Küresel Borç Durumu ve Tahminler
Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) tarafından yayımlanan “Küresel Borç Monitörü” raporuna göre, 2023 yılının üçüncü çeyreğinde küresel borç miktarı 323 trilyon dolara ulaştı. Geçen yılın aynı döneminde bu rakam 302,4 trilyon dolar olarak kaydedilmişti. Bu durum, küresel borcun gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) oranının yaklaşık yüzde 326 seviyesinde olduğunu ve Kovid-19 salgını sırasında ulaştığı zirveden 30 puan daha düşük olduğunu göstermektedir.
Türkiye ve Yunanistan, toplam borç oranlarında önemli düşüşler yaşarken, Macaristan, İrlanda, Nijerya, İsveç ve Brezilya’nın 2024 yılının ilk üç çeyreğinde en büyük borç artışlarını kaydedeceği öngörülüyor. Özellikle Yunanistan, Pakistan, Türkiye ve Japonya, kamu borcunun GSYH’ye oranlarında en keskin düşüşü yaşamıştır.
İklim Harcamalarının Etkisi
Raporda, iklim harcamalarının küresel kamu borcunu artırabileceği tahmin ediliyor. Küresel borcun 2024 sonunda geçen yıla göre yaklaşık 8 trilyon dolar artışla 320 trilyon dolara ulaşacağı, 2025 ve sonrasında kamu borçlanmalarının bu durumu daha da artıracağı öngörülmektedir. Şu anda 95 trilyon dolar civarında olan küresel kamu borcu seviyesinin, 2028 yılına kadar 130 trilyon dolara yaklaşması bekleniyor.
Bununla birlikte, borç seviyelerinin özellikle net sıfır hedefleri ve ulusal iklim taahhütleri doğrultusunda gerekli olan iklimle ilgili harcamalar göz önüne alındığında daha da yükselebileceği belirtiliyor. Böyle bir senaryoda, küresel kamu borcunun 2028 yılına kadar 170 trilyon dolara ulaşabileceği öngörülüyor.
Ticaret Gerginlikleri ve Büyüme Beklentileri
Sektörler bazında yapılan analizlere göre, hanehalkına ait borçlar 2023 yılının üçüncü çeyreğinde 61,6 trilyon dolar, finansal olmayan şirketlere ait borçlar 93,4 trilyon dolar, kamuya ait borçlar 95,4 trilyon dolar ve finansal şirketlere ait borçlar 72,5 trilyon dolar olarak hesaplanmıştır. Türkiye’de ise borçların GSYH’ye oranları incelendiğinde, hanehalkına ait borçların yüzde 11,7’den yüzde 9,9’a, finansal olmayan şirketlere ait borçların yüzde 50,2’den yüzde 40,7’ye, kamuya ait borçların yüzde 32,5’ten yüzde 28,1’e ve bankalar gibi finansal şirketlere ait borçların yüzde 19,1’den yüzde 16,5’e gerilediği görülmektedir.
Raporda, artan jeoekonomik parçalanma döneminde genişleyici mali politikalar izlemenin zorluklarına dikkat çekilmekte; artan ticaret gerginliklerinin, özellikle tedarik zinciri kesintileri ve sıkılaşan kamu maliyesi ortamında olası enflasyonist baskılarla, büyüme beklentilerini zayıflatabileceği vurgulanmaktadır.
