmadıkları, fiilen faaliyette bulundukları gün ve ay sayıları gibi unsurlar göz önünde bulundurulacaktır.
Kapsamda Yer Alan Sektörler
Tebliğde istisna uygulamasına yönelik ayrıntılı açıklamalar yer almaktadır. Bu kapsamda restoran işletmecileri, kuyumcular, güzellik salonu sahipleri, plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi alanında faaliyet gösteren hekimler, kuaförler, turizm amaçlı su sporları faaliyetleri yürütenler, plaj işletmecileri, diş hekimleri ve motorlu kara taşıtlarının periyodik bakımını yapanlar gibi çeşitli hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren mükelleflerin hasılat tespitlerinin nasıl yapılacağına dair örnekler de sunulmuştur.
