Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan Kasım Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu’na göre, kasım ayında tüketici fiyatları %2,24 oranında artış göstermiş ve yıllık enflasyon 1,49 puan azalarak %47,09 seviyesine gerilemiştir. Mevsimsellikten arındırılmış veriler incelendiğinde, gıda dışı tüketici fiyatlarındaki aylık artışın manşet enflasyona oranla daha ılımlı bir seyir izlediği gözlemlenmiştir.
B endeksinin yıllık değişim oranı 1,42 puan azalarak %45,68 olurken, C endeksinin yıllık değişim oranı ise 0,62 puan düşerek %47,13 olarak gerçekleşmiştir. Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, bu dönemde enerji, hizmet ve alkol-tütün-altın gruplarının katkıları sırasıyla 1,07, 0,72 ve 0,41 puan düşmüştür. Temel mal grubunun katkısı ise sabit kalırken, gıda grubunun katkısı 0,71 puan artmıştır. Mevsimsellikten arındırılmış verilerle, aylık artışlar bir önceki aya kıyasla B ve C göstergelerinde sınırlı bir yükseliş göstermiştir.
Fiyat artışları, B endeksini oluşturan gruplardan işlenmiş gıdada gerilerken, hizmetlerde yatay bir seyir izlenmiş, temel mallarda ise hafif bir artış gözlemlenmiştir. Dağılım ve model bazlı ana eğilim göstergeleri ise bir önceki aya kıyasla belirgin bir değişim sergilemiştir. TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, kasım ayında enflasyonun ana eğiliminde yataya yakın bir seyir izlediğini göstermektedir. Ayrıca, dağılım ve model bazlı ana eğilim göstergelerinin, B ve C gibi kalıcı dışlamaya dayalı göstergelere kıyasla daha düşük değerler aldığı dikkat çekmiştir.
Hizmet Fiyatları ve Enflasyon
Kasım ayında hizmet fiyatları %1,61 artarken, grup yıllık enflasyonu 1,89 puan azalarak %67,89’a gerilemiştir. Yıllık enflasyon ulaştırma dışındaki tüm alt gruplarda düşüş göstermiştir. Hizmet grubundaki aylık fiyat artışındaki yavaşlama, ekim ayında gözlemlenen trendin devamı olmuştur. Böylelikle son üç yılın en düşük aylık artış oranı kaydedilmiştir. Aylık bazda kira grubu %4,18 ile görece yüksek bir artış kaydetse de, sözleşme yenileme oranındaki düşüş ve mevcut sözleşmelerdeki artış oranının gerilemesi neticesinde kiraların bir önceki aya kıyasla yavaşladığı gözlemlenmiştir.
Kira dışındaki hizmetlerde aylık enflasyon %0,90 ile düşük seyretmiştir. Lokanta-otel grubunda yemek hizmetlerindeki aylık fiyat artışı yavaşlarken, konaklama fiyatlarındaki düşüş devam etmiştir. Böylece grup aylık enflasyonu %0,79 ile önemli oranda zayıflamıştır. Kasım ayında ulaştırma hizmetleri fiyatları görece yatay bir seyir (%0,33) sergilemiş, bir önceki aya kıyasla nispeten güçlenen haberleşme alt grubu ise aylık fiyat artışında (%1,88) etkili olmuştur. Bu dönemde diğer hizmetler grubundaki fiyatlardaki ılımlı artış (%0,97) ise bu grupta yavaşlamanın sürdüğüne işaret etmiştir.
Temel Mal Grubu Enflasyonu
Kasım ayında temel mal grubu yıllık enflasyonu 0,45 puan artışla %28,90 seviyesine ulaşmıştır. Aylık bazda temel mal enflasyonu düşük seyretmeye devam etmiştir. Dayanıklı mal fiyatları %1,27 oranında artış göstermiş ve grup yıllık enflasyonu 0,74 puan yükselerek %23,84 olmuştur. Alt kalemler bazında beyaz eşya ve tüketici elektroniği fiyatları belirgin oranlarda artarken, otomobil ve mobilya fiyatları ise oldukça ılımlı bir seyir izlemiştir. Giyim ve ayakkabı grubundaki fiyatlar mevsimsel etkilerle gerilerken, yıllık enflasyon bu grupta görece yatay bir seyir izlenmiştir.
Diğer temel mal fiyatları ise referans avro kurundaki güncellemenin etkisiyle, evle ilgili temizlik malzemeleri ve kişisel bakım kalemleri öncülüğünde yükselmiştir. Enerji fiyatları kasım ayında %0,81 artış göstermişken, grup yıllık enflasyonu 13,29 puan düşerek %46,08 olmuştur. Uluslararası petrol fiyatlarındaki gelişmelerin etkisiyle akaryakıt fiyatları aylık %0,24 artışla nispeten yatay bir seyir izlemiştir. Katı yakıt ve tüp gaz fiyatları ise artış göstermiştir.
Gıda Fiyatlarının Etkisi
Kasım ayında tüketici enflasyonu üzerinde gıda fiyatlarının etkisi belirgin bir şekilde öne çıkmıştır. Diğer taraftan, gıda hariç aylık tüketici enflasyonu %1,34 ile ılımlı bir seyir izlemiştir. Gıda ve alkolsüz içecekler grubundaki fiyatlar bu dönemde %5,10 artmış, yıllık enflasyonu ise 3,29 puan artarak %48,57 seviyesine ulaşmıştır. Yıllık enflasyon işlenmemiş gıda grubunda 12,74 puan artarak %59,79 düzeyinde gerçekleşirken, işlenmiş gıda grubunda 4,62 puan gerileyerek %39,10 olmuştur.
İşlenmemiş gıda fiyatları (%9,00), sebze (%29,55) ve yumurta (%14,10) öncülüğünde yüksek aylık artış sergilemiştir. İşlenmiş gıda fiyatları ise %1,58 artışla bir önceki aya kıyasla yavaşlamıştır. Bu alt grupta ekmek dışında kalan tahıl ürünleri ile şeker-çikolata kalemlerinin etkisi öne çıkmıştır. Yurt içi üretici fiyatları kasım ayında %0,66 artarken, yıllık enflasyon 2,77 puan düşerek %29,47’ye gerilemiştir. Bu dönemde ana sanayi grupları itibarıyla, dayanıksız tüketim malı grubundaki fiyat artışı %2,21 olurken, sermaye ve ara malları (sırasıyla %0,62 ve %0,64) ile enerji (%-2,32) manşet oranını sınırlayan gruplar olarak öne çıkmıştır.
