Özbekistan, uluslararası entegrasyona yönelik vizyoner kalkınma hedeflerinin önemli bir adımını madencilik sektöründe Türkiye ve Avrupa merkezli Tethys ile gerçekleştirmiştir. Özbekistan devletine ait Uzbekistan Technological Metals Kombinat (UzTMK), dünyanın önde gelen stratejik yatırım ve teknoloji geliştirme şirketlerinden Tethys Trans-Eurasian Gateway ile kapsamlı bir yatırım, proje geliştirme ve yönetim anlaşması imzalamıştır. Bu anlaşma, Özbekistan’ın zengin doğal kaynaklarının stratejik ve sürdürülebilir bir yaklaşımla değerlendirilmesiyle, ülkenin bölgesel bir madencilik ve endüstri merkezi olma hedefine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Stratejik İşbirliğinin Temel Amaçları ve Vizyonu
UzTMK’nın ekibi, global standartlar etrafında oluşturulan yapısı ve Tethys’in global madencilik ve finans uzmanlığı sayesinde, bu anlaşmanın Özbekistan’ın başta Kritik Hammaddeler ve REE (Nadir Toprak Elementleri) olmak üzere zengin doğal kaynaklarının ekonomik kalkınmaya daha fazla katkı sağlamasını hedeflemektedir. Anlaşma, madencilik yaşam döngüsünün Özbekistan içinde gerçekleştirilmesi ve uluslararası hammadde tedarik zincirinde daha güçlü bir konum sağlanmasını amaçlamaktadır.
- Tungsten ve molibden,
- Magnezyum, Germanyum,
- Nikel, lityum,
- Titanyum, Tantalum ve Niobium,
- REE gibi kritik hammaddelerin çıkarımı ve işlenmesi.
Bu süreçte en ileri teknoloji uygulamalarıyla sürdürülebilir ve çevre dostu yöntemler kullanılacaktır. Ayrıca, bu projeler ülke içinde yüksek katma değerli ürünlerin üretimini mümkün kılacak ve Özbekistan’ı küresel değer zincirine entegre bir konuma getirecektir. Anlaşmanın bir diğer önemli boyutu, Özbekistan’da endüstriyel kapasiteyi artırmak ve yerel halkın ekonomik refahına katkıda bulunmaktır. Bu yatırım, Özbekistan’ın kritik hammaddeler alanında küresel tedarik zincirinde bağımsız ve güçlü bir oyuncu olma hedefiyle örtüşmektedir.
İTÜ ve MEXT ile İşbirlikleri
Anlaşma, İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) ve MEXT Teknoloji Merkezi ile yapılacak iş birliklerini de kapsamaktadır. Bu kurumlar, proje kapsamında Özbekistan’ın madencilik sektörü için eğitim, teknoloji transferi ve Ar-Ge çalışmaları sağlayacaktır. İTÜ’nün madencilik mühendisliği ve mineral işleme alanındaki birikimi, UzTMK’nın projelerini ileri teknolojilerle donatarak, Özbekistan’ın madencilikteki geleceğini şekillendirecektir.
MEXT Teknoloji Merkezi, dijitalleşme, enerji verimliliği, yeşil dönüşüm, sürdürülebilirlik ve madencilik sektörüne özgü inovasyon konularında modern çözümler sunarak, madencilik süreçlerinin çevre dostu ve sürdürülebilir olmasını sağlayacaktır.
Tethys’in Sürdürülebilirlik Taahhütleri
Tethys, Kuzey Amerika, Avrupa ve Avrasya bölgelerindeki geniş yatırım ve finansman ağı ile tanınmaktadır. Tethys, projelerde en yüksek çevresel, sosyal ve yönetim standartlarını (ESG) benimsemeyi taahhüt etmektedir. Şirket, yeşil finansman modelleri ve sürdürülebilir madencilik uygulamaları ile karbon ayak izini azaltmayı ve ürün yaşam döngüsünün küresel ürün pasaportu düzenlemeleri ile uyumlu dijital entegrasyonunu teşvik etmeyi planlamaktadır.
“Ülkemiz İçin Bir Dönüm Noktası”
Uzbekistan Technological Metals Kombinat (UzTMK) CEO’su Farxod Abdullayev, bu önemli adımın ülke için tarihi bir dönüm noktası olduğunu belirtmiştir. Abdullayev, “Tethys ile yaptığımız bu iş birliği sayesinde, sadece ekonomik gücümüzü artırmakla kalmayacak, aynı zamanda sürdürülebilir kalkınmanın öncüsü olacağız. Projelerin, Özbekistan’ı küresel madencilik sahnesinde hak ettiği konuma taşıyacağına inanıyorum” ifadelerini kullanmıştır.
