TÜRİB Genel Müdürü Ali Kırali’nin 2024 Değerlendirmeleri ve Hedefleri
Türkiye Ürün İhtisas Borsası (TÜRİB) Genel Müdürü Ali Kırali’nin Değerlendirmeleri
TÜRİB Genel Müdürü Ali Kırali, TÜRİB Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) Piyasası’nda 2024 yılı itibarıyla işlem hacminin 66,6 milyar lira seviyesine ulaştığını ifade ederek, “Piyasanın son 5 yıllık faaliyet dönemindeki işlem hacmi, TÜRİB’den önceki 5 yıllık döneme göre tam 31 kat artarak 248,6 milyar liraya yükseldi.” şeklinde konuştu.
Kırali, TÜRİB’in 2024 yılı performansını ve 2025 hedeflerini değerlendirirken, geçen yılın ürün ihtisas borsacılığı açısından yenilikçi çözümler, uluslararası işbirlikleri ve dijital dönüşümün hız kazandığı bir dönemi temsil ettiğine dikkat çekti. TÜRİB’in, tarım emtiası ticaretinin derinleşmesine, sürdürülebilir gıda güvenliğinin güçlendirilmesine ve finansmana erişimin kolaylaştırılmasına yönelik önemli adımlar attığını vurguladı.
Bunun yanı sıra, ELÜS Piyasası’nda aracılı yapıya geçiş hazırlıklarının tamamlandığını belirten Kırali, “Aracılı sistemde faaliyet gösterecek Ürün Piyasası Aracı Kurumları (ÜPAK) sayesinde gerçekleştirilen işlemlerden doğan yükümlülüklerin zamanında yerine getirilmesine yönelik teminat mekanizmaları oluşturuldu.” dedi. Ayrıca, ÜPAK’ların ekosisteme entegrasyonu için birçok kurumla işbirliği yapıldığını, bu dönüşümle birlikte piyasa katılımcılarına sunulan katma değerli hizmetlerin nitelik ve nicelik olarak artacağını belirtti.
Uluslararası işbirlikleri kapsamında Çekya ve Pakistan ürün ihtisas borsaları ile önemli anlaşmalar imzalandığını ifade eden Kırali, bu işbirliklerinin tarımsal emtia ticaretinde uluslararası standartların yaygınlaştırılmasına ve yeni finansal ürünlerin geliştirilmesine yönelik olduğunu belirtti. Ayrıca, TÜBİTAK’ın “1005-Ulusal Yeni Fikirler ve Ürünler Araştırma Destek Programı” kapsamında desteklenen Yapay Zeka Destekli Piyasa Gözetim Projesi’nin başarıyla tamamlandığını aktararak, bu adımların TÜRİB’in gözetim altyapısının finansal ve bilimsel açıdan güçlenmesine katkı sağladığını söyledi.
“Günlük İşlem Hacmi Rekoru 3,45 Milyar Liraya Yükseldi”
Kırali, TÜRİB ELÜS Piyasası’nda yapılan işlem hacmine de değinerek, şu ifadeleri kullandı: “2024 yılında TÜRİB ELÜS Piyasası’nda işlem hacmi toplamda 66,6 milyar lira oldu. Piyasanın 5 yıllık faaliyet döneminde ELÜS işlem hacmi, TÜRİB’den önceki 5 yıllık hacme göre tam 31 kat artarak 248,6 milyar liraya ulaştı. Geçen yıl 4 Ağustos’ta 2,6 milyar lira olarak kaydedilen günlük işlem hacmi rekoru, 8 Ağustos’ta 3,45 milyar liraya çıkarak yeni bir seviyeye taşındı.”
İşlem hacmine göre sıralandığında buğday, mısır, arpa, Antep fıstığı, baklagiller, fındık, kuru kayısı, pamuk, zeytin ve yağlı tohum gibi 17 farklı ürün ELÜS’te işlem gördü. Ayrıca, Ticaret Bakanlığının kalite kriterlerini yayımlamasının ardından kanola ve beyaz peynir de TÜRİB’de işlem görebilecek ürünler arasında yer aldı.
“Lisanslı Depo Kapasitesi 3 Katın Üzerinde Arttı”
Kırali, TÜRİB’de işlem gören ürünlerin saklandığı lisanslı depoların sayısının 225’e, toplam saklama kapasitesinin ise 12,2 milyon tonun üzerine çıktığını belirtti. Bu depolar, ürün borsacılığının ve gıda arz güvenliğinin temel direği konumundadır. TÜRİB faaliyete geçtiğinde 4 milyon ton civarında olan saklama kapasitesi, 3 katın üzerinde artış göstererek Türkiye’nin hububat rekoltesinin yaklaşık %30’unu saklama kapasitesine ulaştırdı. Orta vadede bu kapasitenin 18 milyon tona ulaşması hedeflenmektedir.
TÜRİB’in 2025 Yılı Vizyonu ve Projeleri
Kırali, TÜRİB AR-GE Merkezi tarafından yürütülen Teknolojik Dönüşüm Projesi kapsamında, ELÜS ve tarımsal ürün endekslerine dayalı vadeli işlem sözleşmelerini işleme açmaya yönelik çalışmaların geçen yıl başlatıldığını belirtti. 2025 yılında vadeli işlem piyasasının devreye alınmasının hedeflendiğini sözlerine ekledi.
