Yapay Zeka ve Enerji Tüketimi
Uluslararası Enerji Ajansı’nın (UEA) verilerine göre, yapay zeka modeli ChatGPT’ye sorulan tek bir soru, Google üzerinden yapılan herhangi bir aramanın yaklaşık 10 katı kadar enerji harcıyor. Bu veriler, ChatGPT’deki standart bir sorgunun 2,9 vat-saat elektrik, bir Google aramasının ise yalnızca 0,3 vat-saat elektrik tüketimine yol açtığını ortaya koyuyor. Bu durum, yapay zeka uygulamalarının, özellikle de büyük veri işleme ve model eğitimi gibi süreçlerde yüksek miktarda enerjiye ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.
Teknoloji şirketleri, yapay zeka uygulamalarını yalnızca yazılı komutlarla gerçekçi veya yaratıcı görüntüler oluşturmakla kalmayıp, aynı zamanda dil modellerinin geliştirilmesi gibi çeşitli amaçlarla da kullanmaya devam ettikçe harcanan enerji miktarı giderek artıyor. Enerji ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla rüzgar ve güneş çiftlikleri inşa eden işletmeler, bu yenilenebilir kaynakların enerji üretiminde sürekliliği sağlama konusundaki zorluklar nedeniyle farklı çözümler arayışına girmiştir.
Yapay Zekanın Enerji İhtiyacı
UEA’nın yıllık raporunda, yapay zeka sistemlerinin hesaplamalarını gerçekleştiren veri merkezlerinin enerji tüketiminin yakın gelecekte artacağına dair öngörüler yer alıyor. Raporda, veri merkezlerinin 2022’deki enerji kullanımının yaklaşık 460 teravatsaate denk geldiği, bu miktarın 2026’da 620 ila 1050 teravatsaate yükselebileceği belirtiliyor. Bu artış, İsveç veya Almanya’nın toplam enerji talebine eşdeğer bir tüketim anlamına gelmektedir.
Ayrıca, Hollandalı uzmanların “Joule” dergisinde yayımlanan bir çalışmaya göre, Google’ın yapay zeka sistemlerinin mevcut donanım ve yazılımlarla tam ölçekli kullanılması durumunda her yıl İrlanda kadar elektrik tüketebileceği öngörülüyor.
Şirketlerin Nükleer Enerjiye Yönelimi
Artan enerji talebi, Amazon, Google ve Microsoft gibi teknoloji devlerinin yeni enerji yatırımlarına yönelmesine neden olmuştur. Örneğin, Google, yapay zeka veri merkezlerinin enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla küçük modüler reaktörlerden (SMR) nükleer enerji satın almayı hedeflediğini, bu amaçla “Kairos Power” adlı bir firma ile anlaşma yaptığını duyurmuştur. Amazon ise, bulut bilişim yan kuruluşu Amazon Web Services’in (AWS) nükleer enerji projelerinin geliştirilmesine destek vermek amacıyla birkaç yeni SMR inşa edilmesini içeren üç yeni anlaşma imzaladığını bildirmiştir. Şirket ayrıca, Pensilvanya eyaletindeki Talen Energy nükleer tesisinin yanına bir veri merkezi inşa etmek için çalışmalar başlattığını da ilan etmiştir.
Enerji yatırımlarını sürdüren Microsoft da Eylül ayında, Pensilvanya’daki Three Mile Island nükleer elektrik santralinin operasyonlarını yeniden başlatmak üzere bir anlaşma imzalamıştır.
Veri Merkezlerinin Çevresel Etkileri
Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın (UNEP) Eylül ayında yayımladığı rapora göre, yapay zeka sunucularını barındıran veri merkezleri, cıva ve kurşun gibi sağlığa zararlı maddeler içeren elektronik atıklar üretmektedir. Veri merkezlerinin, inşaat aşamasında ve faaliyete geçtikten sonra elektronik bileşenleri soğutmak için yüksek miktarda su kullandığı belirtilmektedir. Raporda, “Yapay zeka ile ilgili altyapı, Danimarka’dan 6 kat daha fazla su tüketebilir” ifadesine yer verilmektedir.
Ayrıca, yapay zeka sistemlerinde kullanılan mikroçiplerin nadir toprak elementleri içerdiği ve bu elementlerin çevreye zarar verecek ve sürdürülebilir olmayan yöntemlerle çıkarıldığı vurgulanmaktadır. Uzmanlar, yapay zeka teknolojisinin geliştirilmesi, bakımı ve imhasının karbon ayak izinin artmasına neden olduğuna dikkat çekmektedir. Google’ın 2024 Çevre Raporu’nda ise, 2023 yılı sera gazı emisyonlarının 2019’a kıyasla yüzde 48 daha yüksek olduğu, bu artışın “yapay zeka hesaplamalarının daha yoğun olmasından kaynaklanan artan enerji taleplerinden” kaynaklandığı ifade edilmektedir.
