Küresel Gıda Fiyatlarında Artış
İRFAN DONAT Küresel gıda fiyatları, Nisan ayında önemli bir artış gösterdi. FAO Gıda Fiyat Endeksi, Nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 1 artarken, yıllık bazda ise yüzde 7,6’lık bir yükseliş kaydedildi. Bu artış, tahıl, süt ürünleri ve et fiyat endekslerindeki yükselişlerin, şeker ve bitkisel yağlardaki düşüşlerden daha fazla etkili olmasından kaynaklandı.
- Tahıl Fiyatları: FAO Tahıl Fiyat Endeksi, Nisan’da aylık bazda yüzde 1,2 artarken, yıllık bazda ise yüzde 0,5 geriledi. Küresel buğday fiyatları, Rusya Federasyonu’ndaki ihraç edilebilir arzın azalması ve büyük ihracatçıların istikrarlı ihracat hızları nedeniyle marjinal bir artış gösterdi. Özellikle, ABD dolarının avro karşısında zayıflaması döviz hareketlerinin destekleyici etkisiyle fiyatlar yükseldi. Ancak, ticaret politikası gelişmeleri ve makroekonomik belirsizlikler, bu artışı sınırladı.
- Mısır Fiyatları: Uluslararası mısır fiyatları, ABD’deki mevsimsel olarak sıkı stok seviyeleri ve döviz hareketleri nedeniyle arttı. ABD’nin önde gelen mısır ithalatçısı Meksika’nın muaf tutulması ve diğer bazı ticaret ortaklarına yönelik ithalat tarifelerinin geçici olarak düşürülmesi, fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturdu. Diğer iri taneli tahıllar arasında sorgum ve arpanın fiyatları da benzer bir artış yaşadı.
- Pirinç Fiyatları: FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi, kokulu pirinç çeşitlerine olan talebin artması ve Vietnam’daki yeni hasat edilen arzın azalması nedeniyle Nisan ayında yüzde 0,8 yükseldi.
Bitkisel Yağ Fiyatları: FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, Nisan ayında aylık bazda yüzde 2,3 düşerken, yıllık bazda yüzde 20,7’lik bir artış gösterdi. Düşüş, artan soya ve kolza yağı fiyatlarını fazlasıyla dengeleyen düşük palm yağı fiyatlarından kaynaklandı. Küresel ayçiçek yağı fiyatları ise büyük ölçüde sabit kaldı. İki aylık artışın ardından uluslararası palm yağı fiyatları, Güneydoğu Asya’daki başlıca üretici ülkelerde mevsimsel olarak artan üretim nedeniyle belirgin bir şekilde düştü. Bu arada, dünya soya ve kolza yağı fiyatları yükselmeye devam etti. Bu durum, 2024/25 sezonunun sona yaklaşmasıyla küresel ithalat talebinin güçlü kalması ve arzın daralmasıyla ilişkilidir.
Et Fiyatları: FAO Et Fiyat Endeksi, Nisan’da aylık bazda yüzde 3,2 ve yıllık bazda yüzde 4,3 artış kaydetti. Uluslararası et kotasyonları tüm kategorilerde yükseldi, özellikle domuz eti fiyatları önemli bir artış gösterdi. Bu artış, Almanya’nın şap hastalığından ari statüsüne geri dönmesi ve ithalatçıların kısıtlamaları kaldırmasının ardından güçlenen küresel talep ile desteklendi. Ayrıca, Paskalya tatili nedeniyle artan mevsimsel talep de fiyatları etkiledi. Büyükbaş hayvan eti fiyatları, Avustralya ve Brezilya’da istikrarlı ithalat talebi ve sınırlı küresel arz nedeniyle yükseldi. Küçükbaş hayvan eti fiyatları da güçlü alım ilgisini yansıtarak arttı. Kanatlı eti fiyatları ise, Brezilya’da güçlü dış talebin ve bayramlar nedeniyle işleme yavaşlamalarının etkisiyle artış gösterdi.
Süt Ürünleri Fiyatları: FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, Nisan’da aylık bazda yüzde 2,4 artarken, yıllık bazda yüzde 22,9 yükseldi. Uluslararası tereyağı fiyatları, Mart ayına kıyasla yüzde 2,9 artarak, üst üste üçüncü ay en yüksek seviyeye ulaştı. Bu artış, mevsimsel olarak artan süt üretimine rağmen azalan stoklar ve güçlü süt yağı talebi ile desteklenmiştir. Uluslararası süt tozu fiyatları da, iç talebin ve ihracat ilgisinin artmasıyla sırasıyla yüzde 1,6 ve 2,9 oranında yükseldi. Peynir fiyatları, Okyanusya’daki arz sıkışıklığı nedeniyle güçlü ihracat talebinin etkisiyle Mart ayına göre yüzde 2,3 arttı.
Şeker Fiyatları: FAO Şeker Fiyat Endeksi, Nisan’da aylık bazda yüzde 3,5 düşerek üst üste ikinci aylık düşüşünü kaydederken, geçen yıla göre yüzde 10,9 geriledi. Dünya şeker fiyatlarındaki düşüş, belirsiz küresel ekonomik görünüm ve bunun içecek ve gıda işleme sektörleri üzerindeki potansiyel etkileri nedeniyle endişelerden kaynaklandı. Ayrıca, Brezilya’da beklenenden yüksek çıkan şeker üretimi ve Brezilya realinin ABD doları karşısında değer kaybetmesi, dünya şeker fiyatlarındaki düşüşe katkıda bulundu.
