Uluslararası Enerji Ajansı’nın 2023 Yılı Dünya Enerji Yatırımları Raporu
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), bu yıl itibarıyla Dünya Enerji Yatırımları raporunun onuncu baskısını yayımladı. Bu kapsamlı rapor, enerji sektöründe yatırım kararlarını etkileyen çeşitli faktörleri mercek altına alıyor. Son yıllarda artan maliyetler ve belirsiz politik ortamlar, yatırımcıların sermayelerini yapay zeka odaklı projelere yönlendirmesine yol açtı. Özellikle, şirketlerin araştırma ve geliştirme (AR-GE) harcamaları, 2020 yılından bu yana en düşük büyüme oranını kaydetti. 2024 yılında risk sermayesi yatırımlarının yaklaşık 8 milyon dolar azalması bekleniyor. Ayrıca, yüksek faiz oranları nedeniyle inovatif şirketlere yapılan öz sermaye yatırımları da daha az cazip hale geldi.
Yapay zeka, 2024 yılında yaklaşık 84 milyar dolarlık bir yatırım toplayarak, enerji ile ilgili risk sermayesi yatırımlarının yaklaşık üç katına ulaşması bekleniyor. Bu artış, enerji inovasyonu ve enerji sistemlerinin optimizasyonu için birçok fırsatı beraberinde getiriyor.
Çin’in Enerji AR-GE Yatırımları
Raporun dikkat çeken bir diğer bulgusu, Çinli şirketlerin enerji AR-GE yatırımlarındaki küresel payının son on yılda yaklaşık üç katına çıkmasıdır. 2025 yılı itibarıyla, merkezi Çin’de bulunan şirketler, küresel enerji AR-GE harcamalarında en büyük paya sahip olacak. 2015 yılında bu pay %16 iken, 2025’te %38’e yükselecek. Bu durum, Çinli şirketleri dünya sıralamasında birinci konuma taşırken, Avrupa merkezli firmalar %27 ile ikinci sıraya gerileyecek.
Çin, kamu ve özel sektör arasındaki sınırların belirsizliği ile dikkat çekerken, bu durum enerji inovasyonlarında kamu ve özel AR-GE harcamalarının uyum içinde yürütülmesini sağlıyor. Böylece, temiz enerji üretim zincirlerinde rekabet avantajı elde ediliyor.
2015 yılında ABD ve Avrupa merkezli otomotiv ile petrol-gaz şirketleri, AR-GE bütçesi en yüksek olan 20 şirketin çoğunluğunu oluşturuyordu. O dönemde yalnızca Çin Devlet Elektrik Şebekesi (State Grid) ve PetroChina dikkat çekici istisnalar olarak öne çıkıyordu. Ancak 2024 yılı itibarıyla bu durum değişmeye başladı. Çinli saf batarya üreticisi CATL, elektrikli araç üreticisi BYD ve Tesla, 20 şirketlik listeye girmeyi başardı. Ayrıca, elektrifikasyon için ekipman tedarik eden Denso, Schneider Electric ve Robert Bosch gibi şirketler de listeye dahil oldu. Bu gelişmelerle birlikte, ilk 20’de yer alan petrol ve gaz şirketleri arasında yalnızca PetroChina, Sinopec ve Saudi Aramco kalmış durumda.
