Vergi Denetimlerinde Kayıt Dışılığa Yönelik Yeni Yaklaşımlar
Bakanlıktan edinilen bilgilere göre, Vergi Denetim Kurulu (VDK), kayıt dışılığı önlemek amacıyla parasal işlemler üzerinden gerçekleştirilen denetimlere yoğun bir şekilde odaklanmaktadır. Bu bağlamda, özellikle fiyat artışlarının yaşandığı dönemlerde sektör ortalamalarının üzerinde fiyat artışı gösteren ancak bu artışları vergiye tabi kazançlarına yansıtmayan işletmelere yönelik kapsamlı araştırmalar yürütülmektedir.
Denetim süreçleri, fiyat düşüşleri sırasında yüksek maliyetlerde direnç gösteren ve sektörleri itibarıyla kartelleşme eğilimi gösteren firmaları da kapsamaktadır. Başkanlığın Risk Analiz Merkezi tarafından gerçekleştirilen çalışmalarda, geriye dönük beş yıllık süreçte gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin beyan, bilanço ve gelir tablosu ortalamaları detaylı bir şekilde incelenmektedir. Böylece, sektörel karlılık trendleri tespit edilmekte ve kar marjını sektör ortalamalarının üzerinde artıran, fakat bunu beyan edilen mali kara yansıtmayan mükellefler tek tek belirlenmektedir.
- Ayrıca, sektör eğilimlerinin dışında kalan beyan ve mali tablo rakamlarına sahip mükellefler de riskli olarak değerlendirilmektedir.
- Riskli görülen ve sektör ortalamalarının altında satış karlılığıyla faaliyet gösteren mükellefler, kayıt dışılık açısından ayrıca ele alınmaktadır.
Yapılan analizlerde, her sektörün yarattığı parasal büyüklükler banka ve ödeme kuruluşları üzerinden elde edilen verilerle detaylı bir şekilde tahlil edilmektedir. İnceleme kapsamındaki firmaların katma değer vergisi matrahları, alış-satış bilgileri ve e-fatura verileri de analiz edilmektedir.
Ürünlerin Yurt Dışı Fiyatlarına Dikkat!
Yurt dışındaki fiyatları ülke içindeki fiyatların oldukça altında kalan ve bu durumun alış bedeli, gümrük, depolama, nakliye ve vergi maliyetleri itibarıyla açıklanamayacak düzeyde olan ürünler de dikkatle incelenmektedir. Bu ürünleri satan firmaların, sektördeki ticaretin önemli bir kısmına sahip olup olmadığı ve diğer mükelleflerle kartel oluşturma eğilimleri de araştırılmaktadır. Elde edilen inceleme sonuçları, Ticaret Bakanlığı ve Rekabet Kurumu gibi diğer ilgili kamu kuruluşlarına iletilecektir.
Rekabet Eşitsizliği Yaratma Riski
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, doğrudan vergileri düzgün bir şekilde ödemeyen her mükellefin bulunduğu sektörde rekabet eşitsizliği yarattığını ve toplanamayan vergilerin diğer mükelleflerden dolaylı olarak toplanmasına yol açtığını ifade etmiştir. Fiyatlarını sürekli artıran mükelleflerin maliyetlerini şişirmek ya da sahte belge kullanmak gibi hukuka aykırı yollara başvurduğunu belirten Şimşek, şu ifadeleri kullanmıştır:
“Bu gruptaki mükelleflerin denetimine özel bir önem atfediyoruz. İş hacimleri ile karında tutarsızlık gösteren sektörler detaylı bir şekilde incelenecek ve gerekirse kapıları çalınacaktır. Yapılan saptamalara göre, suni bir şekilde fiyatlarını yüksek tutma gayesinde olan işletmeler vergi incelemesine sevk edilecektir. Piyasadaki hakim gücünü kötüye kullananlara fırsat vermeyeceğiz. Maliyetlerde artış olmamasına rağmen ürün fiyatlarını sürekli artıran ve düşük vergi beyanında bulunanlar için gerekli tedbirleri alıyoruz.”
