Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Ocak ayına ait Fiyat Gelişmeleri Raporu’nu yayımladı. Rapora göre, tüketici fiyatları Ocak ayında %5,03 oranında bir artış gösterirken, yıllık enflasyon 2,26 puan düşüşle %42,12 seviyesine geriledi. Yıllık enflasyonda enerji grubu görece yatay bir seyir izlerken, diğer ana gruplarda ise düşüş gözlemlendi. Aylık fiyat artışında hizmetler sektörü dikkat çekici bir yer edindi.
Tüketici sepetindeki güncellemelerle birlikte, hizmetler sektörünün payı arttı ve bu ağırlık yapısındaki değişimin Ocak ayı enflasyonuna etkisinin yaklaşık 0,3 puan artırıcı yönde olduğu belirlendi. Gıda grubu, aylık fiyat artışında ekmek ve tahıllar kaleminin öncülüğünde işlenmiş gıda alt grubunun etkisiyle daha belirgin hale geldi. Enerji grubu fiyat artışları, şebeke suyu tarifelerindeki yükselişin yanı sıra küresel enerji emtia fiyat artışlarının yansımalarıyla da desteklendi. Temel mal enflasyonu ise ılımlı bir seyir izlemeye devam etti.
Ocak ayında, ücret artışları, yönetilen/yönlendirilen fiyatlar ve maktu vergi güncellemelerinin etkisiyle, dönemsel fiyatlamaya tabi ve geriye doğru endeksleme davranışının yüksek olduğu kalemler öncülüğünde hizmet grubunda aylık enflasyon önemli ölçüde güçlendi. Fiyat artışları grup geneline yayılırken, sağlık hizmetlerindeki tarife güncellemeleri neticesinde diğer hizmetler alt grubu yüksek aylık enflasyonuyla dikkat çekti. SGK Sağlık Uygulamaları Tebliği kapsamında, resmi sağlık hizmeti sunucularında ödenen muayene katılım payı tutarlarında 2017 yılından itibaren ilk kez güçlü bir artış yapıldı. Raporda, bu düzenlemenin Şubat ayı tüketici enflasyonuna sarkan etkilerinin olabileceği vurgulandı.
Raporda, son aylarda üretici fiyatlarında hâkim olan ılımlı artış eğiliminin Ocak ayında kesintiye uğradığına dikkat çekildi. “Bu görünüm altında, B ve C göstergelerinin mevsim etkilerinden arındırılmış aylık artışları yükselirken, yıllık artışları gerilemeye devam etmiştir. Tüm göstergeler birlikte değerlendirildiğinde, enflasyonun ana eğiliminde ilk çeyreğe özgü geçici bir yükseliş gözlenmiştir,” ifadeleri yer aldı.
Yıllık Enflasyon Enerjide Yatay, Diğer Ana Gruplarda Geriledi
Rapora göre, yıllık enflasyon enerjide görece yatay bir seyir izlerken, diğer ana gruplarda ise düşüş meydana geldi. Aylık fiyat artışında hizmetler sektörü öne çıktı. Tüketici sepetindeki güncellemelerle birlikte hizmetler sektörünün payı artarken, ağırlık yapısındaki değişimin Ocak ayı enflasyonuna etkisinin yaklaşık 0,3 puan artırıcı yönde olduğu tespit edildi. Gıda grubundaki aylık fiyat artışında, ekmek ve tahıllar kalemi öncülüğünde işlenmiş gıda alt grubunun etkisi daha belirgin hale geldi.
Enerji grubu fiyat artışları, şebeke suyu tarifelerindeki yükselişin yanı sıra küresel enerji emtia fiyat artışlarının yansımalarıyla da desteklendi. Temel mal enflasyonu ise ılımlı seyrini sürdürdü. Ocak ayında, ücret artışları, yönetilen/yönlendirilen fiyatlar ve maktu vergi güncellemelerinin etkisiyle, dönemsel fiyatlamaya tabi ve geriye doğru endeksleme davranışının yüksek olduğu kalemler öncülüğünde hizmet grubunda aylık enflasyon önemli ölçüde güçlendi. Fiyat artışları grup geneline yayılırken, sağlık hizmetlerindeki tarife güncellemeleri neticesinde diğer hizmetler alt grubu yüksek aylık enflasyonuyla dikkati çekti. SGK Sağlık Uygulamaları Tebliği kapsamında, resmi sağlık hizmeti sunucularında ödenen muayene katılım payı tutarlarında 2017 yılından bu yana ilk defa güçlü bir artış yapıldı. Bu düzenlemenin Şubat ayı tüketici enflasyonuna sarkan etkileri olabileceği belirtilmiştir.
Hizmet Grubunun Ağırlığı Kira ve Diğer Hizmetler Kalemleri Öncülüğünde Arttı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), hane halkı tüketim kalıplarındaki değişimleri göz önüne alarak tüketim sepeti ve ağırlık yapısını her yılın başında güncellemektedir. 2025 yılı için gıda grubunun sepet içindeki ağırlığı değişmezken, hizmet grubunun ağırlığı kira ve diğer hizmetler kalemleri öncülüğünde 3,11 puan arttı. Bu doğrultuda, B ve C göstergelerinin ağırlıkları 1,28’er puan yükselişle sırasıyla %74,10 ve %60,83’e ulaştı.
Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde; temel mal, gıda, alkol-tütün-altın, enerji ve hizmet gruplarının katkıları bir önceki aya kıyasla sırasıyla 1,30, 0,60, 0,23, 0,11 ve 0,02 puan azaldı. Mevsimsellikten arındırılmış verilerle incelendiğinde, tüketici fiyatlarındaki aylık artışın önceki aya kıyasla yükseldiği gözlemlendi. Aylık artışlar bir önceki aya kıyasla B’de daha belirgin olmak üzere B ve C göstergelerinde yükseliş kaydetti. Fiyat artışları B endeksini oluşturan grupların geneline yayılırken, işlenmiş gıda grubundaki artış öne çıktı.
TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, Ocak ayında enflasyonun ana eğiliminde yükselişe işaret etti. Hizmet fiyatları Ocak ayında %10,26 ile önemli ölçüde yükselirken, grup yıllık enflasyonu ise 2,78 puan düşüş kaydederek %62,95 oldu. Aylık fiyat artışları grup geneline yayılırken, yıllık enflasyon haberleşme ve diğer hizmetlerde yükseldi. Lokanta-otellerde daha belirgin olmak üzere diğer alt gruplarda ise gerileme görüldü. Hizmetler grubu içinde diğer hizmetler grubu aylık %16,72’lik yüksek artışla öne çıkarken, bu gelişmede geçmiş enflasyona endeksleme ve zamana bağlı fiyatlama davranışının yaygın olduğu sağlık hizmetleri, yeniden değerlemeye bağlı kalemler ve iş gücü giderlerini de içeren bakım onarım kalemleri ile özel sektör eğitim hizmetlerindeki yüksek fiyat artışlarının etkileri hissedildi.
Ocak Ayında Yıllık Enflasyon Tüm Alt Gruplarda Geriledi
Temel mal grubu fiyatları %0,74 ile ılımlı bir oranda artarken, grup yıllık enflasyonu 3,48 puanlık düşüşle %23,95 oldu. Ocak ayında yıllık enflasyon tüm alt gruplarda geriledi. Dayanıklı mal (altın hariç) fiyatları %2,74 oranında yükselirken, grup yıllık enflasyonu %20,05’e indi. Bu dönemde emek yoğun mobilya kalemi fiyatları %7,27 yükselirken, elektrikli ve elektriksiz ev aletleri %2,12, otomobil fiyatları %1,29 ile görece ılımlı fiyat artışları kaydetti.
Mevsimsel etkilerle giyim ve ayakkabı alt grubunda fiyatlarda %5,46 gerileme görülürken, yıllık enflasyon 4,84 puanlık düşüşle %26,83 oldu. Diğer temel mallarda ise fiyatlar %2,52 yükseldi. Enerji fiyatları Ocak ayında %6,10 artarken, grup yıllık enflasyonu 0,06 puan düşerek %43,05 oldu. Bu gelişmede, şebeke suyundaki yükseliş (%20,30) öne çıktı. Ek olarak, TL cinsi uluslararası enerji fiyat gelişmeleri ve maktu ÖTV artışıyla akaryakıt ve tüp gaz fiyatları sırasıyla %4,96 ve %4,05 oranlarında arttı.
Alkollü içecekler ve tütün fiyatları %1,02 oranında yükselirken, bu grupta yıllık enflasyon 5,18 puan düşüşle %34,10’a geriledi. Alkollü içeceklerde fiyatlar otomatik maktu vergi artışını takiben yükselirken (%12,77), tütün ürünlerinde bu vergi artışına rağmen fiyat değişikliği olmadı. Ocak ayında gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları %3,86 artarken, yıllık enflasyon 1,82 puan gerileyerek %41,76 oldu. Yıllık enflasyon, işlenmiş gıda grubunda 1,77 puan yükselerek %39,44 oranında gerçekleşirken, işlenmemiş gıdada 6,12 puan düşüşle %44,17 oldu. Ocak ayında işlenmemiş gıda fiyatları %2,66 yükseldi ve bu gelişmede taze meyve ve sebze (%3,41) ile kırmızı et (%3,32) fiyatları etkili oldu. İşlenmiş gıda grubu fiyatları ise Ocak ayında %4,92 arttı. Bu alt grupta, ekmek ve tahıllar (%8,08) ile süt ve süt ürünleri öne çıkan alt kalemler oldu.
Yurt içi üretici fiyatları Ocak ayında %3,06 arttı ve yıllık enflasyon 1,32 puan düşerek %27,20’ye geriledi. Bu dönemde ana sanayi grupları itibarıyla, dayanıklı, dayanıksız tüketim malı ve sermaye malı gruplarındaki fiyat artışları sırasıyla %6,39, %4,45 ve %3,25 olurken, enerji ve ara malları fiyatlarında ise sırasıyla %2,27 ve %1,81 ile nispeten daha ılımlı bir artış kaydedildi.
