İpsos Araştırma Şirketinin Kiracı ve Ev Sahipleri Araştırması
İpsos araştırma şirketinin gerçekleştirdiği “Kiracılar ve Ev Sahipleri” konulu araştırma, 2024 yılının ilk beş ayında kira artışlarının durumu hakkında önemli veriler sunuyor. Araştırmaya göre, %25 kira artış sınırının bulunduğu dönemde, kira sözleşmesi yenilenen kiracıların yarısının kira artışı %50’nin üzerinde gerçekleşti. Daha detaylı bir inceleme yapıldığında, %30 ve üzeri kira artışları yaşayan kiracıların oranı %69’a kadar çıkıyor.
2024 yılının Temmuz ve Ağustos aylarında kira artış sınırlamasının kaldırılmasıyla birlikte, kiraları yenilenen kiracıların %35’inin kira artış oranı, daha önce belirlenen sınırların çok üzerinde seyrediyor.
Kiracıların Düşünceleri
Araştırmaya katılan kiracılar, kira artışlarının gelirleri üzerinde büyük bir yük oluşturduğunu ifade ederken, her 10 kiracıdan 8’i eğer taşınmak zorunda kalsalar bütçelerine uygun bir ev bulamayacaklarına inanıyor. Kiracılar, hesaplamaların adil olmadığını düşünüyor. Yeni kira düzenlemesinde %25 sınırının kaldırılmış olmasına rağmen, kiracıların yarısı ev sahiplerinin TÜFE’ye göre hesaplanacak orandan daha yüksek bir kira talep edeceğinden endişeli. Ayrıca, her 10 kiracıdan 9’u bu hesaplamaların adaletli olmadığı görüşünü savunuyor.
Ev Sahiplerinin Durumu
Yeni kira artış oranına rağmen, her 3 ev sahibinden 2’si mevcut kiracılarının bulunmasının kendilerine maddi kayba yol açtığını düşünüyor. Geçtiğimiz yıl, ev sahiplerinin %70’i “Son dönemde kiralar sürekli artarken evimde mevcut bir kiracının olması nedeniyle maddi kayba uğruyorum” ifadesine katılırken, bu yıl bu oran %66’ya geriledi.
Kira Artışında Semt Etkisi
Evi kirada olan ev sahiplerinin %42’si, kira artışlarının hem %25 ile sınırlı olduğu dönemde hem de yeni kira artış oranının uygulandığı süreçte, kendi evlerinin bulunduğu semtteki ortalama kira oranlarına göre belirlendiğini ya da belirleneceğini belirtiyor. Temmuz ayından itibaren kira artışlarındaki %25 sınırının kaldırılması konusunda kiracılar ve kirada evi olan ev sahiplerinin görüşleri arasında önemli farklılıklar gözlemleniyor.
Gedik’ten Değerlendirme
Ipsos CEO’su Sidar Gedik, araştırma sonuçlarını değerlendirirken, kiracılar ve ev sahipleri arasındaki ilişkinin bir kısır döngü içinde olduğunu vurguladı. “Resmi kira oranlarına getirilen sınırlardaki düzenlemeler hala kısmen işe yarıyor ve sorunlar hayatlarımızda varlığını sürdürüyor. Bu durum, ev sahipleri ve kiracılar arasındaki ilişkilerin sıcaklığını korumasına neden oluyor” dedi. Kiracılara oturdukları semtlerden ve evlerinden duydukları memnuniyeti sorduğunda, son üç yıl boyunca verilen cevaplarda büyük bir değişiklik olmadığını belirtti. Bu yılki araştırmada kiracıların oturdukları semtlerden duydukları memnuniyet oranı, bir önceki yıla göre hemen hemen aynı kaldı.
Ev sahipleri açısından da benzer bir tablo gözlemlendiğini ifade eden Gedik, “Kira artış sınırının kaldırılması konusunda kiracılar ve kirada evi olanların görüşleri arasında büyük farklılıklar var. Kiracıların %17’si bu sınırın kaldırılmasını desteklerken, kirada evi olanların %65’i bu görüşü benimsiyor. Enflasyondaki artışın yavaşlamasıyla birlikte konut fiyatlarının dengeye oturması birkaç yılı bulacak. Ancak, bu süreçte ev sahipleriyle kiracılar arasındaki tansiyonun yüksek kalması kaçınılmaz” şeklinde değerlendirmelerde bulundu.