Farxod Abdullayev ayrıca, “Cumhurbaşkanımız Shavkat Mirziyoyev’in talimatları doğrultusunda, hükümetimiz tarafından uygulamaya konulan 2030 hedefleri ve stratejileri çerçevesinde, global açılımlar ve Tethys’in sektörel bilgi birikimi ile İTÜ ve MEXT gibi saygın kurumlarla yapacağımız iş birlikleri sayesinde, UzTMK’nın dünya standartlarında bir madencilik üretim lideri olacağına eminiz” şeklinde eklemiştir.
Bu iş birliğinin, sadece UzTMK’nın değil, aynı zamanda Özbekistan Maden ve Jeoloji Bakanlığı’nın vizyon ve liderliğinin de somut bir göstergesi olduğu ifade edilmiştir. Bakanlık, ülkenin doğal kaynaklarını en yüksek verimle ve sürdürülebilir bir yaklaşımla değerlendirme kararlılığıyla, bu anlaşmanın hayata geçirilmesinde öncü bir rol oynamaktadır.
UzTMK’nın Stratejik Önemi ve Özbekistan’ın 2030 Vizyonu
Uzbekistan Technological Metals Kombinat, Özbekistan’ın kritik ve stratejik hammaddeler işlenmesi ve üretimi ile sanayisinin altyapısının omurgasını oluşturmayı hedeflemektedir. Özbekistan devletinin, doğal kaynakları en verimli ve sürdürülebilir şekilde kullanma yönündeki duruşunun UzTMK’nın global ölçekteki güçlü işbirlikleri ile somut hale geleceği belirtilmektedir. Bu anlaşma, sadece bir yatırım projesi değil, aynı zamanda Özbekistan’ın gelecekteki nesillere bırakacağı zengin ve yeşil bir mirasın habercisidir.
Gelecek Adımlar
Bu anlaşma ile birlikte, ilk etapta 2025 yılı içinde Özbekistan’ın Inchka, Sarykul, Yaxton ve Khodjadik Lolabulak gibi önemli maden sahalarının modernizasyonu ve kapasite artırımı hedeflenmektedir. Proje kapsamında, bu sahalarda dijital teknolojiler ve otomasyon çözümleri uygulanarak üretim süreçleri optimize edilecektir. Tethys’in deneyimi ile birleşen modernizasyon projeleri, Özbekistan’ın maden sahalarını uluslararası standartlara uygun şekilde dönüştürecektir.
Tethys Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Leyla Keser Berber, “Özbekistan’ın sahip olduğu zengin kaynakları en modern teknoloji ve sürdürülebilir yöntemlerle dünyaya kazandıracak olmanın heyecanını yaşıyoruz. Özbekistan devlet başkanı Sayın Shavkat Mirziyoyev’in liderliğinde ve UzTMK’nın ileri görüşlü yönetimi ile bu iş birliği, yalnızca Özbekistan için değil, bölgenin tamamı için güçlü bir örnek teşkil edecektir. Özbekistan’ı küresel madencilik haritasında bir stratejik merkez haline getirmek için kararlıyız” demiştir.
Tethys’ten 30 Milyon Dolar Yatırım Finansman Desteği
Tethys, Özbekistan’daki projelerin küresel ortaklık, yatırım ve finansman süreçlerini desteklemek amacıyla, 30 milyon dolara kadar yatırım yapma yönünde bir soft commitment sunmuştur. Bu taahhüt, Tethys’in projeye olan güvenini ve bölgedeki stratejik büyüme potansiyeline olan bağlılığını yansıtmaktadır. Tethys, proje yönetim ve geliştirme sürecinde Initiative for Responsible Mining Assurance (IRMA) standartlarına uyarak madencilik süreçlerinin etik ve çevreye duyarlı olmasını sağlamayı taahhüt etmektedir. Ayrıca, EIT RawMaterials ve ERMA gibi Avrupa’nın önde gelen kurumlarıyla iş birliği yaparak, ham madde tedarik zincirlerinde sürdürülebilirliği teşvik etmeyi amaçlamaktadır.
Özbekistan’ın Küresel Madencilikte Liderliğine Yükselişi
Anlaşma, Özbekistan’ın madencilik sektöründe bir dönüm noktası olarak ülkenin ekonomik gücünü ve küresel rekabetçiliğini artırmakta; UzTMK’nın uluslararası düzeyde güçlü bir aktör olarak tanınmasını sağlamaktadır. Bu iş birliğinin, Özbekistan’ın dünya madencilik haritasında önemli bir yer edinmesini sağlayacağı ifade edilmektedir.
