Portekiz’de Hükümet Güvenoyunda Düşürüldü
Portekiz’de yaklaşık 11 ay önce kurulan sağ görüşlü azınlık hükümeti, güven oylamasında yeterli desteği alamayarak görevden düştü. Bu olay, 1974 yılındaki diktatörlük döneminin sona ermesinden bu yana ikinci kez bir hükümetin güvenoyunda düşmesi anlamına geliyor; ilki ise 48 yıl önce, 1977 yılında gerçekleşmişti. Henüz birinci yılını doldurmayan bu azınlık hükümetinin çöküşünün ardında, Başbakan Montenegro‘nun kurduğu aile şirketi “Spinmuviva” ile ilgili yolsuzluk iddiaları yatıyor. Montenegro, bu şirketin hisselerini, siyasete adım attıktan sonra eşi ve iki çocuğuna devretmişti.
Başbakan Montenegro, ilk olarak 21 Şubat’ta aşırı sağcı Chega ve ardından 4 Mart’ta Portekiz Komünist Partisi (PCP) tarafından sunulan iki gensorunun Meclis’te reddedilmesine rağmen, azınlık hükümetinin yaşadığı siyasi krizi aşabilmek için güvenoyu talep etme yoluna gitmişti.
Güvenoylaması Sonucu
Bugün Meclis’te gerçekleştirilen oylamada, toplam 230 milletvekilinden 142’si “hayır”, 88’i ise “evet” oyu vererek hükümetin güvenoyunu alamadığını belirtti. Azınlık hükümetindeki Sosyal Demokrat Parti (PSD) ve Hristiyan Demokratlar dışında, yalnızca muhalefetteki Liberal Girişim (IL) güvenoya destek verdi. Ana muhalefetteki Sosyalist Parti (PS), diğer muhalefet partileri olan Portekiz Komünist Partisi (PCP), Birleşik Sol (BE), Özgür (L) ve İnsanlar-Hayvanlar-Doğa (PAN) ise hükümete karşı oy kullandı.
Hükümetin güven oylamasını geri çekmek için yapılan girişimler, Başbakan Montenegro ile ana muhalefet lideri Pedro Nuno Santos arasında bir görüşme gerçekleştirilmesine rağmen sonuç vermedi. Montenegro hakkındaki iddialar için Meclis’te 15 gün süreli bir Araştırma Komisyonu önerisi de reddedildi.
Ekonomik İstikrar ve Erken Seçim İhtimali
Oturumda konuşan Başbakan Montenegro, Portekizlilerin yeni bir erken seçim istemediğini belirterek, “ekonomik istikrarı” bozduğu gerekçesiyle ana muhalefetteki PS’yi suçladı. Montenegro, partisinin başbakan adayı olacağını da bir kez daha duyurdu.
PS lideri Santos ise güven oylamasının geri çekilmesi için Başbakan Montenegro’nun hakkındaki iddialara dair Meclis’te bir Araştırma Komisyonu kurulmasını şart koştu. Santos, krizin tek sorumlusunun “şüpheleri kaldırmayan Montenegro olduğunu” savundu. PS, Araştırma Komisyonu’nun 90 günlük olmasını talep ederek, hükümetin istediği 15 günlük sürenin “ciddi olmadığını” ileri sürdü.
Oturum sonundaki oylama ile hükümetin düşmesi sonucu, Portekizliler son üç yılda üçüncü kez sandığa gitmek zorunda kalacak. Portekiz Cumhurbaşkanı Marcelo Rebelo de Sousa‘nın 11 ya da 18 Mayıs tarihlerinde erken seçim kararı alması bekleniyor. Portekiz basınında yayımlanan bazı anketlere göre, hükümetin yaşadığı krizin etkisiyle ana muhalefetteki Sosyalist Parti’nin oylarını artırdığı ve olası bir seçimde kazanan olacağı belirtiliyor.
Azınlık Hükümetinin Kısa Süreli Görevi
Şu anda Avrupa Birliği Konseyi Başkanı olan Antonio Costa, bir yolsuzluk soruşturmasında şüpheli olarak adının geçmesinin ardından, 2015 yılından beri yürüttüğü başbakanlık görevinden Kasım 2023’te istifa etmişti. Costa, son olarak 30 Ocak 2022’deki erken seçimde tekrar seçilmişti. Montenegro, yaklaşık 11 ay önce yapılan erken genel seçimlerin ardından 80 milletvekiline sahip olan PSD (78) ve Hristiyan Demokratların (2) ittifakı ile 2 Nisan 2024’te azınlık hükümeti kurmuştu.
Montenegro Hakkındaki İddialar
Portekiz basınında çıkan haberlere göre, Montenegro’nun kurduğu ve 2022’de PSD başkanı seçildikten sonra hisselerini eşi ve iki çocuğuna devrettiği Spinmuviva, ülkedeki birçok otel ve kumarhanenin imtiyazına sahip olan Solverde firması ile çeşitli iş birlikleri gerçekleştirirken, aynı zamanda avukatlık yapan Montenegro’nun 2018-2022 yıllarında devletle kumarhane imtiyazları konusunda önemli müzakerelerde Solverde’nin yasal temsilcisi olduğu iddia ediliyor. Solverde, çıkan bu haberlerin ardından 4 Mart’ta, “şirketin ismini korumak” amacıyla Spinmuviva ile olan sözleşmesini iptal ettiğini duyurdu.
