İSO 500 2024 Raporu: Sanayinin Zorlu Yılı
İstanbul Sanayi Odası (İSO) Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, 2024 yılına ait İSO 500 çalışmasının sonuçlarını değerlendirirken, Türkiye’nin sanayi sektörünün karşılaştığı zorluklara dikkat çekti. Bahçıvan, “2024 yılında üretimden satışlara göre en büyük kuruluş, 651,6 milyar lira ile uzun yıllardır olduğu gibi yine TÜPRAŞ oldu. İkinci sırada 356 milyar lira ile ‘Ford Otomotiv Sanayi A.Ş.’, üçüncü sırada da 201,6 milyar lira ile ‘Star Rafineri A.Ş.’ yer aldı. Her iki kuruluş da geçen seneki sıralarını korudu. Böylece geçen yıla göre İSO 500’ün ilk üç sırası değişmedi. Ancak, 2024’te İSO 500’ün ilk 10’unda yer alan şirketlerde 2023 yılına göre iki değişiklik oldu. Geçen yıl ilk 10’da yer almayan İskenderun Demir Çelik ve Hyundai Motor Türkiye Otomotiv, ilk 10’a yükselme başarısı gösterdi,” dedi.
Üç Temel Veride Olumsuz Sonuçlar
İSO 500’ün 2024 yılı sonuçlarına bakıldığında, üç temel veride tarihi olumsuz sonuçlarla karşı karşıya olunduğunu vurgulayan Bahçıvan, şunları belirtti:
- Birincisi, İSO 500’ün üretimden net satışları üç yıldır üst üste reel olarak geriliyor.
- İkincisi, sanayicinin elde ettiği karın önemli bir kısmını finansman giderlerine ayırmak zorunda olduğu gerçeği, bu yıl çok daha ağır bir noktaya ulaşmış durumda. Maalesef, “Sanayici kazandığı paranın yarısını finansmana ayırıyor” sözleri bu yılki sonuçları açıklamaya yetmiyor. Çünkü son yıllarda ilk kez sanayiciler kazandıkları paranın neredeyse tamamını finansman giderlerine ayırmak zorunda kaldılar.
- Üçüncüsü, 2024’te kârlılık rasyolarının son 10 yıl ortalamasının çok altında kaldığını gösteren iki veriye daha dikkat çekmek istiyorum. İSO 500’ün faaliyet kârlılığı 2014-2023 döneminde yüzde 10,4 düzeyindeyken, 2024’te yüzde 6,2’ye gerilemiş durumda. Benzer şekilde, satış kârlılığının da geçtiğimiz 10 yılda ortalama yüzde 7,1 düzeyinde iken, 2024’te yüzde 2,6’ya düşmesi, geçtiğimiz yılın dikkatle değerlendirilmesi gereken verileri arasında öne çıkıyor.
Sanayi Sektörü 2024 Yılını Büyümesiz Kapattı
Reel büyüme, kârlılık ve finansman giderleri gibi birçok parametrede sanayicinin İSO 500 tarihinin en zorlu yıllarından birini geçirdiğini vurgulayan Bahçıvan, “Orta Vadeli Program (OVP) sürecinde sanayiciler en büyük fedakarlığı yapmalarına rağmen, 2024 yılını neredeyse büyümesiz kapatmaları, sanayi sektörünün durumunun en somut göstergesi olarak değerlendirilmelidir. OVP eğer başarılı olacaksa, programın en büyük yükünün sanayinin omuzlarında olduğu gerçeği de konuşulmalıdır. Sanayiciler olarak iki yıla yakın süredir uygulanmakta olan OVP’ye olan güvenimizi ve inancımızı bugün de yinelemek istiyoruz. Ayrıca, her fırsatta üzerinde durmamız gereken ‘finansal istikrar’ konusunda, OVP hedeflerini, kararlarını ve uygulamalarını önemli bir referans olarak almayı sürdürüyoruz. Ancak geldiğimiz noktada, önümüzdeki dönemde programın hedeflerinden uzaklaşıldığı algısının oluşmaması temel bir anlayış olmalıdır,” şeklinde konuştu.
2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisini Rehber Alıyoruz
İSO 500 verilerinin, ülkemizin üretimden uzaklaşan bir döngü içine girme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu net bir şekilde gösterdiğini ifade eden Bahçıvan, “Bunu kırmak ve tersine çevirmek elimizde. Bu görev sadece sanayicilerin değil, herkesin sorumluluğu olmalıdır. Çünkü sanayi sektörü ve üretim, küresel gerilimlerin ve korumacılığın yükseldiği bu dönemde ülkemiz için hayati öneme sahiptir. Türkiye, üretimden daha fazla uzaklaşma döngüsüne girmeden, teknolojiye ve ihracata dayalı nitelikli üretim anlayışıyla rekabetçi, kaliteli ve sürdürülebilir bir büyümeyi ve refahı en önemli stratejik hedef olarak ortaya koymalıdır. Diğer yandan, jeopolitik gerilimlerin dört bir yanımızı sardığı bu coğrafyada gelişmiş bir sanayi altyapısının, ülkemizin her açıdan savunması açısından hayati önemde olduğunu unutmamalıyız. Bu bağlamda, Cumhurbaşkanlığı tarafından açıklanan ‘Yüksek Teknoloji, Dijital Ekonomi, Yeşil Dönüşüm, Küresel Entegrasyon ve Yapısal Dönüşüm’ gibi çok önemli 5 temel amaca dayanan ve kısa bir süre önce detayları kamuoyuyla paylaşılan ‘2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi’ni, sanayimizin en çok ihtiyaç duyduğu vizyon olması nedeniyle heyecanla bekliyoruz. İSO Stratejik Dönüşüm Merkezi’nde gerçekleştireceğimiz çalışmalarda, Cumhurbaşkanlığımızın açıkladığı bu yeni stratejiyi rehber alacağımızı belirtmek isterim,” dedi.
