Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Enflasyon Analizi
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) blog sayfasında yayımlanan bir yazıda, enflasyona geçici etkisi olan SGK Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) düzenlemesi hariç tutulduğunda, yıllık tüketici enflasyonundaki yavaşlamanın ana eğilimdeki düşüşle bağlantılı olduğu vurgulandı. TCMB Yardımcı Ekonomistleri Merve Çapan, Orhun Özel ve Uzman Yardımcısı Hakkı Yılmaz tarafından kaleme alınan bu yazı, Merkezin Güncesi blog sayfasında okuyucularla paylaşıldı.
Yazının içeriğinde, enflasyon verilerini daha iyi anlayabilmek amacıyla son iki ayda yapılan muayene katılım payı düzenlemelerinin manşet ve çekirdek enflasyon göstergeleri üzerindeki etkileri detaylı bir şekilde incelendi. Aşağıda, bu analizlerin ayrıntılarına yer verilmektedir:
- SGK Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) Düzenlemeleri: 25 Ocak 2025 tarihinde yapılan düzenleme ile resmi sağlık hizmeti sunucularında muayene katılım payı ortalaması 6,50 TL’den 30 TL’ye, özel sağlık hizmeti sunucularındaki muayene katılım payı ise 15 TL’den 50 TL’ye yükseltildi. Ardından, 23 Şubat 2025 tarihinde yeni bir düzenleme ile muayene katılım payı ortalaması 10 TL’ye düşürüldü.
Bu yazıda, enflasyon verilerini daha iyi anlayabilmek amacıyla, son iki ayda gerçekleştirilen bu düzenlemelerin manşet ve çekirdek enflasyon göstergeleri üzerindeki etkilerini detaylı bir şekilde analiz ediyoruz. SUT düzenlemesi, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) sağlık grubu altında iki önemli kalemi etkiliyor:
- (i) Muayene katılım payı (kamu)
- (ii) Özel hastane doktor muayene ücreti (Genel Sağlık Sigortası kapsamında)
Tebliğ değişikliğinden kaynaklanan etki, esasen resmi sağlık hizmeti sunucularına yönelik muayene katılım payındaki artıştan kaynaklanmaktadır. Öte yandan, özel hastane doktor muayene ücreti mevcut durumda görece yüksek bir seviyede olduğu için bu kaleme yapılan artışın enflasyona önemli bir katkı sağlamadığı gözlemlenmiştir.
Düzenlemelerin enflasyon üzerindeki etkisini, gerçekleşen TÜFE ile düzenlemelerin yapılmadığı bir senaryoda beklenen TÜFE arasındaki farkla ortaya koyuyoruz. Bu bağlamda; muayene katılım payındaki düzenlemeler ocak ayı enflasyonuna 0,56 puan yükseltici etki yaparken, şubat enflasyonuna 0,29 puan düşürücü yönde yansıdı. Yılbaşından bu yana SUT’ta yapılan düzenlemelerin yıllık enflasyona nihai etkisi ocak ayında 0,76 puan, şubat ayı itibarıyla ise 0,34 puan yukarı yönde olmuştur.
Mevsimsellikten arındırılmış verilerle yaptığımız analizde, düzenlemenin ocak ayındaki aylık tüketici enflasyonunu yaklaşık 0,4 puan yukarı yönlü etkilediğini hesaplıyoruz. Çekirdek göstergelere baktığımızda ise ocak ayındaki düzenlemenin B ve C endekslerinin ortalama artışına yansıması yaklaşık 0,6 puan olarak belirlenmiştir. Şubat ayında ise, düzenlemelerin etkisiyle mevsimsellikten arındırılmış aylık tüketici enflasyonu ile B ve C endekslerinin ortalaması 0,1 puan daha düşük gerçekleşmiştir.
Ayrıca, enflasyon görünümü hakkında fikir veren ana eğilim göstergeleri bazında da bir değerlendirme yapıyoruz. Bu bağlamda, ilgili göstergeleri 2025’te bu düzenlemenin olmadığı durum için geçen yılın aynı dönemi ile kıyaslıyoruz. Burada, ana eğilim göstergelerinde geçen yıla kıyasla net bir iyileşme olduğu gözlemlenmektedir. Nitekim, geçen yıl şubat ayında ortalama yüzde 4,1 olan ana eğilim göstergeleri, bu yıl şubat ayında ortalama yüzde 2,4 civarında seyretmektedir. Bu durum, yıllık enflasyondaki gerilemenin baz etkilerinden ziyade, ana eğilimdeki düşüşten kaynaklandığını ortaya koymaktadır.
Özetle: İncelenen veriler, hem manşet enflasyonda hem de çekirdek göstergelerde muayene katılım payındaki düzenleme sonucu artan ocak ayı enflasyonunun şubat ayında bir miktar dengelendiğine işaret etmektedir. Ayrıca, enflasyona geçici etkisi olan SUT düzenlemesini dışarıda bıraktığımızda, yıllık tüketici enflasyonundaki yavaşlamanın ana eğilimdeki düşüşle sürüklendiğini görmekteyiz.
