BEKİR GÜRDAMAR
Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) Ağustos vadeli BIST 30 endeks kontratının işlem görmeye başladığı günden itibaren, kısa pozisyon alan bir aracı kurumun etkisi oldukça dikkat çekici oldu. Bu aracı kurum, bir dönem 130 bin kontratın üzerinde kısa pozisyon açarak piyasada önemli bir etki yarattı. Özellikle BIST 30 ve BIST 100 endekslerinin Temmuz ayında başlayan düşüş trendi, yatırımcıların dikkatini sürekli olarak bu kurum üzerindeki kısa pozisyonlara çekti. 26 Ağustos itibarıyla bu aracı kurumun altında bulunan kısa pozisyonların 43 bin adedi kapatıldı. Ancak, Ekim vadeli BIST 30 endeks kontratında, daha sınırlı da olsa kısa pozisyon açma faaliyetinin devam ettiği gözlemleniyor.
Matriks veri terminalinden elde edilen verilere göre, 26 Ağustos itibarıyla Ekim vadeli BIST 30 endeks kontratında yaklaşık 21 bin kontratlık kısa pozisyon açıldığı görülüyor. Ağustos vadeli BIST 30 endeks kontratının vade sonu, 30 Ağustos’un tatil olması nedeniyle Perşembe günü gerçekleşecek. 26 Ağustos kapanış itibarıyla, bu aracı kurumdan yapılan işlemlerin neti 84 bin kısa pozisyona işaret ediyor. Temmuz ayının başından itibaren piyasanın gündeminde yer alan bu büyük kısa pozisyon, düşüşlere rağmen kapatılmaması ve hatta artırılmasıyla dikkat çekti.
“Bilmediğimiz neyi fiyatlıyor?” Yatırımcılar arasında sıklıkla gündeme gelen bu soru, piyasalardaki belirsizlik ve panik havasını artırdı. Özellikle geçtiğimiz haftadan itibaren yayılan “istifa” dedikoduları, borsa üzerinde olumsuz bir etki yarattı. Bu dedikoduların, daha önce manipülasyona karışmış kişilerin yayması, piyasa profesyonelleri ve yatırımcılar arasında soru işaretlerinin artmasına neden oldu. Unutulmaması gereken bir diğer nokta, aracı kurumlar üzerinden yapılan işlemlerin, o kurumun sorumluluğunda olmadığıdır. Hesap açan her yatırımcı, limitleri dahilinde bu tür pozisyonları açabilmektedir. Bu nedenle, aracı kurumun ismi yerine, alınan kısa pozisyonun büyüklüğü ve endeksin düşüş eğilimi, yatırımcıların dikkatini çekmeye devam ediyor.
Nakdi uzlaşma Perşembe günü
Endeks kontratlarında her bir kontrat, 10 adet dayanak varlığı temsil etmekte ve vade sonunda uzlaşma nakdi olarak gerçekleştirilmektedir. 1 Temmuz itibarıyla işleme açılan Ekim vadeli kontrat, Perşembe akşamı nakdi uzlaşma ile kapanacak olan Ağustos vadeli kontratların arkasından, gelecek haftadan itibaren en yakın vadeli endeks kontratı olarak işlem görecektir. Vadeli işlem kontratlarında her kısa pozisyon için bir de uzun pozisyon açılması gerektiği unutulmamalıdır. Burada dikkat çeken nokta, kısa pozisyonların tek bir aracı kurum üzerinden açıldığı, buna karşın uzun pozisyonların farklı aracı kurumlar üzerinden açıldığının görülmesidir. Bu durum, kısa pozisyonların ‘büyük yatırımcılar’ tarafından, uzun pozisyonların ise ‘küçük yatırımcılar’ tarafından alındığını göstermektedir.
