Ekonomik büyümenin öncü göstergesi olarak kabul edilen imalat sanayi performansı, İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından yapılan Türkiye İmalat PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi) anketinin Nisan 2025 dönemine ait sonuçlarıyla bir kez daha gün yüzüne çıktı. Eşik değer olan 50,0’nin üzerindeki tüm rakamlar, sektörde bir iyileşmeye işaret ediyor. Ancak bu yılın Nisan ayında manşet PMI endeksi, bir önceki aya göre değişim göstermeyerek 47,3 seviyesinde kaldı ve bu da sektörün performansındaki bozulmanın devam ettiğini ortaya koydu. Faaliyet koşullarındaki kesintisiz yavaşlama eğilimi, ardı ardına 13. aya ulaşmış durumda.
Anket verileri, 9 Nisan ile 23 Nisan sabahı arasında toplandı ve sonuçlar, geçen ayın 23’ünde meydana gelen depremin öncesinde elde edildi. Nisan ayında, manşet PMI endeksine paralel olarak üretim, üst üste 13. kez yavaşlama kaydetti. Firmalar, zorlu dış piyasa koşullarına ve iç talepteki duraklamaya dikkat çekti. Üretimdeki düşüş belirgin olmasına rağmen, mart ayına göre daha ılımlı bir seyir izledi. Benzer şekilde, toplam yeni siparişler ve yurt dışından alınan yeni siparişlerdeki daralmalar, ikinci çeyreğin başlangıcında hız kesti. Fakat, iç piyasada ve yurt dışı pazarlarda talep koşulları hala durgunluğunu koruyor.
İmalatçılar, yeni siparişlerdeki yavaşlamaya bağlı olarak istihdamı ve satın alma faaliyetlerini azalttı. Bu durum, istihdamda beşinci, satın alma faaliyetlerinde ise on ikinci ayın düşüş eğilimini gösterdi. Firmaların stok seviyelerinin de azaldığı gözlemlendi. İmalatçılar, girdilere yönelik talebin durgun seyri nedeniyle, tedarikçilerin teslimat sürelerini nisanda üst üste ikinci ay hızlandırdığını belirtti. Tedarikçi performansında, Aralık 2022’den bu yana en belirgin iyileşme kaydedildi. Öte yandan Türk lirasındaki değer kaybı ve ham madde maliyetlerindeki artış, girdi fiyatları enflasyonunu son bir yılın en yüksek düzeyine çıkardı. Bu faktörler, aynı zamanda nihai ürün fiyatlarının artışını da beraberinde getirdi. Nihai ürün fiyatlarındaki enflasyon, son yedi ayın en yüksek düzeyine ulaştı.
S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat PMI anket verileri hakkında değerlendirmelerde bulundu: “Türk imalatçılarının karşılaştığı zorluklara, Nisan ayında belirsiz bir uluslararası ekonomik ortam da eklendi. Bu nedenle, yeni siparişler, üretim ve ihracattaki yavaşlamalar son PMI anketinde de devam etti. Ancak bazı göstergelerde gözlemlenen iyileşme sinyalleri, sektörün önümüzdeki aylarda potansiyel olarak büyüme bölgesine yaklaşabileceğine dair umutları artırdı.”
Birçok Sektörde Üretim ve İstihdam Düşüş Sergiledi
İstanbul Sanayi Odası Türkiye Sektörel PMI Nisan 2025 raporu, yılın ikinci çeyreğinde yeni siparişlerde genel bir ivme kaybıyla başladığını göstermektedir. Bu eğilimden farklılaşarak genişleme bölgesinde kalan tek sektör, gıda ürünleri oldu. Birçok sektörde üretim ve istihdam düşüşü yaşanırken, maliyet baskıları genel olarak güçlendi. Anket kapsamındaki sektörlerin çoğunluğunda, tedarikçilerin teslimat süreleri kısaldı. Nisanda ağaç ve kağıt ürünleri sektörünün yeniden düşüşe geçmesiyle birlikte, yeni siparişler, anket kapsamında takip edilen 10 sektörün dokuzunda yavaşlama kaydetti. İyileşmenin gözlemlendiği tek sektör olan gıda ürünlerinde ise büyüme oldukça ılımlı seyretti.
- Yeni siparişlerde en belirgin düşüş tekstil ürünlerinde yaşandı.
- Yeni ihracat siparişlerinde iki sektörün artış göstermesi sonucu biraz daha olumlu bir tablo ortaya çıktı.
- Anket kapsamında takip edilen 10 sektörün sekizinde üretim yavaşlama kaydetti.
- Bu sayı, bir önceki ay altı olarak gerçekleşmişti.
Yeni siparişlerde olduğu gibi, üretimde de en sert yavaşlama tekstil ürünlerinde yaşandı. Üretimin arttığı tek sektör gıda ürünleri olurken, elektrikli ve elektronik ürünler sektöründe ise değişim gözlemlenmedi. Talep ve üretim gereksinimlerinde görülen düşüş nedeniyle, firmalar ikinci çeyreğin başlangıcında genel olarak istihdamı azaltma eğilimi gösterdi. Başta tekstil ürünleri olmak üzere sekiz sektörde çalışan sayıları düşüş kaydetti. Kimyasal, plastik ve kauçuk ürünleri ile gıda ürünleri kategorilerinde ise istihdam hacmi arttı. Benzer şekilde, satın alma faaliyetleri de sektörlerin çoğunda yavaşladı. Artış gözlemlenen iki sektör, gıda ürünleri ile elektrikli ve elektronik ürünler oldu.
Girdi talebindeki azalma, tedarikçilerin teslimat sürelerinde genel bir iyileşme sağladı. Nisan ayında tedarikçi performansının bozulduğu tek sektör kara ve deniz taşıtları oldu. Teslimat sürelerindeki en belirgin azalış tekstil ürünlerinde görülürken, makine ve metal ürünlerindeki iyileşme ise anket tarihinin en yüksek seviyesinde gerçekleşti. Girdi maliyetleri keskin bir şekilde artmaya devam etti ve 10 sektörden sekizinde mart ayına göre enflasyon yükseldi. Girdi fiyatlarında en hızlı artış, kara ve deniz taşıtları sektöründe ölçüldü. Satış fiyatlarında ise en keskin yükseliş, ağaç ve kağıt ürünlerinde kaydedilirken, tekstil firmalarının satış fiyatlarını üst üste ikinci ay düşürmesi dikkat çekti.
