TCMB’nin Banka Kredileri Eğilim Anketi Sonuçları
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 2025 yılının ikinci çeyreğine ilişkin bankaların değerlendirmeleri ile üçüncü çeyreğe yönelik beklentilerini içeren “Banka Kredileri Eğilim Anketi”ni yayımladı. Ankete göre, 2025 yılının ikinci çeyreğinde, bankalar işletmelere verdikleri kredilere yönelik uyguladıkları standartları genel olarak sıkılaştırma yoluna gitti.
Bu dönemde inceleme altındaki alt kırılımlar göz önüne alındığında, vade açısından uzun vadeli kredilere uygulanan standartların çok fazla değişmediği, ancak kısa vadeli kredilere uygulanan standartların sıkılaştığı görülmektedir. Para cinsi bakımından Türk Lirası (TL) kredilere uygulanan standartlarda belirgin bir değişim gözlenmezken, Yabancı Para (YP) kredilere uygulanan standartların sıkılaştığı tespit edilmiştir.
Ölçek bakımından ise KOBİ’lere verilen kredilere uygulanan standartlarda belirgin bir değişim yokken, büyük işletmelere verilen kredilere uygulanan standartların sıkılaştığı dikkat çekmektedir. 2025 yılının üçüncü çeyreği için bankaların beklentisi, genel olarak işletmelere verilen kredilere uygulanan standartların, YP krediler ve büyük işletmelere verilen krediler dışında bir miktar gevşeyeceği yönünde oluşmuştur.
Bireysel Kredilere Uygulanan Standartlar
Yılın ikinci çeyreğinde, çoğunluğu ihtiyaç kredilerinden oluşan diğer bireysel kredi türlerine uygulanan standartların gevşediği, konut ve taşıt kredilerine uygulanan standartlarda ise belirgin bir değişim olmadığı gözlemlenmiştir. Bankalar, yılın üçüncü çeyreği için tüm bireysel kredi türlerine uygulanacak standartlarda önemli bir değişim olmayacağını tahmin etmektedir.
Kredi Talepleri ve Beklentiler
Anket sonuçları kredi talebi açısından değerlendirildiğinde, işletmelere verilen kredilerde genel olarak talepte bir artış yaşanmadığı görülmektedir. Uzun vadeli kredi talebi temelde aynı kalırken, Türk Lirası kredi talebinde bir miktar azalma, KOBİ kredi talebi başta olmak üzere diğer işletmelere verilen kredilerde ise talepte artış gözlenmiştir. Peşin alımlarda uygulanan iskonto ve kolaylıklar, talebi artırıcı en önemli faktör olarak öne çıkmıştır.
2025 yılının üçüncü çeyreğinde, işletmelere verilen tüm kredilere olan talepte belirgin bir artış beklenmektedir. Yılın ikinci çeyreğinde, konut kredi talebinde bir artış yaşanırken, taşıt ve diğer bireysel kredilere olan talepte bir azalma gözlemlenmiştir. Konut kredileri, diğer bankalardan sağlanan krediler sayesinde talebi artıran önemli bir etken olmuştur. Taşıt kredilerinde ise finansman ihtiyaçları ile alternatif finansman kullanımı, diğer bireysel kredilerde ise finansman ihtiyaçları talebi azaltan faktörler arasında yer almaktadır.
Kredi Koşul ve Kuralları
İşletmelere kullandırılan kredilere yönelik koşul ve kurallar incelendiğinde, ortalama ve daha riskli krediler üzerindeki kar marjlarında bir artış, teminat ihtiyacına ilişkin koşul ve kurallarda ise sıkılaşma gözlemlenmiştir. Bireysel kredilere uygulanan koşul ve kurallar değerlendirildiğinde, tüm bireysel kredi türlerinde ortalama krediler üzerindeki kar marjlarında bir azalma yaşanırken, daha riskli krediler üzerindeki kar marjlarında belirgin bir değişim olmadığı gözlemlenmiştir. Diğer bireysel kredilerde, vadeye ilişkin koşul ve kurallarda gevşeme yaşanmıştır.
Fonlama Koşulları Üzerine Gözlemler
Bankaların fon sağlama imkânlarının gelişimi incelendiğinde, yılın ikinci çeyreğinde yurt içi fonlama koşullarında belirgin bir sıkılaşma, yurt dışı fonlama koşullarında ise kısmi bir sıkılaşma yaşandığı görülmektedir. Yurt dışı fonlama maliyeti ve diğer koşul ve kurallar, yurt dışı fonlama koşullarını sıkılaştırıcı yönde etki etmiştir. Yılın üçüncü çeyreğinde, yurt içi ve yurt dışı fonlama koşullarında belirgin bir gevşeme beklenmektedir.
